Otwórz menu główne

Gmina żydowska w Raciborzu

Żydzi w Raciborzu - ludność żydowska pojawiła się w mieście około XI wieku,podczas II wojny światowej znalazła się w obozach koncentracyjnych, które przetrwali tylko nieliczni. Po wojnie prawie nikt nie zdecydował się na powrót do Raciborza.

HistoriaEdytuj

 
Na tym skwerze znajdowała się synagoga
 
Brama na cmentarz żydowski

Według podań ludowych na miejscu obecnego kościoła św. Mikołaja istniała bożnica,z czego wynikałoby że pierwsi Żydzi pojawili się w mieście już w XI wieku.

W wyniku odmienności przybyszów w Raciborzu podobnie jak i innych polskich miastach zaczęły się tworzyć antysemickie stereotypy. Żydzi byli oskarżani o profanowanie świętości chrześcijańskich, zatruwanie studni, sprowadzanie klęsk żywiołowych, porywanie i rytualne mordy na katolickich dzieciach, a nawet najazd Mongołów na miasto. Większość przedstawicieli wyższych sfer społeczeństwa nie przepadało za nimi, ponieważ uprawiali lichwę.Prześladowania ludności żydowskiej doprowadziły do separacji ich od pozostałych mieszkańców, tworzyły się getta, Żydzi byli zmuszani do noszenia wyróżniającego stroju.

Książęta raciborscy, dla których Żydzi byli funduszem zaspokajającym ich potrzeby mimo wielu przywilejów i praw nadanych m.in. przez Bolesława Pobożnego w 1264 roku, nie otrzymali ich. Według historycznych źródeł w 1379 roku na zachodzie od rynku mieszkała grupa Żydów, a ich wspólnota szybko się rozrastała, ponieważ miasto w tamtych czasach było wielkim ośrodkiem handlowo-rzemieślniczym.

W 1 stycznia 1510 roku przywilej wydany przez księcia Walentego spowodował, że ludność żydowska musiała opuścić mury miasta i nie mogła stosować lichwy. Powrócili oni do miasta w XVII wieku z Białej, a od 1713 roku czuli się bezpiecznie w mieście.

W 1743 roku Żydzi płacili zwykłe podatki, chyba że nie mieli domostwa, to wtedy płacili podwojony podatek. W 1796 roku w mieście mieszkało około 30 żydowskich rodzin oraz w tym okresie, dokładnie od 1803 roku istniał Königliches Juden-Tolernaz-Amt, czyli Królewski Urząd Tolerancji Żydów. 11 marca 1812 roku, kiedy król Fryderyk Wilhelm III wydał edykt emancypacyjny, zostali uznani za równoprawnych raciborzan.

W latach trzydziestych XX wieku nielicznym udało się bezpiecznie wyemigrować. W czasach hitlerowskich, kiedy wprowadzono ustawy norymberskie Żydzi nie mogli zawierać małżeństw z Niemcami; ograniczono ich prawa, a w 1938 roku całkowicie zakazano im handlu, mogli pracować jedynie fizycznie oraz pozbawiono ich majątków. Ci, którzy przeżyli pierwszą falę terroru podczas II wojny światowej, trafili do obozów koncentracyjnych na terenie okupowanej Polski. Nieliczni przeżyli tę gehennę, prawie nikt nie zdecydował się po wojnie na powrót na stałe do Raciborza.

StatystykiEdytuj

  • 1832 rok - 376 członków,
  • 1847 rok - 777 członków,
  • 1872 rok - 1200 członków,
  • koniec XIX wieku - ok. 1500 członków

KirkutEdytuj

SynagogaEdytuj

Osobny artykuł: Synagoga w Raciborzu.