Otwórz menu główne
Ten artykuł dotyczy króla Lidii. Zobacz też: imię jednego ze sturękich.

Gyges (gr. Γύγης 716678 p.n.e. lub 680644 p.n.e.[1]) był królem Lidii i założycielem dynastii Mermnadów (Sokołów), do której należał m.in. Krezus. Gyges był uzurpatorem, gdyż władzę nad Lidią przejął po zamordowaniu jej króla Kandaulesa, przedstawiciela dynastii Heraklidów, nie mając do tego żadnych legitymistycznych podstaw.

Gyges
ilustracja
król Lidii
Okres od ok. 680 p.n.e.
do 652 p.n.e.
Poprzednik Kandaules
Następca Ardys II
Dane biograficzne
Dynastia Mermnadzi
Data urodzenia VII wiek p.n.e.
Data śmierci 652 p.n.e.
Król Lidii Kandaules pokazujący swoją żonę GygesowiWilliam Etty

Gyges prowadził agresywną politykę wobec miast greckich w Azji Mniejszej: Smyrny, Magnezji, Miletu i Kolofonu. Jednakże jego celem nie było ich zniszczenie, ani całkowite pozbawienie niezależności politycznej (czego dowodem może być, fakt, iż nie utrzymywał tam swoich załóg wojskowych), lecz czerpanie z nich dochodów m.in. poprzez nakładanie danin.

Przyczynił się do dobrobytu Lidii poprzez rozwój handlu, przedłużając na wschód trakt handlowy z Efezu i wykorzystując dogodne położenie stolicy – Sardesu.

Gyges lawirował także między ówczesnymi mocarstwami: najpierw związał się z Asyrią, a później przeszedł na stronę Egiptu, popierając Psametycha I, który walczył o uwolnienie Egiptu spod okupacji asyryjskiej.

Gyges poległ w roku 652 p.n.e. w trakcie bitwy pod Ligdamis (asyryjskie Tugdamme) podczas najazdu Kimmerów (Kimmeryjczyków)[2].

Król Gyges w legendzieEdytuj

Gyges przejął władzę po zamordowaniu króla Kandaulesa. Istnieją trzy wersję okoliczności w jakich doszło do zabójstwa:

  • Według Herodota (Dzieje I, 8 - 13) : Gyges był zaufanym doradcą króla Kandaleusa i jego przyjacielem. Pewnego razu król zaczął wychwalać przed nim urodę swojej żony, twierdząc, że jest najpiękniejszą kobietą na świecie. Zaproponował Gygesowi ukrycie się w jej sypialni, aby ten mógł przekonać się o słuszności królewskich słów. Gyges posłuchał króla i udał się do królewskiej sypialni. Jednak królowa spostrzegła go i następnego dnia wezwała do siebie. Postawiła mu ultimatum: albo zostanie ukarany śmiercią za złamanie prawa, albo zabije króla i ją poślubi. Gyges wybrał to drugie.
  • Według Ksantosa z Lidii (FGrHist No. 90, fr. 44 - 46): Gyges był zaufanym ochroniarzem króla, lecz gdy próbował uwieść królową, ta poskarżyła się mężowi. Król chciał zabić Gygesa, lecz ten ostrzeżony przez pałacową służbę zabił jego.
  • Według Platona (Państwo 359 D - 360 B) opowieść wygląda bardziej mitologicznie : Gyges był początkowo prostym pasterzem w służbie króla Lidii. Pewnego dnia miał znaleźć w przepaści konia z brązu i ciało zmarłego nadludzkiego wzrostu. Ów pierścień, po nałożeniu na palec i odpowiednim obróceniu, dawał niewidzialność osobie go noszącej. Z tym pierścieniem Gyges dotarł do króla Kandaulesa, którego zabił.

PrzypisyEdytuj

  1. Brian Haughton: Skarby z przeszłości. Wyd. I. Poznań: Dom Wydawniczy Rebis, 2013, s. 59. ISBN 978-83-7818-412-6.
  2. Evelyn i Horst Klengel Hetyci i ich sąsiedzi, Państwowy Instytut Wydawniczy, 1974, tłum. Bolesław i Tadeusz Baranowscy ss. 134