Otwórz menu główne

George Soros

amerykański inwestor giełdowy, jeden z założycieli Fundacji im. Stefana Batorego

George Soros (węg. György Soros [ˈɟørɟ ˈʃoroʃ], właśc. György Schwartz [ʃvaʁʦ]; ur. 12 sierpnia 1930 w Budapeszcie) – amerykański inwestor giełdowy pochodzenia węgiersko-żydowskiego, także filantrop, fundator Open Society Foundations i licznych fundacji, w tym Fundacji im. Stefana Batorego.

George Soros
Ilustracja
Imię przy narodzeniu György Schwartz
Data i miejsce urodzenia 12 sierpnia 1930
Budapeszt
Zawód, zajęcie przedsiębiorca, działacz społeczny
Odznaczenia
Krzyż Wielki Węgierskiego Orderu Zasługi (cywilny) Krzyż Komandorski Orderu Wielkiego Księcia Giedymina (Litwa) Order Krzyża Ziemi Maryjnej I Klasy (Estonia) Order Trzech Gwiazd III klasy (Łotwa) Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Zasługi RP Order Za Zasługi I klasy (Ukraina) Wielki Komandor Orderu Wybawienia Afryki (Liberia)

Spis treści

ŻyciorysEdytuj

MłodośćEdytuj

Urodził się i mieszkał na Węgrzech do 1946, gdy uciekł na Zachód podczas kongresu młodych esperantystów. Jako młodzieniec próbował handlować walutą na czarnym rynku w czasie okupacji niemieckiej na Węgrzech. Wyemigrował do Wielkiej Brytanii w 1947. W 1952 ukończył studia w London School of Economics, gdzie uczestniczył m.in. w słynnych seminariach Karla Poppera. W 1956 przeniósł się do Stanów Zjednoczonych. Wspomina, że jego celem było zarobienie pieniędzy, które pozwoliłyby mu pracować jako pisarz i filozof.

KarieraEdytuj

Początki fortuny Sorosa mają źródło w inwestycjach giełdowych w akcje tzw. śmieciowych przedsiębiorstw. Były to akcje spółek, które miały trudną sytuację finansową, stały u progu bankructwa. Wobec kryzysu rynkowego w owych czasach nikt nie wierzył w możliwość istotnego dorobienia się na inwestycjach w akcje. Jednak Soros pod wpływem koncepcji gospodarczo-socjologicznych Poppera, zdecydował się zainwestować w nie posiadane fundusze, wychodząc z założenia, że skoro spółki owe przetrwały najgorszy kryzys, muszą mieć istotną zdolność do kreowania zysku, która w przyszłości spowoduje wzrost ich kursu. Tak też się stało, a Soros dorobił się fortuny.

Soros stał się znany 22 września 1992, gdy uważając, że funt szterling jest przewartościowany, dokonał spekulacji przeciw tej walucie, angażując 10 mld USD i grając na zniżkę kursu[1]. W wyniku tego Bank Anglii był zmuszony wycofać walutę z mechanizmu kursów walutowych (ERM II), a Soros zarobił około jednego miliarda dolarów. Został nazwany „człowiekiem, który złamał Bank Anglii”. W 1997 w podobnej sytuacji w trakcie azjatyckiego kryzysu finansowego malezyjski premier oskarżył Sorosa o spowodowanie załamania waluty tego kraju.

FilantropEdytuj

Soros jest aktywnym filantropem od 1979, gdy zaczął przekazywać pieniądze, aby pomóc czarnoskórym studentom w RPA w studiowaniu na Uniwersytecie Kapsztadzkim. Działania dobroczynne Sorosa w Europie Środkowej i Wschodniej mają miejsce głównie przez Open Society Foundations i liczne fundacje, np. Fundacja Batorego w Polsce. Soros podarował 250 milionów dolarów na Central European University w Budapeszcie.

Przez wiele lat Soros nie angażował się raczej w politykę, lecz zmieniło się to za czasów prezydentury George’a W. Busha. W wywiadzie dla Washington Post z 11 listopada 2003 Soros powiedział, że usunięcie Busha z fotela prezydenta USA jest „głównym zadaniem jego życia” oraz „sprawą życia i śmierci”. W celu realizacji tego zamierzenia Soros (wraz z drugą osobą) podarował 5 milionów dolarów dla MoveOn.org, organizacji związanej z Partią Demokratyczną. W sumie przekazał 15,5 miliona dolarów na działalność przeciw George’owi W. Bushowi[potrzebny przypis].

