Otwórz menu główne
Mapa guberni chersońskiej XIX w.
Mapa etnograficzna guberni chersońskiej według spisu 1897
Herb guberni chersońskiej

Gubernia chersońskagubernia znajdująca się na południu Imperium Rosyjskiego, istniejąca w latach 1802-1921. Powstała z podziału w 1802 guberni noworosyjskiej, w latach 1802-1803 nosiła nazwę guberni mikołajowskiej. Siedzibą władz guberni był Chersoń. Wchodziła w skład regionu określanego w Imperium Rosyjskim jako Noworosja.

Na północy graniczyła z guberniami połtawską, kijowską i podolską, na południu z Morzem Czarnym i gubernią taurydzką, na wschodzie z guberniami taurydzką i jekaterynosławską, na zachodzie przez Dniestr graniczyła z gubernią besarabską. Największe miasta guberni to Odessa, Chersoń i Mikołajów.

Podział administracyjnyEdytuj

DemografiaEdytuj

Ludność guberni według spisu powszechnego 1897 wynosiła 2 733 612 osób - Ukraińców (53,9%), Rosjan (21,0%), Żydów (11,8%), Mołdawian i Rumunów (5,4%), Niemców (4,5%), Polaków (1,1%), Białorusinów, Bułgarów i Greków.

Ludność w ujezdach według deklarowanego języka ojczystego 1897[1]Edytuj

Ujezd Ukraińcy Rosjanie Żydzi Mołdawianie
i Rumuni
Niemcy Polacy Bułgarzy Białorusini Grecy
Gubernia łącznie 53,9 % 21,0 % 11,8 % 5,4 % 4,5 % 1,1 % 0,9 % 0,8 % 0,3 %
Aleksandryjski 85,1 % 9,4 % 3,7 % 0,7 % 0,3 % 0,2 % 0,6 %
Ananijewski 62,0 % 11,0 % 8,3 % 13,5 % 3,8 % 0,7 % 0,2 %
Jelizawetgradzki 66,1 % 15,2 % 9,4 % 6,0 % 0,9 % 0,4 % 0,8 % 1,0 %
Odeski 21,9 % 37,4 % 22,0 % 1,2 % 10,3 % 3,0 % 1,4 % 0,1 % 1,2 %
Tyraspolski 33,3 % 16,9 % 9,9 % 24,9 % 9,8 % 0,8 % 3,7 % 0,1 %
Chersoński 55,1 % 24,6 % 11,9 % 0,8 % 3,5 % 0,9 % 0,6 % 2,1 %

Za czasów Państwa Ukraińskiego (kwiecień-grudzień 1918) gubernia została podzielona na 9 powiatów – oprócz 6 istniejących dotychczas dołączono 3 powiaty z guberni besarabskiej: benderski, akermański i izmailski.

Większość obszaru dawnej guberni chersońskiej wchodzi obecnie w skład obwodu chersońskiego Ukrainy, utworzonego 30 marca 1944 jako obwód USRR.

MiastaEdytuj

 
Odessa, ok. 1900

Większość miast guberni została założona za panowania rosyjskiego po zajęciu obszarów Zaporoża kosztem Polski i Jedysanu kosztem Imperium Osmańskiego i Chanatu Krymskiego. Lista największych miast guberni na podstawie danych z carskiego spisu powszechnego z 1897 roku oraz porównanie wcześniejszej i późniejszej przynależności państwowej i administracyjnej:

miasto populacja państwo
(1569-1667)
państwo
(1667-1774)
państwo
(1774-1792)
republika radziecka
(1924-1940)
państwo
(od 1991)
1. Odessa 403 815   Turcja   Turcja   Turcja   Ukraińska SRR   Ukraina
2. Mikołajów 92 012   Turcja   Turcja   Rosja   Ukraińska SRR   Ukraina
3. Jelizawietgrad 61 488   Polska   Rosja   Rosja   Ukraińska SRR   Ukraina
4. Chersoń 59 076   Chanat Krymski   Chanat Krymski   Rosja   Ukraińska SRR   Ukraina
5. Tyraspol 31 616   Turcja   Turcja   Turcja   Mołdawska ASSR   Mołdawia
6. Anańjiw 16 684   Turcja   Turcja   Turcja   Mołdawska ASSR   Ukraina
7. Wozniesieńsk 15 748   Turcja   Turcja   Rosja   Ukraińska SRR   Ukraina
8. Bobryniec 14 281   Polska   Rosja   Rosja   Ukraińska SRR   Ukraina
9. Aleksandria 14 007   Polska   Rosja   Rosja   Ukraińska SRR   Ukraina
10. Berysław 12 149   Turcja   Turcja   Rosja   Ukraińska SRR   Ukraina

PrzypisyEdytuj

BibliografiaEdytuj