Otwórz menu główne

Grabówka (Częstochowa)

dzielnica Częstochowy
Ten artykuł dotyczy dzielnicy Częstochowy. Zobacz też: inne miejsca o tej nazwie.

Grabówkadzielnica Częstochowy położona w jej północno-zachodniej części przy drodze krajowej nr 43 do Wielunia. Graniczy z dzielnicami Lisiniec, Kiedrzyn, Częstochówka-Parkitka oraz gminami Kłobuck i Wręczyca Wielka. Zajmuje powierzchnię 10,62 km² (6,6% ogólnej powierzchni Częstochowy) i liczy ok. 4 tys. mieszkańców (1,6% populacji Częstochowy); występuje zabudowa jednorodzinna. Gęstość zaludnienia wynosi ok. 380 osób na 1 km². Przez zachodnie peryferie dzielnicy przepływa rzeka Biała. Nazwa dzielnicy pochodzi od niegdyś rosnącego tutaj lasu Grabowego.

Herb Częstochowy Grabówka
dzielnica Częstochowy
Ilustracja
Kościół pw. św. Franciszka z Asyżu na ulicy Lubej
Państwo  Polska
Województwo  śląskie
Miasto Częstochowa
Data założenia XIV wiek
W granicach Częstochowy 1970/1975
Zarządzający Witold Trojanowski
Powierzchnia 7,66[1] km²
Wysokość od 240 do 260 m n.p.m.
Populacja 
• liczba ludności

4315[1]
• gęstość 380 os./km²
Nr kierunkowy 034
Kod pocztowy 42-221
Tablice rejestracyjne SC
Położenie na mapie Częstochowy
Położenie na mapie
Portal Portal Polska
Przychodnia lekarska ul. św Rocha

Do 1954 roku siedziba gminy Grabówka.

Spis treści

HistoriaEdytuj

Zanim Grabówka stała się w wyniku procesów urbanizacyjnych dzielnicą Częstochowy była osobną, niewielką miejscowością istniejącą co najmniej od XIV wieku. Od 1385 stanowiła uposażenie klasztoru jasnogórskiego. Zapisana została przez Jana Długosza w powstałej w latach 1470-1480 księdze Liber beneficiorum dioecesis Cracoviensis jako Grabowa[2]. W 1660 wymieniona została w postaci Grabow a od 1787 notowana w obecnej formie.

Po rozbiorach Polski w 1793 przejęta na własność rządu przez władze pruskie weszła w skład Ekonomii Częstochowskiej i była dzierżawiona prywatnym użytkownikom (ostatni kontrakt w 1858). Od 1815 przeszła pod zabór rosyjski.

W 1864 stała się siedzibą gminy ale budynek Urzędu w którym obecnie mieści się przychodnia, zbudowano dopiero w 1904. Gmina Grabówka swoim zasięgiem obejmowała cały obszar dzisiejszej, zachodniej Częstochowy wraz z okolicznymi miejscowościami (m.in. Lisiniec, Kawodrze, Gnaszyn). Miejscowość jako siedzibę gminy wymienia Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, który notuje całkowitą liczbę mieszkańców gminy na 6024 osób w tym 5191 katolików, 372 ewangelików oraz 130 izraelitów. Pod względem płci w całej gminie zamieszkiwało 2871 mężczyzn oraz 3153 kobiet[2]. Na terenie gminy istniały także: papiernia, lokalny browar i destylarnia, cegielnia produkująca również kafle piecowe, a także 5 młynów oraz 4 szkoły początkowe[2].

W 1868 folwark Grabówka wszedł w skład donacji Władimira Aleksandrowicza ks.Czerkaskiego członka Komitetu Urządzającego i dyrektora Komisji Spraw Wewnętrznych i Duchownych Królestwa Polskiego. W 1900 wieś liczyła 56 budynków mieszkalnych i 650 mieszkańców. Folwark donacyjny w Grabówce liczył 19 mieszkańców i 417 morgów ziemi uprawnej.

Podczas I wojny światowej cała gmina znajdowała się pod niemiecką okupacją aż do czasu wyzwolenia w listopadzie 1918 gdy weszła w skład odrodzonego państwa Polskiego.

