Otwórz menu główne

Henryk Jedwab (ur. 15 kwietnia 1918 w Kaliszu, zm. 14 września 2005 w Kanadzie) – porucznik Wojska Polskiego, honorowy obywatel Miasta Kalisza.

Henryk Jedwab
Porucznik Porucznik
Data i miejsce urodzenia 15 kwietnia 1918
Kalisz
Data i miejsce śmierci 14 września 2005
Kanada
Przebieg służby
Lata służby od 1939
Siły zbrojne Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie,
Poland badge.jpgPolskie Siły Zbrojne na Zachodzie
Główne wojny i bitwy II wojna światowa,
Kampania wrześniowa,
Bitwa o Monte Cassino
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Walecznych (od 1941)Krzyż Pamiątkowy Monte Cassino

ŻyciorysEdytuj

Urodził się w zamożnej rodzinie pochodzenia żydowskiego. Jego rodzicami byli Leon (Laib) i Ella z d. Lipska[1].

Ukończył Gimnazjum im. Adama Asnyka w Kaliszu[2]. Następnie ukończył Szkołę Podchorążych w Brześciu. Podczas kampanii wrześniowej służył w 84 pułku Strzelców Poleskich. Po klęsce przedostał się do Rumunii, skąd przez Jugosławię i Włochy dotarł do Francji, gdzie wstąpił do Armii Polskiej. Walczył w kampanii francuskiej aż do kapitulacji, a następnie dotarł do Wielkiej Brytanii, gdzie wstąpił do nowo utworzonego 2 Batalionu Strzelców „Kratkowanych Lwiątek”, stacjonującego w Szkocji. Początkowo wyselekcjonowany jako kandydat na „cichociemnego”, przeszedł kurs spadochronowy, w którego ukończeniu przeszkodziło złamanie ręki podczas ostatniego skoku. Po powrocie do batalionu miał problemy natury dyscyplinarnej, w wyniku czego odszedł do elitarnej jednostki dywersyjnej Special Operations Executive (SOE). Posiadający dobrą znajomość języka francuskiego (przed wojną studiował medycynę we Francji[1]), Jedwab został użyty w tajnych operacjach w okupowanej Francji. Z pierwszej misji powrócił przez Hiszpanię, z drugiej odebrał go okręt podwodny w okolicach Bordeaux. Niespokojna natura i chęć doświadczenia przygód była przyczyną decyzji wstąpienia na ochotnika do 1 Samodzielnej Kompanii Komandosów (jesień 1942). Był uczestnikiem walk o Monte Cassino oraz o Ankonę i Bolonię. Po przeformowaniu 1 Samodzielnej Kompanii Komandosów w 2 Batalion Komandosów Zmotoryzowanych objął w nim dowództwo III plutonu 2 kompanii motorowej. Wojnę ukończył w stopniu porucznika. W 1947 roku zawarł związek małżeński (Irena) we Włoszech a wkrótce potem urodziła się córka Ewa.

Do Polski nie powrócił. Osiadł w Wielkiej Brytanii i początkowo pracował fizycznie w fabryce. Rozpoczął też studia na Uniwersytecie w Leeds na wydziale przemysłu chemiczno-włókienniczego. Ukończył je w skróconym czasie otrzymując tytuł inżyniera. W 1950 emigrował z rodziną do Kanady i zamieszkał w Montrealu. Do końca kariery zawodowej pracował w przemyśle włókienniczym zajmując bardzo wysokie stanowiska. Był szefem komórki planowania, dyrektorem technicznym i koordynatorem produkcji pięciu fabryk koncernu. Odbył wiele podróży służbowych po świecie, odwiedzał też Polskę. Miał swój udział w uruchomieniu polskiej produkcji włókien polistyrenowych w zakładach Elana w Toruniu. Przez wiele lat utrzymywał aktywny kontakt z Kołem Byłych Żołnierzy 2 Batalionu Grenadierów „Kratkowane Lwiątka” często pisząc (wraz z żoną) do wydawanego przez nich kwartalnika „Wiadomości–Wypad”. Ostatnie lata życia spędził w Ottawie. Należał do licznych organizacji kombatanckich m.in. SPK, Canadian Legion, Commando Association, American Rangers Association i zawodowych m.in. Textile Institute England, Textile Science Institute Canada.

Podczas lat służby w siłach zbrojnych odznaczony został m.in. Krzyżem Walecznych, Krzyżem Monte Cassino i orderem Virtuti Militari.
Podczas Holocaustu wymordowano niemal całą jego rodzinę.

W 1991 otrzymał godność Honorowego Obywatela Miasta Kalisza.

W 1997 Michał Bukojemski zrealizował film dokumentalny "Komandos" poświęcony losom Henryka Jedwabia.

PrzypisyEdytuj

  1. a b David Clarke: Henryk Jedwab. Jewish War Hero (ang.). linkedin.com. [dostęp 2017-01-04].
  2. Krzysztof Walczak w swojej monografii "Szkoła kaliska. I Liceum Ogólnokształcące im. Adama Asnyka w Kaliszu : nauczyciele i wychowankowie" (wyd. Kaliskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk, Kalisz 1998, ​ISBN 83-85638-29-6​), pod rokiem 1936 podaje nazwisko Haim-Jonc Jedwab.

BibliografiaEdytuj

  • Marcinkowska H., Bojownicy z Kalisza, Forum Żydów Polskich 2005

Linki zewnętrzneEdytuj