Otwórz menu główne

Grodowiec

wieś w województwie dolnośląskim

Grodowiec (niem. Hochkirch, 1949-92 Wysoka Cer(e)kiew) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie polkowickim, w gminie Grębocice.

Grodowiec
Grodowiec
Państwo  Polska
Województwo dolnośląskie
Powiat polkowicki
Gmina Grębocice
Liczba ludności (III 2011) 159[1]
Strefa numeracyjna (+48) 0-76
Kod pocztowy 59-150
Tablice rejestracyjne DPL
SIMC 0364110
Położenie na mapie gminy Grębocice
Mapa lokalizacyjna gminy Grębocice
Grodowiec
Grodowiec
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Grodowiec
Grodowiec
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Grodowiec
Grodowiec
Położenie na mapie powiatu polkowickiego
Mapa lokalizacyjna powiatu polkowickiego
Grodowiec
Grodowiec
Ziemia51°32′40″N 16°10′19″E/51,544444 16,171944

Podział administracyjnyEdytuj

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa legnickiego.

PołożenieEdytuj

Miejscowość położona na styku Równiny Grębocickiej i Wzgórz Polkowickich, 17 km na południowy wschód od Głogowa i 20 km na północ od Lubina, w północnej części województwa dolnośląskiego.

HistoriaEdytuj

Z wykopalisk archeologicznych przeprowadzonych na górze zwanej Winnicą, wiadomo że tutejsze tereny zamieszkiwane były przez ludność słowiańską. Jest to jedna z najstarszych wsi na ziemi głogowskiej, założona jednak w XIII wieku przez osadników niemieckich i zwana w dokumentach Alta ecclesia, czyli Wysoki Kościół. Pierwsza wzmianka o kościele w Grodowcu pochodzi z 1291 roku. Kolejny dokument sporządzony we Wrocławiu w 1345 roku wspomina o przekazaniu patronatu przez Jana Luksemburczyka biskupowi Przecławowi. W latach 1480 i 1488 w Grodowcu odbyły się zjazdy książąt piastowskich. Podczas wojen głogowskich w roku 1488 i później w czasie reformacji, kiedy inne parafie ulegały przemocy i przechodziły na protestantyzm, Grodowiec pozostał zawsze wierny wyznaniu katolickiemu. W czasie wojny trzydziestoletniej wieś została zniszczona. Ponownego zniszczenia dokonały wojska szwedzkie w czasie powrotu po zwycięstwie Austrii w 1650 roku. Także wycofujące się wojska francuskie w 1812 roku dokonały spustoszenia. W 1813 roku utworzono tutaj punkt poboru do armii pruskiej. Miejscowość do 1945 roku nie posiadała nazwy słowiańskiej, po wojnie nosiła nazwę Grodowiec, którą w 1949 roku zmieniono na Wysoka Cerkiew, a następnie na Wysoka Cerekiew, co było właściwie – abstrahując od słowa cerkiew – historycznie słuszniejsze niż Grodowiec. Do pierwszej polskiej nazwy Grodowiec powrócono 1 stycznia 1992 roku na życzenie ludności.

ZabytkiEdytuj

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisany jest[2]:

inne zabytki:

Sanktuarium Maryjne w GrodowcuEdytuj

Pielgrzymki do słynącego z cudów obrazu Matki Boskiej z Dzieciątkiem przybywały już w czasach średniowiecznych. W 1591 roku od uderzenia pioruna spłonął drewniany kościół, z którego ocalał tylko cudowny obraz. Wzmogło to pielgrzymki do sanktuarium. W 1602 roku przeniesiono obraz do nowo wybudowanego kościoła, z którego zginął w czasie Wojny Trzydziestoletniej w latach 1618-1648. Kościół w tym czasie służył jako stajnia dla koni. Cudowny obraz zastąpiła cudowna figurka, którą możemy oglądać obecnie nad tabernakulum w ołtarzu głównym. Rzeźba jest z około 1590 r. i ma cechy gotyckie. Jest wysokości 1 m i przedstawia Marie Służebnice Pańską w świątyni w postawie modlitewnej. Odbudowany po wojnie 30-letniej kościół został ponownie zniszczony w 1660 roku przez wichury i gradobicia w następnych latach. Kolejnej odbudowy dokonał w 1679 roku baron Abraham von Dyhern z Brzegu Dolnego, on też ufundował obecne organy jak i 15 kapliczek różańcowych przy drodze do Głogowa. Ponieważ kościół zaczął się robić za mały dla licznie przybywających pielgrzymek, w latach 1702-1724 dokonano rozbudowy kościoła w stylu barokowym. Konsekracji dokonał biskup Daniel Sommerfeld 1 lipca 1724. W pobliżu świątyni na górze zwanej Oliwną w XIX wieku miejscowy proboszcz Meinhold wybudował Kalwarie z kapliczkami drogi krzyżowej. Legenda głosi, że w czasie budowy 2 lipca 1872 natrafiono na źródełko, które istnieje do dziś dnia i podobno ma właściwości lecznicze. Następnej dużej przebudowy dokonano w 1915 roku ponownie inicjatywy miejscowego proboszcza. Obydwie wojny światowe mocno zniszczyły świątynię. Po II wojnie światowej zaczęto znowu pielgrzymować do cudownej figurki która, uszkodzona w czasie działań wojennych, została odrestaurowana przez rzeźbiarza Jana Serafina. Większej renowacji i wzmocnienia dokonano w 1990 roku. Z powodu szkód górniczych prace te wykonał KGHM Polska Miedź. Obecnie Grodowiec należy do diecezji zielonogórsko-gorzowskiej i jest najbardziej wysuniętą na południe parafią tej diecezji. Pielgrzymi przebywają licznie 15 sierpnia i w II niedzielę września.

Droga świętego JakubaEdytuj

Przez wieś przebiega Dolnośląska Droga św. Jakuba odcinek szlaku pielgrzymkowego do grobu św. Jakuba w Santiago de Compostela w Hiszpanii.

CiekawostkiEdytuj

  • Legenda głosi, że pierwotnie kościół miał być postawiony w miejscu gdzie obecnie znajduje się Kalwaria. Trzykrotnie składowano tam materiały do budowy i za każdym razem w nocy jakaś siła przenosiła go do podnóża wzgórza. Tam więc w końcu go wybudowano.
  • Pod ołtarzem bocznym pw. Czternastu Wspomożycieli została pochowana jego fundatorka Barberina Campanini – włoska tancerka, właścicielka majątku w pobliskim nieistniejącym już Barszowie. Hrabina była fundatorką konwentu dla dziewcząt w Barszowie i miała prawo nosić Order hrabiny Barbary Campanini.
  • W Grodowcu znajduje się tablica upamiętniająca Wojciecha Jastrzębowskiego, twórcy pierwszej w historii konstytucji zjednoczonej Europy (z 3 maja 1831 roku).
  • Niedaleko wsi, w najwyższym jej punkcie KGHM wybudował szyb wentylacyjny. Jest to najgłębszy szyb w Polsce – ma 1250 m głębokości i 7,5 m średnicy.
  • Około 1 km od Grodowca znajduje się zbiornik odpadów poflotacyjnych Żelazny Most.
  • Sanktuarium w Grodowcu leży na szlaku św. Jakuba

GaleriaEdytuj

BibliografiaEdytuj

  • Handbuch der historischen Stätten – Schlesien, (wyd. Dr. Hugo Weczerka), Stuttgart 1977

Linki zewnętrzneEdytuj

PrzypisyEdytuj