Otwórz menu główne

Grabowo (powiat kolneński)


Grabowowieś w Polsce, położona w województwie podlaskim, w powiecie kolneńskim, siedziba gminy Grabowo.

Grabowo
wieś
Ilustracja
Park podworski w Grabowie
Państwo  Polska
Województwo  podlaskie
Powiat kolneński
Gmina Grabowo
Liczba ludności  800
Strefa numeracyjna 86
Kod pocztowy 18-507
Tablice rejestracyjne BKL
SIMC 0397010
Położenie na mapie gminy Grabowo
Mapa lokalizacyjna gminy Grabowo
Grabowo
Grabowo
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Grabowo
Grabowo
Położenie na mapie województwa podlaskiego
Mapa lokalizacyjna województwa podlaskiego
Grabowo
Grabowo
Położenie na mapie powiatu kolneńskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu kolneńskiego
Grabowo
Grabowo
Ziemia53°27′57,2″N 22°09′04,7″E/53,465889 22,151306
Ten artykuł dotyczy miejscowości w województwie podlaskim, w powiecie kolneńskim. Zobacz też: inne miejscowości o tej nazwie.
Grabowo – widok od strony zachodniej
Kościół pw. św. Jana Chrzciciela w Grabowie
Zabytkowa plebania w Grabowie z 1859 roku
Staw
Klasycystyczny dwór w Grabowie wybudowany przez Wagów w latach 1852-1865.
Grób rodzinny Wagów na cmentarzu w Grabowie

Założona w późnym średniowieczu, w 1524 zyskała prawo chełmińskie, jednak lokacja jako miasta nie powiodła się, zdegradowany przed 1578 rokiem[1]. W latach 1975–1998 należała administracyjnie do województwa łomżyńskiego.

We wsi znajduje się kościół, który jest siedzibą parafii św. Jana Chrzciciela. W strukturze kościoła rzymskokatolickiego parafia należy do metropolii białostockiej, diecezji łomżyńskiej, dekanatu Szczuczyn.

HistoriaEdytuj

Osada Grabowo powstała nad rzeczką Dobrzycą, blisko jej ujścia Skrody. Jej powstanie związane jest z początkiem i rozwojem osadnictwa za rządów księcia mazowieckiego Janusza I. W źródłach występuje od 1423 r. Wieś stanowiła własność grabowskich, następnie przechodziła w ręce Ławskich, Gutowskich i Szczuków. W pierwszej połowie XV w. Grabowo zostało własnością Stanisława Ławskiego. Dzięki jego staraniom wieś została podniesiona do rangi miasta, otrzymała prawa miejskie chełmińskie nadane w 1524 r. przez króla Zygmunta I. W 1539 r. Grabowo otrzymało potwierdzenie nadanych mu uprzednio praw i przywilejów, dodatkowo w 1546 r. ustanowiono targ na mięso. Wójt był uposażony w dwie włóki gruntu i 6 kramów - po dwie jatki rzeźnicze, kramy sukiennicze i szewskie. Mimo nadań i przywilejów Grabowo nie zdołało utrzymać swego miejskiego charakteru i pozostało wsią. W 1578 r. w rejestrze poborowym określone zostało jako wieś na 6 włókach z 8 zagrodami.

Do 1795 r. wieś należała do powiatu kolneńskiego ziemi łomżyńskiej w księstwie i województwie mazowieckim. Na przełomie 1783/1784 wieś leżała w parafii Grabowo, dekanat wąsoski diecezji płockiej i była własnością Bernarda Wagi, skarbnika wiskiego[2]. W wyniku trzeciego rozbioru Polski znalazła się w granicach Prus Nowowschodnich, następnie od 1807 r. w Księstwie Warszawskim w departamencie łomżyńskim. Później Grabowo wraz z gminą swego imienia współtworzyło powiat szczuczyński w województwie augustowskim rozbiorowego Królestwa Polskiego.

Wieś wraz z folwarkiem w 1827 r. liczyła 154 mieszkańców zamieszkujących 22 domy, z końcem XIX wieku rozwinęła się do około 400 mieszkańców. Zajmowała 81 włók ziemi, znajdował się w niej murowany kościół parafialny, browar, szkoła i urząd gminny.

W 1919 r. znalazło się z całym powiatem szczuczyńskim w województwie białostockim.

W 1929 r. było tu 319 mieszkańców. Był tu warsztat kołodzieja, dwie kuźnie, olejarnia, cztery piekarnie, dwie rzeźnie i szewc. We wsi mieszkała akuszerka. Funkcjonowała gorzelnia "Grabowo" Z. Sokołowskiego[3].

W czasie II wojny światowej Grabowo znalazło się pod okupacją sowiecką, a później pod okupacją niemiecką. Po wojnie gmina przechodziła różne koleje związane z podziałem administracyjnym. Z dniem 1 stycznia 1973 r. przywrócono gminę Grabowo.

W Grabowie urodzili się Antoni i Jakub Wagowie, słynni polscy przyrodnicy, a także Bożena Dykiel - znana aktorka.

ZabytkiEdytuj

GospodarkaEdytuj

Większość mieszkańców Grabowa zatrudniona jest w rolnictwie. Dominującą uprawą są ziemniaki, żyto oraz owies. Ludność zatrudniona w usługach stanowi około 30% ogółu ludności czynnej zawodowo. Największe zakłady pracy w Grabowie to Zespół Szkół w Grabowie, Urząd Gminy i Bank Spółdzielczy.

BibliografiaEdytuj

  • Miasta polskie w tysiącleciu, [red. Siuchniński], Ossolineum 1965, tom I, s. 260.
  • Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Warszawa 1880, tom II, s. 783.

PrzypisyEdytuj

  1. Robert Krzysztofik, Lokacje miejskie na obszarze Polski. Dokumentacja geograficzno-historyczna, Katowice 2007, s. 32-33.
  2. Sławomir Górzyński: Regestr Diecezjów Franciszka Czaykowskiego czyli właściciele ziemscy w Koronie 1783-1784. Warszawa: Wydawnictwo DiG, 2006, s. 640.
  3. The 1929 Polish Business Directory Project, data.jewishgen.org [dostęp 2017-04-09].
  4. a b c Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo podlaskie. 2018-09-30.

Linki zewnętrzneEdytuj