Soros został wybrany przez "Financial Times" człowiekiem roku 2018. Za wyborem stoi zaangażowanie finansisty w obronę wartości demokratycznych.[2]

Życie prywatneEdytuj

Soros był trzykrotnie żonaty[3] i ma pięcioro dzieci. Ojciec George’a Sorosa, Tivadar Soros, był pisarzem piszącym w esperanto.

OdznaczeniaEdytuj

WyróżnieniaEdytuj

W roku 2000 Gazeta Wyborcza wyróżniła George’a Sorosa tytułem Człowieka Roku. Laudację na cześć laureata wygłosił minister spraw zagranicznych prof. Bronisław Geremek.

W 2018 otrzymał tytuł Człowieka Roku magazynu Financial Times[12].

Otrzymał doktoraty honoris causa następujących uczelni: New School for Social Research (Nowy Jork), Uniwersytetu Oksfordzkiego (1980), Uniwersytetu Ekonomicznego w Budapeszcie i Uniwersytetu Yale’a w 1991.

KsiążkiEdytuj

  • The Alchemy of Finance (1987) ​ISBN 0-471-44549-5​.
  • Opening the Soviet System (1990)
  • Underwriting Democracy (1991)
  • Soros on Soros: Staying Ahead of the Curve (1995) ​ISBN 1-891620-27-4​.
  • The Crisis of Global Capitalism: Open Society Endangered (1998)
  • Open Society: Reforming Global Capitalism (2000)
  • George Soros on Globalization (PublicAffairs, March 2002) ​ISBN 1-58648-125-8​.
  • The Bubble of American Supremacy: Correcting the Misuse of American Power (PublicAffairs, December 2003) ​ISBN 1-58648-217-3​.
  • The New Paradigm for Financial Markets (tytuł wydania polskiego: Nowy paradygmat rynków finansowych) (2008) ​ISBN 978-83-61040-60-6​.

KontrowersjeEdytuj

Fakt, że stał się bogaty dzięki inwestycjom giełdowym (w grudniu 2017 roku jego majątek oceniano na 24,9 miliarda dolarów[13]), zrodził niechęć niektórych osób, mimo że otwarcie przyznaje, że obecny system spekulacji finansowych szkodzi rozwojowi wielu krajów rozwijających się.

W Polsce wywołuje kontrowersje wśród części środowisk antyglobalistycznych (z jednej strony krytykują oni nieetyczny – ich zdaniem – sposób w jaki Soros doszedł do swojej fortuny, ale z drugiej popierają jego krytykę polityki George’a W. Busha i globalizacji) oraz wśród skrajnej prawicy (z powodu jego poparcia dla społeczeństwa otwartego).[potrzebny przypis]

Jest ofiarą politycznych ataków na Węgrzech z powodu otwartej krytyki rządów Victora Orbana[14].

PrzypisyEdytuj

  1. Wprost, 15 lutego 2009, s. 11, „Poligon spekulantów”.
  2. George Soros człowiekiem roku „Financial Times”, www.wirtualnemedia.pl [dostęp 2019-01-11] (pol.).
  3. George Soros does it again! The billionaire, 83, marries for the third, „Mail Online” [dostęp 2017-01-22].
  4. Guy Stair Sainty (red.): World orders of knighthood and merit, T. 2. Burke’s Peerage & Gentry, 2006, s. 1324.
  5. Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 15 lipca 1996 r. o nadaniu orderu., prawo.sejm.gov.pl [dostęp 2018-10-23] (pol.).
  6. George Soros: Maarjamaa Risti I klassi teenetemärk, seeria 59.
  7. Ar Triju Zvaigžņu ordeni apbalvotie 1994.-2004.
  8. Mádl Ferenc kitüntette Soros Györgyöt.
  9. Odznaczenia dla przedstawicieli fundacji z USA, prezydent.pl, 12 listopada 2012 [dostęp 2012-11-12].
  10. M.P. z 2013 r. poz. 263.
  11. Kitüntette Soros Györgyöt az ukrán államfő.
  12. Został "człowiekiem roku 2018", fakty.interia.pl [dostęp 2018-12-19] (pol.).
  13. George Soros, „Forbes” [dostęp 2016-12-12].
  14. EU blasts Hungary 'fake news' on migrants, 19 lutego 2019 [dostęp 2019-03-13] (ang.).

Linki zewnętrzneEdytuj