Helena Mierowa

Helena Mier z domu Turkułł herbu Ostoja (ur. 9 czerwca 1837, zm. 22 sierpnia 1916 w Rzymie) – polska hrabina, właścicielka ziemska, działaczka charytatywna.

Helena Mierowa
Helena Turkułł
Data urodzenia 9 czerwca 1837
Data i miejsce śmierci 22 sierpnia 1916
Rzym
Narodowość polska
Rodzice Tadeusz, Helena
Małżeństwo Karol Mier
Odznaczenia
Order Elżbiety (Austria) Order Krzyża Gwiaździstego Kawaler/Dama Honoru i Dewocji
Pałac Turkułłów-Comello we Lwowie

ŻyciorysEdytuj

Rodzina była niepolskiego pochodzenia, nobilitowana na Sejmie 1676, w 1782 przyznano legitymę szlachecką jej 14 męskim przedstawicielom, a ich ostatni potomek (Feliks Turkułł) zmarł w 1885[1]. Urodziła się 9 czerwca 1837[2][3]. Pochodziła z rodziny Turkułł herbu Ostoja[3]. Była córką Tadeusza z Zastawny (pan na Tarnopolu) i Heleny hr. Poletyło herbu Trzywdar[4][2][5]. Była siostrą Felicji Comel[1]. Legitymowała się tytułem hrabiny[6][7][8][9].

25 listopada 1857 została żoną Karola Miera (1832-1885)[2][5]. Po zmarłym mężu odziedziczyła dobra ziemskie i pod koniec XIX wieku była właścicielką ziemską (tabularną) majątków Derniów, Dobrotwór[10], Jasienica Polska, Jasienica Ruska, Kamionka (do 1894[11]), Obydów, Ruda, Sielec, Pieńków, Stryhanka[12] na obszarze ówczesnego powiatu kamioneckiego[3]. Była też właścicielką Stawu Tarnopolskiego[3].

Była związana ze Lwowem, gdzie była przypisana do adresu ul. Majerowskiej 117[13]. Brała regularny udział w balu polskim w Wiedniu[14][15][16][17]. Zorganizowała własny pawilon na Wystawie w Wiedniu w czerwcu 1894[18]. Zamieszkiwała w Rzymie[19], gdzie prowadziła salon, stanowiący centrum arystokratycznych zabaw, w tym przyjęć tanecznych[20].

Prowadziła działalność charytatywną. Wspierała potrzebujących[21][22]. Była fundatorka stypendiów dla uczniów pochodzących ze szlachty galicyjskie; dla młodzieńców w „Teresianum”, a dla dziewcząt z fundacji im. Stefanii[3]. W lutym 1891 darowała kwotę 10 tys. zł na restaurację kościoła w Kamionce[23]. W połowie 1900 przekazała kwotę 20 tys. koron na budowę jubileuszowego kościoła św. Elżbiety we Lwowie[24]. 6 czerwca 1902 przekazała, na wypadek swojej śmierci, nieruchomość przy ul. Lichtensteina 51 w Wiedniu w akcie darowizny na rzecz państwa, z przeznaczeniem na biura i mieszkania dla Ministerstwa Galicji[25][26]. W 1909 przekazała na rzecz Lwowskiej Galerii Obrazów obraz „Potop (Sara)” autorstwa Paula Merwarta[27]. W 1910 przekazała kwotę pół miliona koron na założenie Szpitala Czerwonego Krzyża we Lwowie[28]. Pod koniec 1910 cesarz Franciszek Józef I zatwierdził fundację Heleny Mierowej, która zapisała kwotę pół miliona koron na rzecz Czerwonego Krzyża[29].

Została damą Orderu Krzyża Gwiaździstego (25 listopada 1879)[3][9][30], damą Orderu Elżbiety I klasy (13 grudnia 1899)[3][9], damą honorową maltańską (1901)[3], damą pałacową Cesarstwa Austrii (2 stycznia 1906)[3][9].

Po wybuchu I wojny światowej pozostawała w Rzymie[9][31]. Tam zmarła 22 sierpnia 1916 w wieku 80 lat[9].

W listopadzie 1916 ogłoszono, że w Mierowa kodycylem z 5 maja 1910 zapisała kwotę miliona złotych na fundację wspierającą szpitale, z której odsetki miały być przeznaczane i równo rozdzielane na rzecz 12 panien szlacheckiego pochodzenia, narodowości polskiej i wyznania katolickiego[32][33]. W 1917 była anonsowana informacja o utworzeniu fundacji dla panien szlacheckich jej imienia[34].

W latach 30. XX wieku były pałac Turkułłów wraz z 6-morgowym parkiem istniał przy ulicy Piekarskiej we Lwowie i był własnością Janiny Batyckiej (matka Zofii)[1].

