Giełda towarowa

Giełda towarowa – zespół osób, urządzeń i środków technicznych zapewniający wszystkim uczestnikom obrotu jednakowe warunki zawierania transakcji giełdowych oraz jednakowy dostęp w tym samym czasie do informacji rynkowych, a w szczególności do informacji o kursach i cenach towarów giełdowych oraz o obrotach towarami giełdowymi[1].

W określonym miejscu i czasie dochodzi na niej do konfrontacji podaży i popytu oraz kupna i sprzedaży towarów masowych, wysoko standaryzowanych pod względem jakości i ilości. W zależności od relacji podaż-popyt kształtuje się tu ceny towarów.

Cele działalnościEdytuj

Podstawowym celem giełdy towarowej, stanowiącym istotę jej działania, jest stworzenie przestrzeni handlowej, aby członkowie mieli udogodnienia w handlu określonymi towarami.

Giełda powinna gwarantować:

  • ustalenie odpowiednich zasad prowadzenia interesów przez jej członków,
  • stworzenie odpowiedniego miejsca do handlu i ustalenie czasu,
  • stworzenie jednolitych zasad i standardów do prowadzenia handlu,
  • wprowadzenie jednolitego systemu rozmiaru kontraktów i opłat giełdowych oraz czasu, miejsca warunków dostaw i opłat,
  • gromadzenie oraz rozpowszechnianie informacji cenowych i rynkowych dla członków giełdy i publiczności,
  • stworzenie mechanizmu gwarancji dla zawieranych umów i warunków płatności za zobowiązania w związku z handlem pomiędzy członkami.

Giełda towarowa działa jako spółka, a jej akcjonariuszami są najczęściej agencje rynkowe, fundacje rozwoju gospodarczego, banki, izby gospodarcze oraz inni uczestnicy (np. producenci, hurtownicy), a ostatnio również firmy ubezpieczeniowe.

Kryteria podziałuEdytuj

  • Ze względu na przedmiot obrotów:
  • Ze względu na zasięg i znaczenie:
    • giełdy o zasięgu krajowym – np. Giełda Cukrowa w Tokio,
    • giełdy o zasięgu międzynarodowym – np. Nowojorska Giełda Kawy i Cukru.
  • Ze względu na rodzaj zawieranych transakcji:
    • giełdy przeprowadzające transakcje gotówkowe – towar fizyczny będący przedmiotem obrotu przechodzi z rąk sprzedającego do rąk kupującego w ściśle określonym przez obie strony miejscu i czasie,
    • giełdy przeprowadzające transakcje terminowe – handluje się tu nie towarem, a możliwością jego zakupu bądź sprzedaży w przyszłości; można np. kupić pszenicę, która dopiero została zasiana.
  • Ze względu na zakres dokonywanych zakupów:
    • giełdy wyspecjalizowane – obraca się na nich towarem bądź grupą towarów, np. giełda cukrowa, zbożowa,
    • giełdy towarowe – obracające wieloma różnymi towarami tego samego typu.
  • Ze względu na dostęp do członkostwa:
    • giełdy otwarte,
    • giełdy zamknięte.

Przedmiot obrotuEdytuj

Giełdy towarowe spełniają główną rolę w obrocie towarami rolno-spożywczymi. Towarami będącymi przedmiotem najbardziej ożywionego handlu giełdowego są:

Towarowa giełda rolnaEdytuj

W Polsce, towarowe giełdy rolne istnieją od kilku lat. Zawierane są na niej tylko transakcje rzeczywiste, wykonywane natychmiast. Wśród polskich giełd rolnych pionierską odgrywa Giełda Poznańska, będąc największą i najskuteczniejszą instytucją. Na Giełdzie Poznańskiej realizowane są wyłącznie transakcje rzeczywiste:

  • kasowe (odbiór i płatność w ciągu 2 dni roboczych od zawarcia transakcji),
  • sukcesywne (odbiór towaru i płatność do 30 dni od zawarcia transakcji),
  • natychmiastowe (płatność w dniu odbioru towaru, ale nie później niż 30 dnia od zawarcia transakcji),
  • terminowe (forward) realizowane są w okresie od 31 dni do 12 miesięcy i umożliwiają uczynienie przedmiotem transakcji surowca rolnego jeszcze nie wyprodukowanego.

HistoriaEdytuj

Pierwsza giełda towarowa powstała w 1848 r. w Chicago, w wyniku gwałtownego zapotrzebowania na towary rolnicze.

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 17 stycznia 2019 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o giełdach towarowych (Dz.U. z 2019 r. poz. 312).