Hiena pręgowana

Hiena pręgowana[10] (Hyaena hyaena) – gatunek drapieżnego ssaka z podrodziny hien (Hyaeninae) w rodzinie hienowatych (Hyaenidae). Żyje ok. 25 lat.

Hiena pręgowana
Hyaena hyaena[1]
(Linnaeus, 1758)[2]
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Podgromada żyworodne
Infragromada łożyskowce
Rząd drapieżne
Podrząd kotokształtne
Rodzina hienowate
Podrodzina hieny
Rodzaj Hyaena
Brisson, 1762[3]
Gatunek hiena pręgowana
Synonimy

Rodzaju:

Gatunku:

Kategoria zagrożenia (CKGZ)[9]
Status iucn3.1 NT pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania

WystępowanieEdytuj

Afryka: Egipt, Sudan, Etiopia, Tanzania, Kenia, a także w zachodniej i środkowej Azji na Zakaukaziu, w Azerbejdżanie i wschodniej Gruzji[11].

Występuje na otwartych przestrzeniach, na których woda pitna jest dostępna w promieniu 10 km. Na terenach pustynnych nie jest spotykana. W terenie górzystym maksymalna wysokość, na której była odnotowana wynosiła 3300 m n.p.m.[12]. Jest to zwierzę nocne, spędzające dni w jamach, jaskiniach lub norach, które rozpoznać można dzięki zgromadzonym w pobliżu resztkom pożywienia, kościom i odchodom[13].

TaksonomiaEdytuj

Gatunek po raz pierwszy naukowo opisał w 1758 roku szwedzki przyrodnik Karol Linneusz w pierwszym tomie swojego dzieła Systema naturae per regna tria naturae, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis nadając mu nazwę Canis hyaena[2]. Jako miejsce typowe pochodzenia holotypu Linneusz wskazał „Indie” (łac. Habitat in India)[2]; ograniczone przez Thomasa w 1911 roku do „gór Benná, w Laristanie, w południowej Persji” (tj. Lorestan, Iran)[14]. Jedyny przedstawiciel rodzaju hiena[10] (Hyaena) który został opisany w 1762 roku przez francuskiego zoologa Mathurina Jacquesa Brissona[3].

EtymologiaEdytuj

  • Hyaena: gr. ύαινα ýaina „hiena”; nazwa nadana z powodu szczeciniastej grzywy u hieny pręgowanej, podobnej do świńskiej, od υς ys „wieprz”; żeński przyrostek αινα aina[15].
  • Euhyaena: ευ eu „całkiem, typowy”; rodzaj Hyaena Brisson, 1762[16].

Cechy gatunkuEdytuj

Długość ciała (bez ogona) 100–115 cm, długość ogona 30–40 cm, wysokość w kłębie 66–75 cm; masa ciała samców 26–41 kg, samic 26–34 kg[17]. Umaszczenie zmienne, od jasno-szaro-żółtego do buro-szarego. Na bokach ciała ciemne pręgi, przechodzące miejscami w plamy. Na udach ciemne poprzeczne paski.

Długość jej włosów sięga 225mm, gdy na reszcie ciała jest to 50-75mm[13]. Ubarwienie jest zmienne w zależności od pory roku[18]. Nie występuje dymorfizm płciowy w rozmiarze i wadze osobników. Samice mają do trzech par sutków[18].

OdżywianieEdytuj

Pożywieniem hieny pręgowanej jest wszelkiego rodzaju padlina i resztki ofiar innych drapieżników. Z braku padliny napada na stare lub chore małe ssaki, śpiące ptaki, gady i owady. Nie stroni też od owoców i warzyw. Aby uniknąć konkurencji z innymi padlinożercami składuje padlinę w norach.

RozródEdytuj

Dojrzałość płciową osiągają około 1 roku. Ciąża trwa około 90 dni; w miocie jest od 2 do 4 młodych. Młode rodzą się ślepe z zarośniętymi uszami. Oczy otwierają po 7-8 dniach. Okres laktacji trwa około 2 miesięcy. Samiec bierze udział w wychowiu młodych.

BiotopEdytuj

Stepy, zarośla, pustynie, zwłaszcza kamieniste. W górach dochodzi do 2500 m n.p.m.

