Otwórz menu główne

Hieronim Feicht

polski muzykolog

Hieronim Feicht (ur. 22 września 1894 w Mogilnie, zm. 31 marca 1967 w Warszawie) – polski muzykolog, pedagog muzyczny i kompozytor. Specjalizował się w muzyce dawnej, szczególnie polskiego średniowiecza, renesansu i baroku. Ksiądz zgromadzenia księży misjonarzy.

Hieronim Feicht
Hieronim Feicht (1964)
Hieronim Feicht (1964)
Kraj działania  Polska  Szwajcaria
Data i miejsce urodzenia 22 września 1894
Mogilno
Data i miejsce śmierci 31 marca 1967
Warszawa
profesor zwyczajny nauk humanistycznych
Specjalność: muzykologia
Alma Mater ITKM (teologia); UJK (muzykologia)
Doktorat 1925 – muzykologia
UJK
Habilitacja 1946 – muzykologia
Uniwersytet Poznański
Profesura 1954 (UW); 1961 (zw.)
Polska Akademia Nauk
Status członek korespondent
1925-1967
asystent UJK
Okres zatrudn. 1925
asystent Uniwersytet Stefana Batorego w Wilnie
Okres zatrudn. 1925-1926
asystent Uniwersytet Fryburski
Okres zatrudn. 1926-1930
Odznaczenia
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi Medal 10-lecia Polski Ludowej
Grób Hieronima Feichta na warszawskim Cmentarzu Powązkowskim

ŻyciorysEdytuj

Szkołę podstawową ukończył w Mogilnie, by rozpocząć później naukę w gimnazjum w Krakowie. W tym czasie uczył się gry na organach i teorii muzyki. Odbył studia teologiczne w Instytucie Teologicznym Księży Misjonarzy (1914–1918), święcenia kapłańskie: 1916. W okresie krakowskim rozpoczął studia muzyczne (organy, fortepian, teoria) u B. Wallek-Walewskiego. Został skierowany do pracy pedagogicznej we Lwowie, gdzie kontynuował naukę w konserwatorium lwowskim u M. Sołtysa. W 1922 rozpoczął studia muzykologiczne na UJK u Adolfa Chybińskiego. W 1925 otrzymał stopień doktorski za pracę Kompozycje religijne Bartłomieja Pękiela[1].

Po krótkim okresie asystentury u Chybińskiego i pracy dydaktycznej w Wilnie zdecydował się na studia we Fryburgu (lata 20.), gdzie podjął temat chorału gregoriańskiego pod kierunkiem P.J. Wagnera. Po powrocie ze Szwajcarii w 1930 został profesorem WSM w Warszawie. Jednak solidaryzując się z ówczesnym rektorem K. Szymanowskim, opuścił szkołę[2]. W l. 1932–1934 działał w Bydgoszczy, następnie w Krakowie, gdzie zastała go wojna. Uciekając przed represjami przeczekał okupację w Olczy k. Zakopanego.

W 1946 uzyskał habilitację na Uniwersytecie Poznańskim, gdzie przeniósł się wraz z Chybińskim. W tym samym roku został docentem i kierownikiem Zakładu Muzykologii UWr. W l. 1948–1952 był równolegle rektorem PWSM. Od 1951 prowadził wykłady na UW, gdzie w rok później przeniósł się na stałe obejmując katedrę muzyki polskiej. Prowadził również zajęcia z kontrapunktu staroklasycznego w PWSM. Po śmierci Chybińskiego (1953) prowadził też wykłady w Poznaniu, a od 1956 na KUL (kierował katedrą muzyki kościelnej). Jednak stale związał się z UW, gdzie w 1954 otrzymał tytuł profesora nadzwyczajnego, a w 1961 zwyczajnego.

Hieronim Feicht był członkiem Rady Naukowej Towarzystwa im. F. Chopina, Komitetu Historii i Teorii Sztuki PAN, PTPN, a w l. 1955–1956 wiceprezesem Związku Kompozytorów Polskich.

Odznaczony m. in. Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (1955)[3], Złotym Krzyżem Zasługi (1951)[4] i Medalem 10-lecia Polski Ludowej (1955)[5].

Zmarł w 1967 i został pochowany Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kw. 185-II-1)[6].

W 1999 Sekcja Muzykologów Związku Kompozytorów Polskich ufundowała coroczną Nagrodę im. ks. prof. H. Feichta przyznawaną młodym muzykologom.

Praca naukowaEdytuj

Hieronim Feicht należy do drugiego pokolenia polskiej muzykologii, których studia przypadają na dwudziestolecie międzywojenne, ale których rozwój naukowy miał miejsce już po wojnie. Był badaczem pracowitym i dość skrupulatnym, na co wskazuje względnie mała liczba ogłoszonych prac ściśle naukowych przy jednoczesnej szerokiej tematyce, tak swojego dorobku w ogóle jak poszczególnych dzieł. Ważnym aspektem podkreślanych gł. w pracach syntetycznych był dla niego społeczny kontekst historii muzyki. Pomimo zastosowania szerokiego ujęcia w swoich pracach, w których korzystał w równym stopniu z ustaleń muzykologów, jak historyków i socjologów, szybko ukierunkował swoje zainteresowania. Koncentruje się na polskiej muzyce dawnej, szczególnie religijnej muzyce baroku. Faicht był poglądu, że ówczesna mu historiografia muzyczna uprawiana na Zachodzie pozostaje niepełna, gł. z powodu pozostawienia na marginesie środkowoeuropejskiej kultury muzycznej. Za Jacques'em Hundschinem podjął się zadania przerzucenia środka ciężkości w muzykologicznym dyskursie akademickim z muzyki Europy Zachodniej, która rościła sobie prawa do pełnej reprezentacji muzyki Zachodu, czy Europy w ogóle.

