Otwórz menu główne

Herb Księstwa Pomorskiego – to jeden z symboli Księstwa Pomorskiego, który zaczął kształtować się około połowy XV wieku z połączenia poszczególnych herbów ziemskich[1].

Herb Księstwa Pomorskiego
Herb Księstwa pomorskiego od ok. 1530 r.
Herb Księstwa pomorskiego od ok. 1530 r.
Warianty
Tarcza herbowa
Tarcza herbowa
Informacje
Wprowadzono ok. 1530 r.
Tarcza dziewięciopolowa
Opis Tarcza 9-dzielna, w polu pierwszym, niebieskim, gryf czerwony wspięty zwrócony w lewo; w polu drugim, srebrnym, gryf czerwony wspięty; w polu trzecim, złotym, gryf czarny wspięty; w polu czwartym, srebrnym, gryf czerwony w zielone pasy, wspięty, zwrócony w lewo; w polu piątym połulew czarny w koronie czerwonej, w polu dolnym czerwono-niebieska szachownica otwarta; w polu szóstym, czerwonym, rybogryf srebrny; w polu siódmym, złotym, gryf czarny, wspięty, zwrócony w lewo, z dwoma piórami barwy srebrnej; w polu ósmym, złotym, czerwony krzyż świętego Andrzeja i róże tej samej barwy; w polu dziewiątym, czerwonym, gryf srebrny, wspięty i błękitno-złota szachownica; pole dziesiąte, czerwone, puste

Historia i symbolikaEdytuj

Od końca XII wieku na pieczęciach książąt pomorskich pojawił się znak gryfa. Pierwszym księciem, który posługiwał się tym symbolem był książę dymiński Kazimierz II[2]. Herb w postaci jednopolowej został przejęty przez linię książąt szczecińskich, którzy posługiwali się nim aż do połowy XV wieku. Wtedy to, za panowania Eryka II, pojawił się herb pięciopolowy[2], złożony z herbów ziem szczecińskiej, wołogosko-bardzkiej, wendyjskiej, pełczyckiej i rugijskiej[1] oraz z szóstego, pustego pola.

Około 1530 roku, za panowania księcia Jerzego I (1523-1531), pojawił się dziewięciopolowy tzw. herb wielki, złożony z następujących herbów[1][2]:

  1. Księstwo szczecińskie – w polu błękitnym gryf wspięty, czerwony zwrócony w lewo[3]. Charakterystyczną cechą tego herbu jest złamanie zasad alternacji, czyli w tym przypadku połączenie koloru godła i koloru tła. Do roku 1483 pole miało kolor złoty. Cesarz Świętego Cesarstwa Rzymskiego Karol V Habsburg zgodził się na prośbę księcia Bogusława X, aby zmienić kolor pola z powrotem na złoty, lecz do zmiany tej nigdy nie doszło[4].
  2. Księstwo pomorskie – w polu srebrnym gryf wspięty, czerwony[3][4].
  3. Księstwo kaszubskie – w polu złotym gryf wspięty, czarny. Do roku 1530, herb ten był używany przez książąt wołogoskich[3][4].
  4. Księstwo wendyjskie – w polu srebrnym czerwony gryf w zielone pasy, wspięty, zwrócony w lewo. Dawniej był to czerwony gryf ze srebrnymi skrzydłami[3][4].
  5. Księstwo rugijskie – tarcz dwudzielna w pas, w polu górnym czarny połulew w czerwonej koronie, czasami przedstawiany w czerwonej koronie, na polu złotym, w polu dolnym czerwono-niebieska szachownica otwarta[3][4].
  6. Ziemia uznamska – w polu czerwonym srebrny rybogryf zwrócony w prawo[3][4].
  7. Ziemia bardzka – w polu złotym zwrócony w lewo czarny gryf z dwoma srebrnymi piórami (warstwami piór)[3][4].
  8. Ziemia choćkowska – na polu złotym czerwone krzyż i róże[3][4].
  9. Ziemia wołogoska – tarcza dwudzielna w pas, w polu górnym srebrny gryf na czerwonym tle, w polu dolnym błękitno-złota szachownica. Od 1325 do 1530 r. herb przedstawiał czarnego gryfa na złotej szachownicy[3][4].

A także dziesiątego, pustego pola.

Około 1620 roku, za panowania księcia Ulryka, u spodu tarczy herbowej dodano dziesiąte puste czerwone pole, tzw. krwawe. W tej postaci herb był używany do śmierci Bogusława XIV w 1637 roku[1].

Po wymarciu dynastii Gryfitów elementy herbu księstwa pomorskiego weszły do symboliki elektorów brandenburskich[1]. W 1881 roku władze pruskie wprowadziły jako herb prowincji Pomorze zwróconego w prawo czerwonego gryfa na srebrnym polu[2].

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e Encyklopedia Szczecina. T. I A-O. Szczecin: Uniwersytet Szczeciński, 1999, s. 336. ISBN 83-87341-45-2.
  2. a b c d Tadeusz Białecki: Herby miast Pomorza Zachodniego. Szczecin: Wydawnictwo Polskie Pismo i Książka, 1991, s. 10-11. ISBN 83-85360-01-8.
  3. a b c d e f g h i Köhne (1842), pp. 239ff
  4. a b c d e f g h i Grote (1862), pp. 536ff

Zobacz teżEdytuj

BibliografiaEdytuj