ZachowaniaEdytuj

Gatunek jest strachliwy, w przypadku nieoczekiwanego zagrożenia chowa się lub przyjmuje pozycję udającą zmarłego osobnika i czeka aż przeciwnik odejdzie. Swoje terytorium oznacza mieszaniną odchodów i wydzieliny gruczołu przyodbytowego, która jest biała z powodu dużej zawartości Ca2+ i przez to dobrze zauważalna przez inne hieny[18]. Występujące interakcje między osobnikami tego samego gatunku są nieliczne, częściej zauważalne u osobników młodych. Najczęstszą czynnością jest obwąchiwanie pyska i okolic odbytu oraz lizanie sierści. Swoje nastawienie do innych osobników Hyaena hyaena sygnalizuje pozycją ogona oraz grzywy[12].

Jest cichsza od Crocuta crocuta, nie wydaje charakterystycznych dźwięków przypominających śmiech[19].

StatusEdytuj

Stosunkowo liczna w Afryce i Azji. W Europie rzadka.

PrzypisyEdytuj

  1. Hyaena hyaena, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. a b c d C. Linneaus: Systema naturae per regna tria naturae, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis. Wyd. 10. T. 1. Holmiae: Impensis Direct. Laurentii Salvii, 1758, s. 40. (łac.)
  3. a b M.J. Brisson: Regnum animale in classes IX. distributum, sive, Synopsis methodica: sistens generalem animalium distributionem in classes IX, & duarum primarum classium, quadrupedum scilicet & cetaceorum, particularem divisionem in ordines, sectiones, genera & species: cum brevi cujusque speciei descriptione, citationibus auctorum de iis tractantium, nominibus eis ab ipsis & nationibus impositis, nominibusque vulgaribus. Wyd. Editio altera auctior. Lugduni Batavorum: Apud Theodorum Haak, 1762, s. 168. (łac.)
  4. H. Falconer. Notes of Hyæna. „Palaeontological memoirs and notes”. 2, s. 464, 1868 (ang.). 
  5. E.A.W. von Zimmermann: Specimen zoologiae geographicae, quadrupedum domicilia et migrationes sistens. Lugduni Batavorum: Apud Theodorum Haak, et Socios, 1777, s. 366. (łac.)
  6. F. Tiedemann: Zoologie. Zu seinen Vorlesungen entworfen. Landshut: Weber, 1808, s. 350. (niem.)
  7. C.P. Thunberg. Beskrifning och teckning på ett nytt species, Hyaena brunnea. „Kungl. Svenska Vetenskapsakademiens Handlingar”. Fór år 1820, s. 59, 1820 (szw.). 
  8. C.J. Temminck. Sur le genre Hyène, et description d’une espèce nouvelle, découverte an Afrique. „Annales Générales des Sciences Physiques”. 3, s. 51, 1820 (fr.). 
  9. M. AbiSaid & S.M.D. Dloniak 2015, Hyaena hyaena, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2020 [online], wersja 2019-3 [dostęp 2020-03-21] (ang.).
  10. a b W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 146. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.)
  11. Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Hyaena hyaena. w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 28 września 2009]
  12. a b Rieger, I., 1978. Social behavior of striped hyenas at Zurich Zoo. Carnivore 1(2): 49-60.
  13. a b P. Sumiński, Ssaki drapieżne Europy = [Carnivores of Europe], Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1993, ISBN 83-09-01483-X, OCLC 182880851 [dostęp 2018-08-16].
  14. O. Thomas. The mammals of the tenth edition of Linnaeus; an attempt to fix the types of the genera and the exact bases and localities of the species. „Proceedings of the Zoological Society of London”. 1911 (1), s. 134, 1911 (ang.). 
  15. Palmer 1904 ↓, s. 333.
  16. Palmer 1904 ↓, s. 275.
  17. K.E. Holekamp & J.M. Kolowski: Family Hyaenidae (Hyenas). W: D.E. Wilson & R.A. Mittermeier: Handbook of the Mammals of the World. Cz. 1: Carnivores. Barcelona: Lynx Edicions, 2009, s. 256–258. ISBN 978-84-96553-49-1. (ang.)
  18. a b c J.L. Gittleman, Heptner, V. G., and Sludskii, A. A. 1992. MAMMALS OF THE SOVIET UNION. VOLUME II, PART 2. CARNIVORA (HYAENAS AND CATS). Smithsonian Institution Libraries and National Science Foundation, „Journal of Mammalogy”, 74 (2), 1993, s. 510–511, DOI10.2307/1382412, ISSN 1545-1542, JSTOR1382412 [dostęp 2018-08-16].
  19. Jurgen W. Frembgen, The Magicality of the Hyena: Beliefs and Practices in West and South Asia, „Asian Folklore Studies”, 57 (2), 1998, s. 331, DOI10.2307/1178757, ISSN 0385-2342, JSTOR1178757 [dostęp 2018-08-16].