Gutaperkowiec

Gutaperkowiec, drzewo gutaperkowe, perczowiec (Palaquium gutta (Hook.) Burck.) – gatunek drzewa z rodziny sączyńcowatych. W naturze występował pierwotnie w lasach Półwyspu Malajskiego i na wyspach w Indonezji, ale na stanowiskach naturalnych został niemal całkowicie wytępiony. Występuje jako drzewo uprawne w strefie międzyzwrotnikowej m.in. w obrębie dawnego zasięgu naturalnego, także na Nowej Gwinei, na Filipinach, w północnej części Brazylii.

Gutaperkowiec
Ilustracja
Systematyka[1][2]
Domena

eukarionty

Królestwo

rośliny

Podkrólestwo

rośliny zielone

Nadgromada

rośliny telomowe

Gromada

rośliny naczyniowe

Podgromada

rośliny nasienne

Nadklasa

okrytonasienne

Klasa

Magnoliopsida

Nadrząd

astropodobne

Rząd

wrzosowce

Rodzina

sączyńcowate

Rodzaj

Palaquium

Gatunek

Gutaperkowiec

Nazwa systematyczna
Palaquium gutta (Hook.) Burck.
Traité bot. méd. phan. add. 1500. 1884
Synonimy
  • Isonandra gutta Hook..
  • Palaquium oblongifolium (Burck) Burck[3]
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[4]
Status iucn3.1 NT pl.svg

MorfologiaEdytuj

Pokrój
Drzewo liściaste do 12 m wysokości, jednopienne, młode gałązki są omszone.
Liście
Skórzaste, odwrotnie jajowate, ostro zakończone, z wierzchu w kolorze zielonym, od spodu w kolorze złotawym.
Kwiaty
Umiejscowione w kątach liści po 3-5 sztuk, o kielichu 4-6 płatkowym z 12 pręcikami i 1 słupkiem.
Owoc
Jagoda.

ZastosowanieEdytuj

Po nacięciu kory drzewo wydziela sok mleczny, z którego otrzymywana jest masa przypominająca kauczuk. Masa ta jest cennym surowcem przemysłowym o nazwie gutaperka. Sok z drzewa gutaperkowego ma zastosowanie w lecznictwie jako środek opatrunkowy (papier gutaperkowy). W stomatologii do sporządzania wypełniaczy do zęba. Poza tym drzew dostarcza wartościowego drewna, wykorzystywanego przy budowie wagonów kolejowych oraz w snycerstwie.

PrzypisyEdytuj

  1. Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI10.1371/journal.pone.0119248, PMID25923521, PMCIDPMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
  2. Peter F. Stevens, Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-02-28] (ang.).
  3. Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-08-25].
  4. Palaquium gutta, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [online] (ang.).

BibliografiaEdytuj

  • Rośliny użytkowe, Wiedza Powszechna, W-wa, 1966.
  • Zbigniew Podbielkowski: Słownik roślin użytkowych. Warszawa: PWRiL, 1989. ISBN 83-09-00256-4.