Gigantyczny Teleskop Magellana

Gigantyczny Teleskop Magellana (GMT) – projekt naziemnego teleskopu optycznego, który ma zostać ukończony w 2025 roku. Jego główne zwierciadło będzie składało się z siedmiu segmentów, każdy o średnicy 8,4 m, co pozwoli uzyskać rozdzielczość odpowiadającą pojedynczemu zwierciadłu o średnicy 24,5 m[3]. Teleskop ten ma umożliwić obserwacje z rozdzielczością 10 razy lepszą niż Kosmiczny Teleskop Hubble’a[4]. Koszt przedsięwzięcia wynosi prawie 1 miliard USD[5].

Gigantyczny Teleskop Magellana (GMT)
Ilustracja
Wizualizacja GMT
Państwo  Chile
Organizacja GMT Corporation
Lokalizacja Obserwatorium Las Campanas, Chile
Wysokość n.p.m. 2514 m
Zakres widma 320–25000 nm[1]
Ukończenie budowy 2025[2]
Typ zwierciadlany
Średnica zwierciadła 24,5 m
Powierzchnia zwierciadła 368[2]
Montaż azymutalny
Położenie na mapie Chile
Mapa lokalizacyjna Chile
Gigantyczny Teleskop Magellana (GMT)
Gigantyczny Teleskop Magellana (GMT)
29°01′54″S 70°41′01″W/-29,031667 -70,683611
Strona internetowa
Porównanie wielkości i budowy zwierciadeł największych obecnych i planowanych teleskopów. Gigantyczny Teleskop Magellana na dole diagramu.

Projekt jest na wstępnym etapie budowy. W lipcu 2019 roku pięć z siedmiu segmentów głównego zwierciadła było już odlanych (na razie ukończono szlifowanie dwóch z nich)[6]. Pozostałe dwa segmenty mają zostać odlane w 2020 i 2021 roku[6].

LokalizacjaEdytuj

Teleskop zostanie wybudowany na wysokości 2514 m n.p.m.[2] w Obserwatorium Las Campanas, w którym znajdują się obecnie Teleskopy Magellana. Miejsce to, położone w górach na terenie pustyni Atakama wyróżnia się bardzo małym zanieczyszczeniem powietrza i zanieczyszczeniem świetlnym jak i wysoką stabilnością atmosfery. Dzięki temu jest jednym z najlepszych miejsc na Ziemi do prowadzenia obserwacji astronomicznych.

Budowa teleskopuEdytuj

Teleskop będzie składał się z siedmiu największych w historii zwierciadeł, każde o średnicy 8,417 m. Jedno zwierciadło będzie znajdowało się w centrum, a sześć pozostałych symetrycznie wokół niego. Problemem w takim ułożeniu jest to, że sześć zewnętrznych zwierciadeł nie będzie miało osi symetrii, co oznacza konieczność użycia specjalnych metod szlifowania i testowania[7].

Każde zwierciadło tworzone jest z 17 ton szkła[5] i po odlaniu musi stygnąć około pół roku, a następnie zostać oszlifowane z dokładnością do 20 nanometrów. Opracowanie i przetestowanie procedury szlifowania pierwszego zwierciadła (niesymetrycznego) trwało ponad 6 lat, zanim zaakceptowano ostateczny rezultat i zatwierdzono szlifowanie kolejnych[8]. Obecnie, w związku z dopracowaniem procedur i przetestowaniu na pierwszym zwierciadle, proces trwa krócej. Wszystkie odlewane i szlifowane są w Uniwersytecie Arizony.

Teleskop będzie wykorzystywał optykę adaptatywną do poprawienia jakości obrazu[1].

Choć w zamierzeniu teleskop ma posiadać 7 zwierciadeł, może rozpocząć funkcjonowanie już przy 4[8].

OrganizacjeEdytuj

W skład korporacji budującej GMT wchodzą[9]:

Postęp pracEdytuj

  • 2005 – odlanie pierwszego zwierciadła[10].
  • Styczeń 2012 – odlanie drugiego zwierciadła[10].
  • Październik 2012 – ukończono szlifowanie pierwszego zwierciadła[11].
  • Sierpień 2013 – odlanie trzeciego zwierciadła[8].
  • Wrzesień 2015 – odlanie czwartego (centralnego) zwierciadła[12].
  • 11 listopada 2015 – uroczystość wmurowania kamienia węgielnego[13].
  • Listopad 2017 – odlanie piątego zwierciadła[14]
  • Lipiec 2018 – rozpoczęto prace ziemne na miejscu budowy teleskopu[15]
  • Czerwiec 2019 – ukończono szlifowanie drugiego zwierciadła[6].

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b Giant Magellan Telescope Science Requirements, GMT Consortium (ang.).
  2. a b c Quick Facts (ang.). GMTO Corporation. [dostęp 2019-08-22].
  3. Giant Magellan Telescope Overview (ang.).
  4. Giant Magellan Telescope poised to enter construction phase (ang.). Giant Magellan Telescope Organization, 2014-02-19.
  5. a b Przemek Berg. Potrójne widzenie. „Wiedza i Życie”. 8 (968), s. 22-27, sierpień 2015. Prószyński Media. ISSN 0137-8929 (pol.). 
  6. a b c Newsletter July 2019 (ang.). GMTO Corporation, 2019-07-30. [dostęp 2019-08-22].
  7. What is Optical Metrology? (ang.). [zarchiwizowane z tego adresu (2014-07-14)].
  8. a b c Giant Magellan Milestone (ang.). W: Harvard Magazine [on-line]. 2013-08-27.
  9. GMT founders (ang.).
  10. a b Steward Observatory casts second mirror for Giant Magellan Telescope (ang.). W: The Daily Wildcat [on-line]. 2012-01-16.
  11. GMT Completes Most Challenging Mirror Ever Made (ang.). W: Newsletter Winter 2013 [on-line]. Giant Magellan Telescope Organization, 2013-01-01. [dostęp 2014-07-28].
  12. Richard F. Caris Mirror Lab Casts Fourth GMT Segment (ang.). GMTO Corporation, 2015-09-18. [dostęp 2016-07-29].
  13. GMTO Breaks Ground (ang.). GMTO Corporation, 2015-11-11. [dostęp 2016-07-29].
  14. GMT Casts Fifth Mirror, GMTO Corporation [dostęp 2018-08-25] (ang.).
  15. August newsletter (ang.). GMTO Corporation, 2018-08-28. [dostęp 2018-09-15].