Otwórz menu główne
Polskie tłumaczenie Kroniki wielkopolskiej z 1822 roku, w którym jako autor dzieła podany jest Godzisław Baszko.

Godzisław Baszko (łac. Godislaus Basco) – kustosz katedry poznańskiej w XIII wieku, znany z dokumentów z lat 1268-1273 oraz zapisek w Kronice wielkopolskiej z lat 1257 i 1265[1]. W XVIII i XIX wieku wydawano pod jego imieniem Kronikę wielkopolską, jednak większość współczesnych badaczy odrzuca hipotezę, że był autorem przynajmniej części tekstu tego dzieła[2].

Nieznane są daty urodzenia ani śmierci Godzisława. Był członkiem kapituły poznańskiej i pełnił funkcję kustosza tamtejszej katedry. Imię Baszko było zapewne polskim zdrobnieniem od Barłomieja[1]. Jego pierwsze imię jest sporne. W jednym z dokumentów występuje jako Gotszalk, stąd część badaczy uważa, że był mieszczaninem niemieckiego pochodzenia[3].

W tekście Kroniki wielkopolskiej Godzisław pojawia się dwukrotnie w pierwszej osobie – w rozdziale 118, pod rokiem 1257 (ego Basco vidi ferre) oraz w rozdziale 145, pod rokiem 1265 (misrerunt me Godislaum custodem eiusdem ecclesaie Basconem cognomine)[4]. Na tej podstawie w XVIII i XIX wieku uznano Godzisława Baszka za drugiego albo też jedynego autora Kroniki wielkopolskiej[5]. Autorstwa Baszka dowodził w XIX wieku między innymi August Mosbach, poparł jego tezy Antoni Małecki a w XX wieku na Baszka wskazywała Brygida Kürbis[4].

Pod koniec XX wieku uczeni wykazali, że Baszko nie był autorem Kroniki wielkopolskiej. Nie ma bowiem żadnego dowodu na to, że Baszko żył jeszcze w roku 1295, kiedy to zapisano w Kronice sformułowanie: Przemysła dziś panującego króla. Próby udowodnienia dożycia przez Baszka do koronacji Przemysła II okazały się nieprzekonujące, gdyż nie ma to śladów w dokumentach poznańskich. Wysunięto więc hipotezę, że Baszko wstąpił po roku 1273 do klasztoru franciszkanów w Kaliszu, gdzie kontynuował prace historyczne, ale tego faktu również nie można potwierdzić żadnymi dowodami[5].

Jak wskazali badacze, w kilku miejscach Kroniki wielkopolskiej wpisano teksty różnych dokumentów in extenso. Najprawdopodobniej więc, zapisany na kartach tego dzieła zwrot w pierwszej osobie (Ja Godzisław zwany Baszkiem, kustosz poznańskiej katedry) przekopiowano bez zmian z jakiejś notatki lub dokumentu Godzisława[5].

PrzypisyEdytuj

  1. a b Kürbis 2010 ↓, s. 20.
  2. Skibiński 2012 ↓, s. 260-261.
  3. Starnawska 1989 ↓, s. 45.
  4. a b Dąbrowski 1964 ↓, s. 133.
  5. a b c Kürbis 2010 ↓, s. 20-21.

BibliografiaEdytuj

Wydania Kroniki Wielkopolskiej z Godzisławem Baszko jako autorem
Tłumaczenia Kroniki Wielkopolskiej z Godzisławem Baszko jako autorem
Literatura