Goran Bregović

bośniacki muzyk i kompozytor

Goran Bregović (w zapisie serbską cyrylicą: Горан Бреговић; ur. 22 marca 1950 w Sarajewie[1]) – bośniacki kompozytor muzyki rockowej, elektronicznej i etnicznej. W swojej twórczości łączy m.in. tradycyjne brzmienia ludowe z męskimi chórami i dźwiękami z syntezatora, chociaż zasłynął jako lider i autor muzyki zespołu rockowego Bijelo dugme.

Goran Bregović
Горан Бреговић
Ilustracja
Goran Bregović podczas występu na Festival de Cornouaille (2013)
Pseudonim

Brega

Data i miejsce urodzenia

22 marca 1950
Sarajewo

Gatunki

folk, rock, elektroniczna

Zawód

kompozytor, autor tekstów, instrumentalista

Odznaczenia
Order Gwiazdy Jerzego Czarnego (Republika Serbii)
Strona internetowa

Życiorys edytuj

Dzieciństwo edytuj

Jest synem Serbki i Chorwata. Wychował się w Sarajewie, stolicy i centrum kulturalnym Bośni. Ma brata Predraga, który mieszka w Nowym Jorku, i siostrę Dajanę, która mieszka w Splicie.

Kariera edytuj

 
Bregović podczas występu w Carnegie Hall w Nowym Jorku w 2011

W latach 70. i 80. XX wieku był liderem popularnego jugosłowiańskiego zespołu rockowego Bijelo dugme. Współpracował m.in. z reżyserem Emirem Kusturicą, tworząc ścieżkę dźwiękową do filmów Arizona Dream, Czas Cyganów, czy Underground. Współpracował także z Patrice’em Chereau, pisząc muzykę do filmu Królowa Margot. Pracował także nad muzyką dla potrzeb teatru, m.in. do sztuki multimedialnej pt. Silence of the Balkans.

Do udziału w nagraniach zapraszał wielu znanych wokalistów, takich jak Cesária Évora, Iggy Pop, Sezen Aksu, Jorgos Dalaras, Ofra Haza, Scott Walker.

W Polsce nagrał płyty z Kayah i Krzysztofem Krawczykiem. Był też autorem muzyki do polskiego filmu „Operacja Samum” oraz kilkudziesięciu innych filmów.

Kontrowersje edytuj

Bregović wielokrotnie oskarżany był o plagiatowanie kompozycji innych muzyków[2][3][4][5][6][7] oraz autoplagiaty swoich wcześniejszych utworów[8][9][10]. W 2015 roku został ukarany przez francuski sąd grzywną w wysokości 1 miliona euro na rzecz piosenkarza Enrico Maciasa za bezprawne wykorzystanie jego utworu Soleznara w swojej kompozycji In the Deathcar[11].

Bregović twierdzi, że unika zagłębiania się w politykę. „Jugosławia to skrzyżowanie wielu światów: prawosławnego, katolickiego, muzułmanów”, mówił Bregović. „Z muzyką, nie mam do reprezentowania nikogo oprócz siebie – bo mówię pierwszym językiem świata, w którym każdy rozumie słowo muzyka”. Jednak w 2015 roku, z powodu występu na terenie zaanektowanego przez Rosję Krymu, anulowano jego koncerty na Ukrainie i w Polsce[12]. W 2023 roku z powodu prorosyjskich sympatii zakazano mu wjazdu na teren Mołdawii[13].

Odznaczenia edytuj

Życie prywatne edytuj

 
Goran Bregović podczas koncertu, 2012

W 1993 roku Bregović poślubił swoją długoletnią narzeczoną Dženanę Sudžukę. Ceremonia ślubna odbyła się w Paryżu, gdzie mieszka partnerka muzyka. Para ma trzy córki: Emę (ur. marzec 1995), Unę (ur. luty 2002) i Lulu (ur. maj 2004). Muzyk ma też córkę Željke z poprzedniego związku.

12 czerwca 2008 roku Bregović spadł z wysokości czterech metrów z wiśniowego drzewa w ogrodzie przy swoim domu w Senjak, w wyniku czego złamał kręgosłup. Według lekarzy jego stan był stabilny, a po zabiegu muzyk szybko doszedł do zdrowia i zagrał dwa duże koncerty w Nowym Jorku.

Dyskografia edytuj

Albumy studyjne edytuj

Źródło[18]:

Przypisy edytuj

  1. Goran Bregović w bazie IMDb (ang.)
  2. Igor Markovich: Svi ti plagijati Gorana Bregovića. punjenipaprikas.com, 2013-06-28. [dostęp 2024-01-26]. (serb.).
  3. Bruno Serdar: Ukrao pjesmu: Goran Bregović platio milijun € zbog plagijata?. 24sata.hr, 2015-08-21. [dostęp 2024-01-26]. (chorw.).
  4. Robin Denselow: Goran Bregović – review. theguardian.com, 2013-05-21. [dostęp 2024-01-26]. (ang.).
  5. Julien Radenez: Musique et droit d’auteur, l’affaire Bregović. romanimuzika.wordpress.com, 2013-08-16. [dostęp 2024-01-26]. (fr.).
  6. Jacek Cieślak: Daje sławę, zabiera piosenki. rp.pl, 2008-03-29. [dostęp 2024-01-26]. (pol.).
  7. Skradziony pomysł. dziennikpolski24.pl, 2000-08-18. [dostęp 2024-01-26]. (pol.).
  8. Italijani besni na Bregovića jer im je dao plagijat, a platili ga 85.000 evra!. svetplus.com, 2013-01-21. [dostęp 2024-01-26]. (serb.).
  9. Balkan music star Bregovic accused of plagiarizing self. lagazzettadelmezzogiorno.it, 2013-01-23. [dostęp 2024-01-26]. (ang.).
  10. Kako je Goran Bregović razljutio Talijane?. tportal.hr, 2013-01-21. [dostęp 2024-01-26]. (chorw.).
  11. Goran Bregović zaradi plagiatorstva ob milijon evrov. 24ur.com, 2015-08-22. [dostęp 2024-01-26]. (słoweń.).
  12. mw, zbyt: Koncert Bregovicia w Polsce odwołany. Przez występ na Krymie. tvp.info, 2015-04-09. [dostęp 2015-09-13]. (pol.).
  13. Goran Bregovic a primit interdicţie de intrare pe teritoriul Republicii Moldova. jurnalul.ro, 2023-08-21. [dostęp 2024-01-26]. (rum.).
  14. Vladimir Đorđević: Orden Karađorđeve zvezde prvog stepena reditelju "Dare iz Jasenovca", Bajagi, Bori Đorđeviću. telegraf.rs, 2021-02-15. [dostęp 2024-01-27]. (serb.).
  15. Platynowe płyty CD przyznane w 1999 roku, ZPAV [dostęp 2020-09-21].
  16. Diamentowe płyty CD przyznane w 2000 roku, ZPAV [dostęp 2020-09-21].
  17. Złote płyty CD przyznane w 2001 roku, ZPAV [dostęp 2020-07-28].
  18. Oficjalna strona internetowa Gorana Bregovicia.

Linki zewnętrzne edytuj