Gmina Nowa Osada

Gmina Zamość, Gmina Zamość (Nowa Osada), Gmina Nowa Osada (od 1973 gmina Sitno) – dawna gmina wiejska istniejąca do 1954 roku[2][3] w woj. lubelskim. Siedzibą władz gminy była Nowa Osada (obecnie dzielnica Zamościa), a następnie Zamość[4] i Sitno.

Zamość
Gmina Zamość (Nowa Osada)
Gmina Nowa Osada
gmina wiejska
192?-54[1]
Państwo  PRL
Województwo 192?-39: lubelskie (II RP)
1945–54: lubelskie
Powiat zamojski
Siedziba Nowa Osada
Zamość
Sitno
Szczegółowy podział administracyjny (1952)
Liczba gromad 17
brak współrzędnych
Portal Portal Polska

W Dziennikach Praw z 1867, 1868 i 1877 oraz według Słownika geograficznego Królestwa Polskiego jednostka występuje pod nazwą gmina Zamość i jest jedną z 14 (15) gmin wiejskich[5] powiatu zamojskiego guberni lubelskiej[6][7][8]. W publikacjach z lat 1921–24 gmina występuje pod nazwą złożoną gmina Zamość (Nowa Osada)[9], a w źródłach z 1933 roku już pod nazwą gmina Nowa Osada[10]. Brak informacji o dacie formalnego zatwierdzenia nowej nazwy urzędowej. W okresie powojennym gmina należała do powiatu zamojskiego w woj. lubelskim. 1 stycznia 1925 z gminy Nowa-Osada wyłączono wieś Topornica i włączono ją do gminy Mokre[11]. 12 stycznia 1934 z gminy wyłączono kolonię Karolówka vel Świnki Nr hip. 1, kolonię Janowice Małe oraz folwark Karolówka vel Świnki, włączając je do Zamościa[12].

Po wojnie gmina zachowała przynależność administracyjną. Według stanu z dnia 1 lipca 1952 roku gmina składała się z 15 gromad[13]. 12 września 1953 roku z gminy Kotlice w powiecie tomaszowskim wyłączono gromadę Bożydar i włączono ją do gminy Nowa Osada[14].

Gmina została zniesiona 29 września 1954 roku wraz z reformą wprowadzającą gromady w miejsce gmin[15]. Jednostki nie przywrócono 1 stycznia 1973 roku po reaktywowaniu gmin, utworzono natomiast jej terytorialny odpowiednik, gminę Sitno[16]. Natomiast obecna gmina Zamość jest kontynuacją dawnej gminy Mokre (wcześniej pod nazwą gminy Lipsko).

PrzypisyEdytuj

  1. W czasie II wojny światowej przejściowo poza administracją polską.
  2. Akta Gminy Nowa Osada - Archiwum Państwowe w Zamościu
  3. Do 28 września 1954 roku
  4. Główny Urząd Statystyczny w Warszawie: Województwa centralne i wschodnie Rzeczypospolitej Polskiej - podział na gminy według stanu z dnia 1.IV 1933 roku, Książnica-Atlas, Lwów 1933
  5. publikacja podaje liczbę 14 a wylicza 15
  6. Postanowienie z 17 (29) września 1866, ogłoszone 5 (17) stycznia 1867 (Dziennik Praw, rok 1866, tom 66, nr 219, str. 279)
  7. Postanowienie z 29 grudnia 1867 (10 stycznia 1868), ogłoszone 8 (20) lutego 1868 (Dziennik Praw, rok 1868, tom 67, nr 228, str. 359)
  8. Powiat zamojski w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. XIV: Worowo – Żyżyn. Warszawa 1895.
  9. Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej : opracowany na podstawie wyników pierwszego powszechnego spisu ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych. [Dokument elektroniczny]. T. 5, Województwo białostockie / Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej.
  10. Główny Urząd Statystyczny w Warszawie: Województwa centralne i wschodnie Rzeczypospolitej Polskiej - podział na gminy według stanu z dnia 1.IV 1933 roku, Książnica-Atlas, Lwów 1933
  11. Dz.U. z 1924 r. nr 92, poz. 865
  12. Dz.U. z 1933 r. nr 3, poz. 14
  13. Wykaz Gromad Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej według stanu z dnia 1.VII 1952 r., PRL, GUS, Warszawa
  14. Dz.U. z 1953 r. nr 41, poz. 189
  15. Dz.U. z 1954 r. nr 43, poz. 191
  16. Dz.U. z 1972 r. nr 49, poz. 312