Otwórz menu główne

Helene Gotthold, z domu Nieswand (ur. 31 grudnia 1896 w Dortmundzie, zm. 8 grudnia 1944 w Berlinie-Plötzensee) – niemiecka członkini wyznania Świadków Jehowy, w czasie II wojny światowej stracona przez nazistów za przynależność i prowadzenie działalności ewangelizacyjnej jako członek tego wyznania[2].

Helene Gotthold
Data i miejsce urodzenia 31 grudnia 1896
Dortmund
Data i miejsce śmierci 8 grudnia 1944
Więzienie Berlin–Plötzensee
Przyczyna śmierci zgilotynowanie
Zawód, zajęcie pielęgniarka
Znak fioletowego trójkąta, jaki nosili Świadkowie Jehowy w obozach koncentracyjnych od 1935 roku.
Znak ten stał się symbolem upamiętniania Świadków Jehowy jako ofiar holocaustu[1].

Spis treści

ŻyciorysEdytuj

Pielęgniarka[3] Helene Gotthold początkowo mieszkała w Herne, a potem w Bochum w zachodnich Niemczech. Była żoną górnika Friedricha Gottholda, mieli dwoje dzieci[4] – córkę Gisele i syna Gerda[5].

Gottholdowie początkowo należeli do Kościoła luterańskiego, ale rozczarowani postawą tego kościoła w czasie I wojny światowej, akceptującą działania wojenne, wystąpili z niego i w roku 1926 przyjęli wierzenia Badaczy Pisma Świętego. Konsekwentnie odrzucali każdą formę działalności związanej z wojskiem. W owym czasie brali udział w działalności kaznodziejskiej swojego wyznania. Po przejęciu władzy w Niemczech przez nazistów Świadkowie Jehowy spotkali się z ich strony z brutalnymi prześladowaniami. Mimo to nadal spotykali się w grupach na swoich zebraniach religijnych. Nie pozdrawiali Hitlera („Heil Hitler”), gdyż ich zdaniem tylko Bóg Jehowa jest godny czci i tylko jego uznawali za najwyższy autorytet. Mimo zakazu wydanego przez nazistów, nadal prowadzili działalność kaznodziejską. Helene Gotthold nie zrezygnowała też z udziału w chrześcijańskich zebraniach, gdy władze niemieckie wydały zakaz gromadzenia się Świadków Jehowy[4][6].

W związku z tym od 1936 roku Gottholdowie byli kilkakrotnie aresztowani – najpierw mąż w 1936 roku, a później w 1937 roku będąca w ciąży Helene. Podczas przesłuchań ciężko pobita, straciła dziecko[4]. Następnie została skazana na 18 miesięcy więzienia[3][4]. Po wypuszczeniu na początku 1940 Helene Gotthold ponownie podjęła zabronioną działalność ewangelizacyjną Świadków Jehowy[7].

W lutym 1944 roku została ponownie osadzona w więzieniu w Essen, a po jego zniszczeniu wskutek alianckich bombardowań została przeniesiona do więzienia w Poczdamie. 4 sierpnia 1944 w Berlinie Helene Gotthold, wraz z pięcioma innymi Świadkami Jehowy, którzy odmówili wyrzeczenia się swojej wiary, została skazana na karę śmierci. Sąd skazał ich za nielegalne uczestniczenie w spotkaniach biblijnych i osłabianie morale narodu[3][4][7][8][a]. Egzekucja przez zgilotynowanie odbyła się 8 grudnia 1944 r. w więzieniu Berlin-Plötzensee[4][8][1][9][10]. Rodzina Helene Gotthold przeżyła II wojnę światową i powróciła do działalności kaznodziejskiej na terenie Niemiec[4].

UpamiętnianieEdytuj

Zdjęcie Helene Gotthold z dziećmi wykonane w 1936 roku oraz jej życiorys są prezentowane w zasobach United States Holocaust Memorial Museum w ramach Encyklopedii Holokaustu[11][12][13][b].

Przykład jej osoby jako jednej z kobiet z wyznania Świadków Jehowy, która miała odwagę przeciwstawić się totalitarnej władzy hitlerowskiej, jest wykorzystywany w programach edukacyjnych, dotyczących upamiętniania ofiar Holocaustu[3][5][7][14][15][16].

Zobacz teżEdytuj

UwagiEdytuj

  1. Niektóre źródła podają, że należała do osób straconych za pomoc młodym mężczyznom, którzy nie chcieli walczyć i zabijać dla Hitlera:
    Deborah Simonton (ed.): The Routledge History Women in Europe since 1700. London and New York: Routledge, 2006, s. 282. ISBN 9-78-0-415-30103-9. (ang.)
    Joni Lovenduski: Women and European Politics: Contemporary Feminism and Public Policy. University of Massachusetts Press, 1987, s. 97. ISBN 0-87023-553-2. (ang.)
  2. W sumie w marcu 2014 roku zaprezentowano tam około 20 życiorysów świadków Jehowy (zob. Jehovah's Witnesses: ID Cards, United States Holocaust Memorial Museum, Holocaust Encyclopedia (ang.)).