Na pracy Feichta znaczny wpływ wywarła metoda faktograficzna, co przejawia się w drobiazgowym ujmowaniu tematu i szczegółowej analizie faktów historyczno-kulturowych. Wiernie wykorzystując tę metodę H.F. pozostaje powściągliwy w wysuwaniu wniosków i stroni od opracowań syntetycznych. Pomimo osobistych braków w ogólnohumanistycznej komparatystyce badań jego ustalenia, dzięki cyzelowanej analizie źródeł, bywają często odkrywcze, a wręcz pionierskie. Dzięki właśnie tej skrupulatności w podejściu do źródeł Feicht wnosi nowe dane materiałowe lub też rewiduje dotychczasowe poglądy na muzykę polską.

Muzykę europejską traktował zawsze w kontekście muzyki polskiej, aby lepiej ją zrozumieć. W najbardziej autonomicznej wersji jej poszczególne zagadnienia uważał jako ważne dla lepszego poznania muzyki rodzimej. Jest to najlepszy dowód na pogląd Feichta, mówiący o dostatecznym poznaniu muzyki zachodnioeuropejskiej przy dużej dysproporcji względem in. muzyk kontynentu. Z tych to przesłanek podejmował tematykę zachodnio- i ogólnoeuropejską.

Przez cały okres swojej działalności naukowej, rozpoczętej jeszcze przed wojną, główną tematyką, którą się zajmował, była polska muzyka baroku, choć pod koniec życia częściej sięgał do muzyki średniowiecza. Rozprawę doktorską poświęcił Bartłomiejowi Pękielowi.

PublikacjeEdytuj

Pełna bibliografia tekstów H. Feichta obejmuje łącznie 185 pozycji. Obejmują one tylko 3 książki. Pierwszą z nich była Polifonia renesansu[7] (1957), pierwsze polskie dzieło o charakterze podręcznika z tego zakresu. Książka jest oparta gł. na materiałach europejskiej muzyki i wykazuję bardzo dobrą w nich orientację, ale również wyjaśnia problematykę na bogatym materiale polskim. Drugą książką Feichta jest Bogurodzica ujęta monograficznie[8] (1962; we współpracy z filologami J. Woronczakiem i E. Ostrowską). Nawiązując do wcześniej podjętych rozważań[9] wysuwa tam śmiałą ówcześnie tezę o świeckim pochodzeniu tej pieśni religijnej, wywodząc jej początek od inspiracji francuskiego truwera Jehana de Braine. Do pozycji syntetycznych należą też obszerne autorskie rozdziały z pracy zbiorowej Z dziejów polskiej kultury muzycznej[10] – w t. 1. zamieszcza Feicht obszerne informacje dotyczące polskiej muzyki Średniowiecza i baroku.[11]

W l. 1970–1980 zespół muzykologów warszawskich pod kierownictwem Z. Lissy podjął się edycji i reedycji prac ważnych w dorobku Feichta, trudno dostępnych dla współczesnego czytelnika pt. Opera Musicologica Hieronymi Feicht.

PrzypisyEdytuj

  1. H. Feicht, Kompozycje religijne Bartłomieja Pękiela, w: Studia nad muzyką polskiego renesansu i baroku. Red. oprac. Z. Lissa i in., Kraków: PWM, 1980. ​ISBN 978-8322401316​. Por.: Tenże, Bartłomiej Pękiel. „Przegląd Muzyczny” 1925, nr 10, s. 1-5: Zarys bibliografii; nr 11, s. 5-10: „Twórczość”; nr 12, s. 1-3: Charakterystyka kompozytora.
  2. Z. Lissa, Słowo wstępne. [w:] H. Feicht, Studia nad muzyką polskiego Średniowiecza. Red. oprac. Z. Lissa i in., Kraków: PWM, 1975, s. 11. [b. nr ISBN].
  3. 11 lipca 1955 „za zasługi w dziedzinie kultury i sztuki” M.P. z 1955 r. nr 91, poz. 1144
  4. M.P. z 1951 r. nr 74, poz. 990.
  5. 15 stycznia 1955 M.P. z 1955 r. nr 101, poz. 1400, str. 1630
  6. Cmentarz Powązkowski w Warszawie. (red.). Krajowa Agencja Wydawnicza, 1984. ISBN 83-03-00758-0.
  7. F. Feicht, Polifonia renesansu, Kraków: PWM, 1962.
  8. Bogurodzica, oprac. J. Wieczorak, wstęp E. Ostrowska, oprac. muz. H. Feicht, Wrocław - Warszawa - Kraków: Ossolineum, 1962.
  9. H. Feicht, Historyczno-muzyczne uwagi o lwowskich rękopisach "Bogarodzicy". Poznań: "Ostoja", 1925.
  10. H. Feicht, Polskie średniowiecze; Muzyka w okresie polskiego baroku. [w:] Z dziejów polskiej kultury muzycznej. Red. Z.M. Szweykowski, t. 1., Kraków: PWM, 1958, s. 9-55; 157-229.
  11. Pełna bibliografia prac H. Feichta: Bibliografia. Oprac. D. Idaszczak, w: H. Feicht, Studia nad muzyką polskiego Średniowiecza. Oprac. Z. Lissa i in., Kraków: PWM, 1975, s. 22-39.

BibliografiaEdytuj

  • Wielka Encyklopedia Powszechna PWN, tom 3, str. 605
  • Miesięcznik „Polska” nr 8/1964, str. 66–67