Otwórz menu główne

SS Rawalpindi – brytyjski statek pasażerski, służący w okresie II wojny światowej jako krążownik pomocniczy. Został zatopiony przez niemieckie pancerniki 23 listopada 1939.

Rawalpindi
ilustracja
Bandera  Wielka Brytania
Port macierzysty Greenock
Armator Peninsular & Oriental Line
Dane podstawowe
Typ statek pasażerski
Historia
Stocznia Harland and Wolff
Data wodowania 26 marca 1925
Dane techniczne
Liczba członków załogi 380
Liczba pasażerów 600
Długość całkowita (L) 173,2 m
Szerokość (B) 21,7 m
Zanurzenie (D) 8,7 m
Pojemność brutto 16 697 RT
Napęd mechaniczny
Silnik maszyny parowe poczwórnego rozprężania, 15.000 KM
Liczba śrub napędowych 2
Prędkość maks. 17 w.
HMS Rawalpindi
Ilustracja
Model "Rawalpindi"
Historia
 Royal Navy
Wejście do służby 24 sierpnia 1939
Zatopiony 23 listopada 1939
Dane taktyczno-techniczne
Uzbrojenie
8 dział 152 mm (8xI)
2 działa 76 mm plot (2xI)
Załoga ok. 320

Budowa i służba jako statekEdytuj

Statek wodowano 26 marca 1925 w stoczni Harland and Wolff w Greenock (numer budowy 660), a ukończono 3 września 1925. Należał do serii czterech statków tego typu: "Rajputana", "Ranchi" i "Ranpura", przeznaczonych na trasę Londyn-Bombaj, dla brytyjskiego armatora Peninsular & Oriental Line (P&O) (w tej samej stoczni został zbudowany "Rajputana")[1]. Nazwa pochodziła od miasta w brytyjskich Indiach (ob. w Pakistanie) Rawalpindi.

Był to średniej wielkości dwukominowy dwuśrubowy parowiec, o pojemności początkowo 16 619 BRT, a od 1931 – 16 697 BRT. Zabierał 310 pasażerów w I klasie i 290 w II klasie, a załoga liczyła 380 osób[1].

Służba jako krążownik pomocniczyEdytuj

Jeszcze przed wybuchem II wojny światowej, 24 sierpnia 1939 statek został przejęty przez rząd brytyjski i przebudowany następnie przez R & H Green & Silley Weir w stoczni Royal Albert Dock w Londynie na krążownik pomocniczy HMS "Rawalpindi". Uzbrojenie składało się z 8 pojedynczych armat 152 mm MK VII i dwóch armat przeciwlotniczych 76 mm. Okręt stał się jednokominowcem, przez usunięcie tylnego komina. Zapas paliwa wynosił 2100 ts[1].

Okręt wszedł do służby już we wrześniu 1939 (według niektórych danych w październiku), po czym został skierowano do służby w ramach Patrolu Północnego (Northern Patrol) – patrolowania wód na północ od Wielkiej Brytanii w celu uniemożliwienia przedzierania się niemieckich jednostek na Atlantyk i z powrotem. Dowódcą był komandor Edward Kennedy. 19 października 1939 na północnym Atlantyku przechwycił niemiecki statek "Gonzenheim" (4574 BRT), który dokonał samozatopienia[1].

23 listopada 1939 o 15.51, patrolując między Wyspami Owczymi a Islandią, krążownik natknął się na niemiecki zespół pancerników "Scharnhorst" i "Gneisenau", udających się w rejsie rajderskim na północny Atlantyk, w celu odciągnięcia sił brytyjskich od krążownika "Admiral Scheer". Brytyjczycy przy tym błędnie rozpoznali pancernik jako krążownik ciężki "Deutschland"[2]. Dowódca "Rawalpindi" postawił zasłonę dymną i podjął walkę, skracając dystans, bez żadnych szans na powodzenie[1]. O 16.03 "Scharnhorst", a o 16.11 "Gneisenau" otworzyły ogień[2]. W krótkim czasie "Rawalpindi" został trafiony wielokrotnie pociskami 283 mm "Scharnhorsta", po czym o 16.16, płonący, został opuszczony przez załogę[1]. Sam zdołał trafić "Scharnhorsta" jednym pociskiem 152 mm w rufę, powodując lekkie obrażenia załogi[2]. Na miejsce akcji przypłynął krążownik lekki HMS "Newcastle", lecz niemieckie okręty już odpłynęły. Około godziny 20[2] opuszczony "Rawalpindi" zatonął na pozycji 63°40′N 12°31′W/63,666667 -12,516667, jako pierwszy brytyjski krążownik pomocniczy podczas tej wojny[1]. Zginęło 279 ludzi załogi[3], a 21 zostało uratowanych i wziętych do niewoli przez "Gneisenau" i 6 przez "Scharnhorsta", po czym następnego dnia jeszcze 11 odnalazł brytyjski krążownik pomocniczy HMS "Chitral". Mimo podjętych przez Brytyjczyków poszukiwań niemieckich pancerników, 27 listopada powróciły one do Niemiec z niewielkimi uszkodzeniami spowodowanymi przez sztorm[2].

Komandor Edward Coverley Kennedy, który zginął podczas starcia, został uhonorowany Mentioned in Despatches[4].

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e f g J. Jarosz, Brytyjskie..., s.42
  2. a b c d e Don Kindell, NAVAL EVENTS, NOVEMBER 1939, Part 2 of 2 w serwisie naval-history.net [dostęp 27-10-2010]
  3. Don Kindell, NAVAL EVENTS, NOVEMBER 1939, Part 2 of 2 [dostęp 27-10-2010]. Według innych danych, 240, 238, 270 lub 275 – J. Jarosz, Brytyjskie...
  4. Royal Navy (RN) Officers 1939-1945 [dostęp 25-10-2010]

BibliografiaEdytuj

  • Jacek Jarosz, Brytyjskie krążowniki pomocnicze II wojny światowej w: Morza, Statki i Okręty nr 6/2005, s.43

Zobacz teżEdytuj