Otwórz menu główne

Gierwiaty (biał. Гервяты, Hierwiaty; i ros. Гервяты, Gierwiaty; lit. Gervėčiai) – agromiasteczko[2] na Białorusi, w obwodzie grodzieńskim, w rejonie ostrowieckim, siedziba sielsowietu Gierwiaty[3].

Gierwiaty
Гервяты
Ilustracja
Kościół pw. Trójcy Przenajświętszej w Gierwiatach
Państwo  Białoruś
Obwód grodzieński
Rejon ostrowiecki
Wysokość 149[1] m n.p.m.
Populacja (2014)
• liczba ludności

563
Nr kierunkowy +375 1591
Kod pocztowy 231213
Tablice rejestracyjne 4
Położenie na mapie obwodu grodzieńskiego
Mapa lokalizacyjna obwodu grodzieńskiego
Gierwiaty
Gierwiaty
Położenie na mapie Białorusi
Mapa lokalizacyjna Białorusi
Gierwiaty
Gierwiaty
Ziemia54°41′13″N 26°08′38″E/54,686944 26,143889
Portal Portal Białoruś

Miejscowość leży nad lewym brzegiem Łoszy, w pobliżu jej ujścia do Oszmianki[1]. Zajmuje powierzchnię 208,3 ha, a długość jej granic wynosi 11,6 km[2].

HistoriaEdytuj

Własność biskupów wileńskich w 1673 roku[4]. Prywatne miasto duchowne położone było w końcu XVIII wieku w powiecie wileńskim województwa wileńskiego[5].

W wyniku III rozbioru Polski miejscowość znalazła się w składzie Imperium Rosyjskiego, ostatecznie należąc do guberni wileńskiej. W 1915 roku została zajęta przez wojska niemieckie. Po I wojny światowej znalazła się w granicach najpierw Litwy Środkowej, a następnie II Rzeczypospolitej. Od 1927 miejscowość była siedzibą gminy Gierwiaty w powiecie wileńsko-trockim w województwie wileńskim[6]. Po agresji ZSRR na Polskę we wrześniu 1939 została włączona do struktur administracyjnych Białoruskiej SRR. W 1941-44 pod okupacją niemiecką. Od 1991 leży w granicach niepodległej Białorusi.

Gierwiaty należały do Jerzego Odachowskiego. Z wdową po nim ożenił się Tadeusz Domejko i w ten sposób miejscowość stała się własnością Domejków[7]. Część miasteczka należała też do miejscowych włościan i do kościoła[8].

ZabytkiEdytuj

W Gierwiatach znajduje się kościół pw. Trójcy Przenajświętszej z 1903[9], zbudowany w stylu neogotyckim, uchodzący za jeden z najwyższych, jeśli nie najwyższy, kościołów na Białorusi[10]. Ma tu siedzibę parafia rzymskokatolicka należąca do dekanatu Ostrowiec[11]. Kościół zbudowano na miejscu poprzedniego, drewnianego, ufundowanego w 1526 przez biskupa wileńskiego Jana z Książąt Litewskich[8].

Innym zabytkowym obiektem położonym w Gierwiatach jest młyn wodny[9]. W miejscowości znajduje się także cmentarz wojenny z okresu I wojny światowej[9]. Rezydencja Domejków nie zachowała się[10].

PrzypisyEdytuj

  1. a b Wojskowy Instytut Geograficzny: Mapa Taktyczna Polski 1:100 000 /1924 - 1939/. Pas 30 Słup 42 (A30 B42) WORNIANY. mapywig.org. [dostęp 2016-04-20].
  2. a b Решение Островецкого районного совета депутатов № 73 от 11.11.2011 № 73 «Об установлении границ сельских населённых пунктов Островецкого района Гродненской области» (ros.). pravo.by. [dostęp 2016-04-20].
  3. Государственный комитет по имуществу Республики Беларусь ГОСКАРТГЕОЦЕНТР: Гервяты (biał.). maps.by. [dostęp 2016-04-20].
  4. Waldemar Franciszek Wilczewski, Rejestr dymów dóbr duchowieństwa katolickiego diecezji wileńskiej z 1673 roku, w: Nasza Przeszłość, t. 103, 2005 s. 144.
  5. Вялікі гістарычны атлас Беларусі Т.2, Mińsk 2013, s. 80.
  6. M.P. z 1927 r. nr 283, poz. 781
  7. Gierwiaty (2) w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. XV, cz. 1: Abablewo – Januszowo. Warszawa 1900.
  8. a b Gierwiaty (1) w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. II: Derenek – Gżack. Warszawa 1881.
  9. a b c Gierwiaty - zabytki. radzima.org. [dostęp 2016-04-20].
  10. a b Гервяты (ros.). globus.tut.by. [dostęp 2016-04-20].
  11. Diecezja Grodzieńska (Grodnen(sis)). catholic.by. [dostęp 2016-04-20].