Henryk Pohoski

Oficer dyplomowany Wojska Polskiego

Henryk Pohoski ps.Walery” (ur. 22 stycznia 1909 w Kairze, zm. 27 kwietnia 1987 w Warszawie) – podpułkownik dyplomowany piechoty Wojska Polskiego.

Henryk Pohoski
Walery
podpułkownik dyplomowany piechoty podpułkownik dyplomowany piechoty
Data i miejsce urodzenia 22 stycznia 1909
Kair
Data i miejsce śmierci 27 kwietnia 1987
Warszawa
Przebieg służby
Lata służby 1931 -
Siły zbrojne Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie,
AK DYSK.png Armia Krajowa
Główne wojny i bitwy II wojna światowa
  • powstanie warszawskie
Grób pułkownika WP - Henryka Pohoskiego (1909–1987) na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie

ŻyciorysEdytuj

W roku 1931, jako prymus, ukończył Szkołę Podchorążych Piechoty w Komorowie-Ostrowi Mazowieckiej i wcielony został do 1 pułku piechoty Legionów Józefa Piłsudskiego w Wilnie. W latach 1937–1939 był słuchaczem Wyższej Szkoły Wojennej w Warszawie[1]. Kampanię wrześniową 1939 roku odbył w sztabie 1 Dywizji Piechoty Legionów na stanowisku oficera operacyjnego. W czasie okupacji sowieckiej i niemieckiej był między innymi szefem Oddziału IIa (wywiadowczego) Sztabu Komendy Obszaru Lwów Armii Krajowej.

Po ponownym wkroczeniu Sowietów na teren Kresów Południowo-Wschodnich, pod koniec lipca 1944 roku, rozpoczęły się we Lwowie pierwsze aresztowania oficerów Komendy Obszaru Lwowskiego pod pozorem zaproszenia na rozmowy. Pohoski zostaje aresztowany przez Sowieckie służby bezpieczeństwa. W krótkim czasie po aresztowaniu zbiegł z siedziby NKGB przy ul. Kosynierskiej we Lwowie we wrześniu 1944 r. i przedostał na lewy brzeg Sanu[potrzebny przypis].

Po ucieczce napisał sprawozdanie[2]. Jest to źródło opracowane niedługo po tych wydarzeniach, sporządzone przez wysokiego szczebla oficera służb specjalnych Polski Podziemnej, uczestnika „rozmów”.

W 1988 roku w Krakowie ukazały się zebrane wspomnienia Pohoskiego, zatytułowane: „Wspomnienia z pracy konspiracyjnej w Sztabie Obszaru Południowo-Wschodniego Armii Krajowej”, w których opisana jest między innymi sprawa aresztowania Władysława Filipkowskiego podczas rozmów w Żytomierzu.

W periodyku wydawanym przez Instytut Pamięci Narodowej pt. Aparat Represji w Polsce Ludowej 1944–1989. w numerze 1 (1)/2004, przedstawione zostały materiały ukazujące powojenne losy Henryka Pohoskiego. Jego zdradę i długoletnią współpracę m.in. z UB i SB[potrzebny przypis].

Pochowany na cmentarzu Powązkowskim (kwatera 17-2-17)[3].

AwanseEdytuj

  • podporucznik – 15 sierpnia 1931 roku ze starszeństwem z dniem 15 sierpnia 1931 roku i 1. lokatą w korpusie oficerów piechoty,
  • porucznik – 22 lutego 1934 roku ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1934 roku i 70. lokatą w korpusie oficerów piechoty[4]
  • kapitan – ze starszeństwem z dniem 19 marca 1939 roku i 130. lokatą w korpusie oficerów piechoty[4]

PrzypisyEdytuj

  1. Stawecki 1997 ↓, s. 109.
  2. Sowieci i Żymierski a lwowska AK 1944.
  3. Cmentarz Stare Powązki: HENRYK POHOSKI, [w:] Warszawskie Zabytkowe Pomniki Nagrobne [online] [dostęp 2020-02-16].
  4. a b Rybka i Stepan 2004 ↓, s. 485.

BibliografiaEdytuj

  • Polski czyn zbrojny w II wojnie światowej, tom III, Polski ruch oporu 1939-1945, Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, Warszawa 1988, ​ISBN 83-11-07038-5​, s. 476.
  • Aparat Represji W Polsce Ludowej 1944 -1989. nr 1 (1)/2004, Tomasz Balbus – „Służył nam bez zastrzeżeń i skrupułów". Druga twarz byłego szefa Oddziału II Obszaru Lwowskiego AK ppłk. Henryka Pohoskiego „Walerego" vel „Szpinalskiego". Instytut Pamięci Narodowej - Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu. Oddział (Rzeszów) ISSN 1733-6996
  • Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Awanse oficerskie w Wojsku Polskim 1935-1939. Kraków: Fundacja Centrum Dokumentacji Czynu Niepodległościowego, 2004. ISBN 978-83-7188-691-1.
  • Piotr Stawecki: Oficerowie dyplomowani wojska Drugiej Rzeczypospolitej. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1997. ISBN 83-04-04390-4.
  • http://www.polska1918-89.pl/pdf/sowieci-i-zymierski-a-lwowska-ak-1944,5820.pdf