Gopło

jezioro w Polsce

Gopłojezioro na Pojezierzu Gnieźnieńskim, położone na Kujawach, w województwie kujawsko-pomorskim, niedaleko Inowrocławia. Przez Gopło przepływa Noteć, a nad jego północnym brzegiem leży Kruszwica. Jest ono połączone Kanałem Ślesińskim z Wartą. Natomiast Noteć zapewnia połączenie wodne z Wisłą i Odrą. Jest to największe jezioro województwa kujawsko-pomorskiego i regionu Kujaw.

Ten artykuł dotyczy jeziora w Kruszwicy. Zobacz też: inne znaczenia hasła Gopło.
Gopło
Ilustracja
Widok na Gopło z Mysiej Wieży
Położenie
Państwo  Polska
Województwo  kujawsko-pomorskie
Miejscowości nadbrzeżne Kruszwica, Połajewo, Mietlica, Złotowo, Ostrówek, Popowo, Siemionki, Lachmirowice, Przewóz, Mielnica Duża
Region Pojezierze Gnieźnieńskie
Wysokość lustra 76,8-77,2 m n.p.m.
Morfometria
Powierzchnia 2121,5-2154,5 ha
Wymiary
• max długość
• szerokość

25 km
0,25-3,5 km
Głębokość
• średnia
• maksymalna

3,6-4,7 m
16,6 m
Objętość 78 497,0 tys. m³
Hydrologia
Klasa czystości wody non[1][2] (w roku 2002)
Rzeki zasilające Noteć
Rzeki wypływające Noteć
Rodzaj jeziora rynnowe
Położenie na mapie gminy Kruszwica
Mapa lokalizacyjna gminy Kruszwica
Gopło
Gopło
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Gopło
Gopło
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa kujawsko-pomorskiego
Gopło
Gopło
Położenie na mapie powiatu inowrocławskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu inowrocławskiego
Gopło
Gopło
Ziemia52°36′49″N 18°21′29″E/52,613611 18,358056
Jezioro Gopło
Widok z promu OstrówekZłotowo
Most w Kruszwicy
Statek „Rusałka”
Widok z półwyspu Rzępowskiego
Łódź wikingów
Pomost na półwyspie Rzępowskim
Tor regatowy
Mysia wieża
Żeglowanie

W latach 1975–1998 jezioro znajdowało się w województwie bydgoskim.

Jest to jezioro rynnowe, pochodzenia polodowcowego, o południkowym przebiegu i rozwidlonym południowym końcu. Linia brzegowa jest niska, urozmaicona, z licznymi zatokami i półwyspami, w niektórych miejscach brzegi zabagnione; liczne są też wyspy. Nad Gopłem znajduje się rezerwat ornitologiczny. Jezioro zamieszkuje sum europejski – największa słodkowodna ryba Europy. Nazwa jeziora wiązana jest ze słowiańskim plemieniem Goplan oraz z legendami o Popielu i Goplanie.

Opis obszaruEdytuj

Gopło wraz z przylegającym obszarem tworzy obszar Nadgopla (Ostoi Nadgoplańskiej). Najważniejszym elementem przyrodniczym obszaru jest Jezioro Gopło – dziewiąte co do wielkości jezioro w Polsce, które wraz z przepływającą przez nie Notecią stanowi główny system hydrologiczny. Bardzo dobrze rozwinięta linia brzegowa, liczne wysepki oraz płaskie brzegi sprzyjają rozwojowi szuwarów i wilgotnych łąk. Szeroka strefa szuwarów i łąk – zwłaszcza kalcyfilnych – oraz resztki wilgotnych lasów łęgowych są najcenniejszym elementem szaty roślinnej północnego Nadgopla. W tej części obszaru w strukturze użytkowania dominują grunty orne i łąki, a lasy zajmują niewielką powierzchnię. W części południowej rzeźba terenu jest o wiele bardziej urozmaicona. Jest tam więcej lasów, porastających wydmowe obszary Gopła. Ostoja obejmuje obszar, na którym zachowało się wiele cennych zabytków z czasów istnienia organizacji plemiennej Goplan oraz z okresu sztuki romańskiej.

