Gnesta – miejscowość (tätort) w Szwecji, w regionie administracyjnym (län) Södermanland[a]. Siedziba władz (centralort) gminy Gnesta.

Gnesta
Ilustracja
Gnesta
Państwo  Szwecja
Region Södermanland
Gmina Gnesta
Powierzchnia 3,85 km²
Populacja (2017)
• liczba ludności
• gęstość

6016
1563 os./km²
Nr kierunkowy (+46) 158
Kod pocztowy 646 xx
Położenie na mapie Södermanlandu
Mapa lokalizacyjna Södermanlandu
Gnesta
Gnesta
Położenie na mapie Szwecji
Mapa lokalizacyjna Szwecji
Gnesta
Gnesta
Ziemia59°02′51″N 17°18′44″E/59,047500 17,312222
Strona internetowa
Portal Portal Szwecja
Pierwszy budynek stacji kolejowej w Gnescie
Budynek stacyjny z 1907

W 2017 Gnesta liczyła 6016 mieszkańców[1].

PołożenieEdytuj

Miejscowość jest położona w prowincji historycznej Södermanland na południe od jeziora Frösjön, ok. 30 km na południowy zachód od Södertälje w kierunku Nyköping. Przez południową część Gnesty przebiega droga Riksväg 57[2]. Gnesta jest jedną ze stacji przy linii kolejowej Västra stambanan. Ruch pasażerski jest obsługiwany przez sztokholmski Pendeltåg (linia Södertälje–Gnesta). W Gnescie od 20 sierpnia 2007 zatrzymują się także pociągi regionalne SJ (Sörmlandspilen; Sztokholm – Hallsberg)[2].

HistoriaEdytuj

Ślady osadnictwa w okolicach współczesnej Gnesty datowane są na czasy prehistoryczne. W dokumentach pochodzących z XIV w. wzmiankowanych jest kilka nazw ówczesnych okolicznych gospodarstw, m.in. zlatynizowana forma Gnytlistum (Gnesta)[3].

Właściwy rozwój Gnesty nastąpił jednak wraz z rozpoczęciem w 1857 budowy linii kolejowej Västra stambanan, łączącej Sztokholm z Göteborgiem. Odcinek Järna – Gnesta został otwarty 1 października 1861. W ten sposób Gnesta uzyskała bezpośrednie połączenie kolejowe ze Sztokholmem. Uroczyste otwarcie linii Västra stambanan nastąpiło rok później, 4 listopada 1862. W okolicy dworca kolejowego w Gnescie powstała w tym czasie osada kolejowa i pierwsze zakłady przemysłowe, m.in. fabryka zapałek i zakład produkujący cygara. Położony ok. 25 km na południowy wschód od Gnesty zamek Tullgarn był jedną z letnich rezydencji szwedzkiej rodziny królewskiej. Etap kolejowy podróży ze Sztokholmu kończyli na stacji w Gnescie królowie Oskar II i Gustaw V, którzy w dalszej drodze do Tullgarn wykorzystywali transport konny lub samochodowy[4].

W 1883 Gnesta uzyskała status municipalsamhälle. Miejscowość liczyła wówczas 779 mieszkańców. Nastąpił szybki rozwój Gnesty, zahamowany nieco w 1 połowie XX w., kiedy zbudowano przebiegającą bardziej na południowy wschód linię kolejową z Järna do Nyköping i następnie do Åby i dalej do Norrköping (Nyköpingsbanan). Na początku lat 40. XX w. nastąpiła rozbudowa miejscowości. Rozbudowa była kontynuowana w latach 50. i 60. XX w.[3]

Przynależność administracyjnaEdytuj

W 1955 Gnescie nadano status köping. Gmina Gnesta köping została przekształcona w wyniku reformy administracyjnej 1971 w gminę Gnesta (Gnesta kommun), która w 1974 została włączona do gminy Nyköping. 1 stycznia 1992 nastąpił podział gminy Nyköping, w wyniku którego Gnesta stała się ośrodkiem administracyjnym własnej gminy[3].

DemografiaEdytuj

Liczba ludności tätortu Gnesta (T0752) w latach 1960–2015[1]:

Osoby związane z GnestąEdytuj

GaleriaEdytuj

UwagiEdytuj

  1. Do 2015, według defincji SCB, zaliczano niewielki obszar tätortu do regionu Sztokholm (gmina Södertälje).

PrzypisyEdytuj

  1. a b Statistiska centralbyrån: Landareal per tätort, folkmängd och invånare per kvadratkilometer. Vart femte år 1960 - 2017 (szw.). [dostęp 2018-12-23].
  2. a b Gnesta kommun: Gnesta tätort (szw.). [dostęp 2018-12-23].
  3. a b c Gnesta kommun: Gnestas historia (szw.). [dostęp 2018-12-23].
  4. Sörmlands museum: Gnesta. Tack vare stationen (szw.). [dostęp 2018-12-23].