PrzypisyEdytuj

  1. a b c Sylwester Korwin Kruczkowski: Poczet Polaków wyniesionych do godności szlacheckiej przez monarchów austrjackich w czasie od roku 1773 do 1918: dalej tych osób, którym wymienieni władcy zatwierdzili dawne tytuły książęce względnie hrabiowskie lub nadali tytuły hrabiów i baronów jak niemniej tych, którym zatwierdzili staropolskie szlachectwo. Lwów: 1935, s. 52.
  2. a b c Rocznik szlachty (I) 1881 ↓, s. 287.
  3. a b c d e f g h i Almanach 1908 ↓, s. 635.
  4. Almanach 1908 ↓, s. 635-636.
  5. a b Helena Turkuł. sejm-wielki.pl. [dostęp 2021-03-14].
  6. Pamiątka podróży cesarza Franciszka Józefa I po Galicyi i dwudziestodniowego pobytu jego w tym kraju. Kraków: Wydawnictwo Czytelni Ludowej H. Nowoleckiego, 1881, s. 161.
  7. Najd. Księstwo Karol Ludwik i Marya Teresa we Lwowie. „Gazeta Lwowska”. Nr 215, s. 3, 20 września 1894. 
  8. Rozmaite obwieszczenia. „Gazeta Lwowska”. Nr 82, s. 8, 13 kwietnia 1898. 
  9. a b c d e f Kronika. Kronika żałobna. „Głos Rzeszowski”. Nr 36, s. 4, 27 sierpnia 1916. 
  10. Dziennik urzędowy. Licytacje. „Gazeta Lwowska”. Nr 196, s. 7, 27 sierpnia 1896. 
  11. Kronika. Zmiana własności. „Gazeta Narodowa”. Nr 260, s. 2, 17 października 1894. 
  12. Obwieszczenie. „Gazeta Lwowska”. Nr 109, s. 6, 12 maja 1889. 
  13. Kronika miejscowa i zamiejscowa, Telefony. „Gazeta Narodowa”. Nr 62, s. 2, 17 marca 1886. 
  14. Kronika miejscowa i zamiejscowa. Polski bal. „Gazeta Narodowa”. Nr 23, s. 2, 11 lutego 1882. 
  15. Kronika. Bal polski w Wiedniu. „Gazeta Lwowska”. Nr 30, s. 3, 7 lutego 1883. 
  16. Kronika miejscowa i zamiejscowa. Bal polski w Wiedniu. „Gazeta Narodowa”. Nr 30, s. 2-3, 8 lutego 1883. 
  17. Kronika. Bal polski w Wiedniu. „Gazeta Lwowska”. Nr 29, s. 4, 5 lutego 1884. 
  18. Wystawa. „Gazeta Lwowska”. Nr 147, s. 5, 29 czerwca 1894. 
  19. Kronika. Polskie święcone w Rzymie. „Gazeta Lwowska”. Nr 79, s. 3, 8 kwietnia 1899. 
  20. Korespondencye. Rzym. „Gazeta Lwowska”. Nr 289, s. 2-3, 21 grudnia 1898. 
  21. Kronika miejscowa i zamiejscowa. Dary. „Gazeta Narodowa”. Nr 103, s. 3, 6 maja 1885. 
  22. Kronika. „Gazeta Sanocka”. Nr 81, s. 4, 19 października 1896. 
  23. Kronika miejscowa i zamiejscowa. Wspaniałomyślny dar. „Gazeta Narodowa”. Nr 52, s. 2, 29 lutego 1891. 
  24. Kronika miejscowa. „Słowo Polskie”. Nr 302, s. 3, 1 lipca 1900. 
  25. Alegata do Sprawozdań Stenograficznych z Pierwszej Sesyi Dziewiątego Peryodu Sejmu Krajowego Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkiem Księstwem Krakowskiem z roku 1909/1910. Alegat 461. Lwów: 1910, s. 1-2.
  26. Część urzędowa. „Gazeta Lwowska”. Nr 218, s. 1, 24 września 1909. 
  27. Dmitrij Szelest: Dzieje zbiorów polskiego malarstwa w Lwowskiej Galerii Obrazów. lwow.com.pl. [dostęp 2016-03-25].
  28. Ze świata. Hojna ofiara. „Nowa Reforma”. Nr 482, s. 2, 21 października 1910. 
  29. Kronika. Zapis na „Czerwony Krzyż”. „Nowa Reforma”. Nr 551, s. 2, 2 grudnia 1910. 
  30. Kronika. Wykaz dam Krzyża gwiaździstego zmarłych w 1916. „Gazeta Lwowska”. Nr 13, s. 4, 18 stycznia 1917. 
  31. Z żałobnej karty. „Kurjer Lwowski”. Nr 424, s. 3, 25 sierpnia 1916. 
  32. Kronika. Milionowy zapis. „Kurjer Lwowski”. Nr 582, s. 3, 20 listopada 1916. 
  33. Kronika. Ze stosunków zdrowotnych miasta. „Kurjer Lwowski”. Nr 598, s. 5, 29 listopada 1916. 
  34. Kronika. „Gazeta Lwowska”. Nr 16, s. 4, 21 stycznia 1917. 

BibliografiaEdytuj