Okres międzywojennyEdytuj

W dwudziestoleciu międzywojennym na Grabówce zaprojektowano tzw. Kolonię Urzędniczą mającą stanowić zaplecze mieszkaniowe dla Częstochowy. W 1933 Grabówka liczyła 78 domów i 558 mieszkańców którzy posiadali 520 ha ziemi w tym 445 ha ziemi ornej. W tym czasie Kolonia Grabówka stanowiąca część składową wsi liczyła 25 domów i 103 mieszkańców posiadających 204 ha ziemi w tym ornej- 171 ha. Ziemie byłego folwarku zostały rozparcelowane. W sierpniu 1939, w ramach szerokiego planu budowy umocnień obronnych do spodziewanej wojny z Niemcami, wybudowano na potrzeby 7 Dywizji Piechoty bunkry, z których kilka zachowało się do dziś na Grabówce (jeden na Żabińcu, dwa w okolicach cmentarza komunalnego). W czasie okupacji hitlerowskiej Grabówka została administracyjnie zespolona z Częstochową i znalazła się w granicach Generalnego Gubernatorstwa, tuż przy biegnącej na rzece Białce granicy z Rzeszą.

Okres powojennyEdytuj

Po wojnie w 1970 Grabówka liczyła 308 budynków i 1542 mieszkańców, z których 71% utrzymywało się ze źródeł pozarolniczych. Mieszkańcy prowadzili 240 gospodarstw rolnych, z których jedynie 116 posiadało powierzchnię większą niż 2 ha. Przeciętna wielkość gospodarstwa rolnego wynosiła 2,6 ha. W tym samym roku do Częstochowy przyłączono część Grabówki – Kolonię (granica biegła na ulicy Krzemiennej), a w 1977 po powstaniu województwa częstochowskiego, pozostałe tereny co przyśpieszyło rozwój nowo powstałej dzielnicy. W 1972 biskup Stanisław Bareła ustanowił tu parafię, a w 1987 oddano do użytku parafianom kościół pw. św. Franciszka z Asyżu.

Obecnie w obrębie dzielnicy istnieją trzy osiedla: Grabówka właściwa, stanowiąca centrum dzielnicy na której znajduje się urząd pocztowy, przychodnia i XIX-wieczna kaplica św. Anny; Kolonia Grabówka oraz Żabiniec z barokową kaplicą św. Marii Magdaleny z XVII wieku.

W przyszłości wzdłuż okolic zachodniej granicy dzielnicy będzie przebiegać jeden z odcinków autostrady A1 łączącej północną część kraju ze Śląskiem.

Ciekawe obiekty i miejscaEdytuj

  • Kościół pw. św. Franciszka z Asyżu
  • Ośrodek Ojców Paulistów z własnym wydawnictwem Święty Paweł oraz studiem nagrań
  • Sanktuarium Zgromadzenia Misjonarzy Krwi Chrystusa
  • trzy bunkry oraz pozostałości okopów z czasów wojny obronnej 1939
  • najnowocześniejszy w Częstochowie obiekt oświatowy, w skład którego wchodzi szkoła podstawowa nr 29 oraz gimnazjum nr 14; obu szkołom patronuje Królowa Jadwiga
  • pochodzący z początku XX wieku budynek przy ulicy św.Rocha w którym znajduje się obecnie przychodnia i urząd pocztowy
  • dolina rzeki Białki która posiada naturalny kompleks terenów zielonych z występującymi tam rzadkimi gatunkami ptaków i chronionymi roślinami
  • trzeci pod względem wielkości las na obszarze miasta
  • Dom Kałużów
  • Tor motocrossowy przy ul. św. Rocha

KomunikacjaEdytuj

Dzielnica ma dobre połączenie komunikacyjne z centrum miasta. Na obszarze Grabówki biorą swój początek 4 linie autobusowe:

  • nr 19 Żabiniec – Kucelin
  • nr 26 Grabówka – Mirów/Siedlec
  • nr 29 Grabówka – osiedle Północ
  • nr 31 Cmentarz Komunalny – Kręciwilk

Ponadto przez Grabówkę przejeżdżają linie PKS w kierunku Wielunia, Olesna, Pajęczna i obszarów powiatu Kłobuckiego, a także prywatnej komunikacji ABX2Bus w kierunku Wielunia.

PrzypisyEdytuj

  1. a b Algorytm podziału środków (pol.). Urząd Miasta Częstochowy, 2014-04-30. [dostęp 2014-05-06].
  2. a b c Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich t. II, hasło "Grabówka". nakł. Filipa Sulimierskiego i Władysława Walewskiego, 1881. s. 779. [dostęp 2018–05–20].

Linki zewnętrzneEdytuj