Golęczewo

wieś w województwie wielkopolskim

Golęczewo (niem. Golenczewo, Golenhofen 1906-18) – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie poznańskim, w gminie Suchy Las.

Golęczewo
wieś
Ilustracja
Golęczewo – detale architektoniczne zabytkowych budynków.
Państwo  Polska
Województwo  wielkopolskie
Powiat poznański
Gmina Suchy Las
Liczba ludności (2018) 1239
Strefa numeracyjna 61
Kod pocztowy 62-001
Tablice rejestracyjne PZ
SIMC 0595364
Położenie na mapie gminy Suchy Las
Mapa lokalizacyjna gminy Suchy Las
Golęczewo
Golęczewo
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Golęczewo
Golęczewo
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa wielkopolskiego
Golęczewo
Golęczewo
Położenie na mapie powiatu poznańskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu poznańskiego
Golęczewo
Golęczewo
Ziemia52°32′07″N 16°49′05″E/52,535278 16,818056

Wieś szlachecka Gołwiczewo położona była w 1580 roku w powiecie poznańskim województwa poznańskiego[1]. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa poznańskiego.

HistoriaEdytuj

Golęczewo (623 ha) zostało wykupione z rąk polskich w październiku 1901 z zamiarem stworzenia tu tzw. wzorcowej wsi niemieckiej, zgodnej z założeniami Hakaty. Zapłacono za nie 530.000 ówczesnych marek. Wieś była zaniedbana, w związku z czym najpierw przeprowadzono prace przygotowawcze: melioracyjne, budowlane i wyposażeniowe. Do przyjęcia osadników zatwierdzono ją dopiero w 1903. Miała to być wieś ewangelicka, o dużym stopniu samowystarczalności – z kościołem, szkołą, salą gimnastyczną, łaźnią, pralnią, piekarnią, strażą pożarną i wodociągiem. Domy wybudowane w Golenhofen (ówczesna nazwa) były białe z aplikacjami czerwonymi i czarnymi (barwy pruskie). Obok zrealizowano stajnie i obory (2-4 konie i 8-10 krów). Zbudowano też salę modlitw i zebrań, mieszkanie dla nauczyciela, łaźnię z piekarnią i pralnią oraz izbą przechowywania sprzętu gaśniczego, a także zbiornik wodny z silnikiem wiatrowym, napędzającym wiejski wodociąg[2].

Życie społeczne gminy cechował konflikt między dwiema grupami osadników: z głębi Rzeszy i reemigrantami ze wschodu (ci pierwsi uważali się za element wartościowszy i byli preferowani przez administrację prowincjonalną przy obsadzie stanowisk w gminie). Mimo wysiłków państwowych wieś nie stała się wzorem dla ludności polskiej, a jej status majątkowy nie odbiegał od wsi polskich[2].

Do Golęczewa organizowano wycieczki dla dziennikarzy, parlamentarzystów i dygnitarzy różnego szczebla, celem demonstracji osiągnięć niemieckich kolonistów (m.in. 24 maja 1909, 6 czerwca 1910 i we wrześniu 1913)[2].

Pozostałością kolonizacji jest cmentarz ewangelicki przy ul. Dworcowej.

WspółczesnośćEdytuj

W Golęczewie znajduje się klub piłkarski GKS Golęczewo, remiza strażacka, szkoła i przedszkole. We wsi funkcjonuje także apteka. Dojazd z Poznania zapewniają autobusy podmiejskie linii 905 i 907 oraz pociągi osobowe w kierunku Piły – do przystanku Golęczewo[3]. Autobus linii 905 kończy swą trasę na pętli autobusowej przy galerii handlowej Avenida, zaś 907 - na pętli, ulokowanej na os. Sobieskiego w Poznaniu. Przez wieś przebiega Transwielkopolska Trasa Rowerowa[4].

Na zachód od wsi znajduje się Obszar Chronionego Krajobrazu Doliny Samicy Kierskiej.

PrzypisyEdytuj

  1. Adolf Pawiński, Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym, Wielkopolska t. I, Warszawa 1883, s. 36.
  2. a b c Przemysław Hauser, Kolonista niemiecki na ziemiach polskich w XIX i XX wieku – mit i rzeczywistość, Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań, 1994, ss.6-7, ​ISBN 83-232-0665-1
  3. ZTM Poznań
  4. Andrzej Kaleniewicz, Transwielkopolska Trasa Rowerowa, Atlas rowerowy, Poznań, Pietruska & Mierkiewicz, 2003, ​ISBN 83-89118-22-X

BibliografiaEdytuj

  • Bajer Maria, Golęczewo wieś z zabudową szachulcową, „Kronika Powiatu Poznańskiego”, nr 2, Poznań 2011, s. 41–57, także na stronie: https://powiat.poznan.pl/wp-content/uploads/2014/02/kronika_wnetrze_2011.pdf.
  • Bajer Marian, Bibliografia. O krainie między Wartą a Samicą, Golęczewo 2006.
  • Golęczewo. Jubileusz 2005, red. Maria Bajer, Golęczewo 2007.
  • Jakobi V., Das Musterdorf Golenhofen in der Provinz Posen, w: tejże, Heimatschutz und Bauerndorf. Zum planmäßigen Dorfbau im Deutschen Reich zu Beginn des 20. Jahrhunderts, Berlin 2003, także na stronie: https://depositonce.tu-berlin.de/handle/11303/1027.
  • Jakóbczyk W., Kolonizatorzy i hakatyści, Poznań 1989.
  • Jubileusz 700-lecia Golęczewa, t. 2, wybór, oprac. i red. Maria Bajer, Golęczewo 2017.
  • Piotrowski J., Skierska I., Studium historyczno-przestrzenne. Golęczewo, archiwum Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Poznaniu, Poznań 1992.
  • Rylukowska A., Wzorcowa wieś niemiecka – Golenhofen, „Renowacje i Zabytki” 2016, nr 4, s. 42–49, także na stronie: http://powiat.poznan.pl/wp-content/uploads/2017/02/Rylukowska-Wzorcowa-wies.pdf.