PrzypisyEdytuj

  1. a b Wachturm Bibel- und Trackt Gesellschaft der Zeugen Jehovas: Purple triangles. "Frogotten Victims" of the Nazi Regime. A Remarkabky Story of Resistance. Guide to the History Exhibition (ang.). s. 24.
  2. Doris L. Bergen: War & Genocide: A Concise History of the Holocaust. Oxford (UK), Lanham (US): Rowman & Littlefield Publishers, Inc., 2003, s. 93. ISBN 0-8476-9630-8. (ang.)
  3. a b c d Institute of Education, University of London: Centre for Holocaust Education: 2. Personal stories – teachers’ notes (ang.). Holocaust Education Development Programme (www.hedp.org.uk). [zarchiwizowane z tego adresu (2014-03-30)].
  4. a b c d e f g Jehovah's Witnesses: ID Cards (ang.). United States Holocaust Memorial Museum, Holocaust Encyclopedia. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-07-02)].
  5. a b Holocaust Education Foundation: Helene Gotthold (ang.). Holocaust Teacher Resource Center (www.holocaust-trc.org).
  6. © London Jewish Cultural Centre: Nazi treatment of Jehovah's Witnesses (ang.). The Holocaust Explained (www.theholocaustexplained.org).
  7. a b c © London Jewish Cultural Centre: Why did the Nazis persecute Jehovah’s Witnesses (ang.). The Holocaust Explained (www.theholocaustexplained.org).
  8. a b Bernard A. Cook: Women and War: A Historical Encyclopedia from Antiquity to the Present. Santa Barbara, CA: ABC-CLIO, Inc., 2006, s. 329. ISBN 1-85109-770-8. (ang.)
  9. Dlaczego warto zwiedzać muzea?. „Przebudźcie się!”, s. 17, 8 marca 2005. ISSN 1234-1169. 
  10. Das Frauengefängnis in der Barnimstrasse (niem.). FHXB Friedrichshain-Kreuzberg Museum (www.fhxb-museum.de). [zarchiwizowane z tego adresu (2016-04-19)].
  11. Amanda Thompson: Holocaust museum remembers victims, The Daily Collegian Mobile, 26 kwietnia 1993 (ang.)
  12. Photograph (Helen Gotthold)] (ang.). United States Holocaust Memorial Museum, Holocaust Encyclopedia. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-05-20)].
  13. Helen Gotthold (ang.). United States Holocaust Memorial Museum, Holocaust Encyclopedia. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-07-02)].
  14. Jehovah’s Witnesses – Victims of the Nazi Era, United States Holocaust Memorial Museum, Holocaust Encyclopedia (ang.)
  15. new Guidelines Presentation pdf (ang.). Freeman Public Schools. s. 10. [dostęp 2014-03-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-04)].
  16. Wachtturm Bibel- und Traktat-Gesellschaft der Zeugen Jehovas, e. V., Selters/Taunus: Purple Triangles “Forgotten Victims“ of the Nazi Regime A Remarkable Story of Resistance Guide to the History Exhibition. 1999, 2003, s. 24. (ang.)

BibliografiaEdytuj

  • Monika Minninger: Eine bekennende Kirche. Zur Verfolgung von Zeugen Jehovas in Ostwestfalen und Lippe 1933–1945, Stadtarchiv und Landesgeschichtliche Bibliothek Bielefeld, Bielefeld, 2001 (niem.)
  • Kirsten John-Stucke; Michael Krenzer; Johannes Wrobel: 12 Jahre – 12 Schicksale. Fallbeispiele zur NS-Opfergruppe Jehovas Zeugen in Nordrhein-Westfalen. Hg. Arbeitskreis der NS-Gedenkstätten in NRW e.V., Münster 2006, s. 29, bez ISBN. (niem.)
  • List otwarty Urzędu Dzielnicy Berlin-Charlottenburg do zborów Świadków Jehowy w dzielnicy Berlin-Charlottenburg, 9.07.1992 r. (niem.)
  • Horst Schmidt: Der Tod kam immer montags. Verfolgt als Kriegsdienstverweigerer im Nationalsozialismus. Eine Autobiografie., Klartext-Verlagsgesellschaft 2003, ​ISBN 3-89861-201-5​, Hauptstaatsarchiv Düsseldorf, RW 58-66320, Bl. 82 f. (niem.)
  • Larry Blades: Studying the Holocaust: Resistance, Rescue and Survival, The Seattle Times Newspapers in Education, Washington State Holocaust Education Resource Center, 3. Mai 2005, Kapitel 5, s. 9 (ang.)
  • Johannes Wrobel:"Auf Wiedersehen!" Abschiedsbriefe von zum Tode verurteilten Zeugen Jehovas im NS-Regime. In Marcus Herrberger: Denn es steht geschrieben: "Du sollst nicht töten!" Die Verfolgung religiöser Kriegsdienstverweigerer unter dem NS-Regime mit besonderer Berücksichtigung der Zeugen Jehovas (1939–1945), Verlag Österreich, Wien 2005, Schriftenreihe Colloquium, Vol. 12, s. 237–326. ​ISBN 3-7046-4671-7
  • Ralf Piorr: Ein Zurück gibt es nicht mehr Die Hernerin Gisela Tillmanns über ihre Mutter Helene Gotthold, die 1944 Opfer des Nationalsozialismus wurde.: in Herne. Das Stadtmagazin. Nr. 4, 2006, s. 29 (niem.)

Linki zewnętrzneEdytuj