Dane morfometryczneEdytuj

Powierzchnia zwierciadła wody według różnych źródeł wynosi od 2121,5 ha[2] do 2154,5 ha[1][3].

Zwierciadło wody położone jest na wysokości 76,8-77,2 m n.p.m.[2] lub 76,9 m n.p.m.[3] Średnia głębokość jeziora wynosi 3,6 m[1][3]lub 4,7 m[potrzebny przypis], natomiast głębokość maksymalna jeziora to 16,6 m[1][3].

W oparciu o badania przeprowadzone w 2002 roku wody jeziora zaliczono do non klasy czystości[1][2] i III kategorii podatności na degradację[1]. W roku 1985 wody jeziora również zaliczono do wód pozaklasowych[1].

Status ochronnyEdytuj

Gopło znajduje się w sercu rezerwatu przyrody Nadgoplański Park Tysiąclecia (12 638,8 ha), częściowo na terenie parku krajobrazowego oraz Goplańsko-Kujawskiego obszaru chronionego. Nadgople chronione jest programem Natura 2000 (Ostoja Nadgoplańska, kod:PLB040004), a samo jezioro wpisane zostało do listy obszarów Natura 2000 mających szczególne znaczenie dla Wspólnoty (kod:PLH040007).

Struktura własnościEdytuj

Jezioro jest głównie własnością Skarbu Państwa: jezioro pozostaje w zarządzie gospodarstwa rybackiego w Kruszwicy, zaś lasy nadgoplańskie w zarządzie RDLP.

ZagrożeniaEdytuj

  • Duże zagrożenie dla wartości przyrodniczych tego obszaru stanowią liczne ośrodki wypoczynkowe i turystyczne, wykup działek rekreacyjnych od rolników i budowa domków letniskowych w południowej części Nadgopla.
  • Dużym problemem, mimo wyraźnej poprawy po wybudowaniu oczyszczalni ścieków komunalno-przemysłowych dla Kruszwicy, są znaczące pokłady osadów w części północnej Jeziora Gopło pochodzące z czasów, gdy do zbiornika zrzucano bezpośrednio ścieki komunalne i przemysłowe z winiarni i zakładów tłuszczowych. Mimo spadku ilości nawozów mineralnych w otoczeniu, jezioro nadal zagrożone jest eutrofizacją. Czynnikiem pogarszającym bytowanie wielu gatunków roślin i ptaków jest prawie całkowite zaprzestanie wypasu oraz koszenia łąk.

CiekawostkiEdytuj

  • Kruszwica i Gopło były jednym z najczęstszych motywów w utworach literackich polskiego romantyzmu, a w utworach tych Gopło nazywano „słowiańską wodą pamięci”[potrzebny przypis].
  • W styczniu 2011 poziom wody w Gople został przekroczony o ponad metr, doszło wtedy do podtopienia miejscowości Ostrówek, zalania Półwyspu Rzępowskiego i kilku kruszwickich ulic.
  • Historycznie poziom wód Gopła był wyższy, w wyniku czego jezioro rozpościerało się 6 kilometrów dalej na północ i tyle samo w kierunku południowym[4].

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e f g Opis jeziora na stronie Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Bydgoszczy. [dostęp 22 listopada 2010].
  2. a b c d Adam Choiński: Katalog jezior Polski. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM, 2006, s. 535. ISBN 83-232-1732-7.
  3. a b c d Według IRŚ za Adam Choiński: Katalog jezior Polski. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM, 2006, s. 535. ISBN 83-232-1732-7.
  4. Cezary Wawrzyński, Żegluga i Kanały Żeglowne Dawnej Rzeczypospolitej, Olsztyn: Edytor Wers, 2019, ISBN 978-83-60488-69-0, OCLC 1098226897 (pol.).

Linki zewnętrzneEdytuj