Historia czwartego poziomu ligi polskiej w piłce nożnej

Artykuł przedstawia historię czwartego poziomu ligowego w polskiej piłce nożnej.

do 1952

edytuj

Do sezonu 1952 włącznie czwartym poziomem ligowym były niższe klasy rozgrywkowe w okręgach:

  • 1921-1939 i 1946-1948 - klasa C (w niektórych województwach)
  • 1949-1951 - klasa B
  • 1952 - II klasa wojewódzka

klasa A (1953-1965/66)

edytuj

Był to najwyższy, a wskutek wprowadzenia III ligi okręgowej, od sezonów 1957-1961 (w zależności od województwa), drugi poziom rozgrywkowy w okręgu.

Sezon Liczba okręgów Liczba drużyn
1953 17 295
1954 319
1955 327
1956 341
1957 18 438
1958 407
1959 419
1960 422
1961 442
1962 435
1962/1963 452
1963/1964 469
1964/1965 450
1965/1966 449
  • Od sezonu 1957 w woj. katowickim istniały dwa okręgi: katowicki i sosnowiecki (zagłębiowski).

klasa okręgowa (1966/67-1972/73)

edytuj

W tamtym okresie był to ponownie drugi poziom rozgrywek w okręgach.

Sezon Liczba okręgów Liczba drużyn
1966/1967 17 242
1967/1968 250
1968/1969 259
1969/1970 266
1970/1971 b.d. b.d.
1971/1972 b.d. b.d.
1972/1973 b.d. b.d.

1973/74-1975/76

edytuj

Czwarty poziom ligowy był drugą ligą w województwie (w sezonie 1973/74 nazywał się klasą A, a w sezonach 1974/75 i 1975/76 - klasą międzypowiatową).

1976/77-1988/89

edytuj

Po wprowadzeniu reformy administracyjnej, czwarty poziom ligowy (nazywany klasą okręgową bądź klasą A - w zależności od sezonu i okręgu), był najwyższym poziomem ligowym. PZPN pozwolił okręgom na tworzenie wspólnych lig okręgowych. Nazywały się klasą okręgową, klasą A, klasą międzywojewódzką, klasą międzyokręgową, ligą międzyokręgową lub klasą makroregionalną. Już w pierwszym sezonie (1976/77) powstały trzy takie ligi, z każdym kolejnym sezonem było ich coraz więcej. W latach 19801989 istniały wspólne ligi dla sąsiednich województw, które należały do innych grup III ligi.

Okręgi Sezony
Łomża-Ostrołęka 1976/77-1977/78
Łomża-Ostrołęka-Ciechanów 1978/79-1988/89
Białystok-Suwałki 1986/87-1988/89
Toruń-Elbląg 1979/80-1980/81
Gorzów Wielkopolski-Piła 1985/86-1988/89
Jelenia Góra-Legnica 1980/81-1988/89
Leszno-Zielona Góra 1980/81-1981/82, 1984/85-1988/89
Tarnów-Nowy Sącz 1980/81-1987/88
Rzeszów-Krosno 1980/81
Rzeszów-Krosno-Przemyśl 1977/78-1979/80, 1981/82
Krosno-Przemyśl 1985/86-1988/89
Radom-Kielce-Tarnobrzeg 1979/80
Lublin-Zamość 1983/84
Lublin-Chełm-Zamość 1984/85-1985/86
Chełm-Zamość 1976/77, 1980/81, 1986/87-1988/89
Biała Podlaska-Chełm 1981/82-1983/84
Biała Podlaska-Siedlce 1976/77-1977/78, 1984/85-1988/89
Lublin-Siedlce-Chełm-Zamość 1978/79-1979/80
Kalisz-Sieradz 1979/80-1985/86
Kalisz-Sieradz-Konin 1986/87-1988/89
Włocławek-Konin 1979/80-1985/86
Piotrków Trybunalski-Łódź 1983/84-1995/96
Płock-Skierniewice 1978/79-1988/89
Częstochowa-Piotrków Trybunalski 1986/87-1988/89
Toruń-Włocławek 1986/87-1988/89
Radom-Piotrków Trybunalski 1980/81
Koszalin-Słupsk 1986/87-1988/89
Rzeszów-Krosno-Tarnobrzeg 1982/83-1984/85
Rzeszów-Tarnobrzeg 1985/86-1988/89
Olsztyn-Elbląg 1986/87-1988/89

W sezonach 1976/77-1988/89 istniały na czwartym poziomie ligowym dwie grupy katowickiej klasy okręgowej, w sezonie 1976/77 słupskiej klasy okręgowej, a w sezonach 1987/88-1988/89 - bialskiej klasy okręgowej.

1989/90

edytuj

W 1989 roku PZPN utworzył 16 grup (14 międzywojewódzkich i 2 wojewódzkie) na czwartym poziomie ligowym, zwanych ligami makroregionalnymi. Jedynie OZPN-y w Katowicach i Olsztynie miały swoje grupy wojewódzkie.

Makroregion Okręgi
Warszawsko-Mazurski Białystok-Łomża-Suwałki
Warszawa-Ostrołęka-Ciechanów
Olsztyn
Pomorski Gdańsk-Słupsk
Elbląg-Bydgoszcz-Toruń
Wielkopolski Poznań-Piła-Gorzów Wielkopolski-Koszalin-Szczecin
Dolnośląski Wrocław-Wałbrzych-Jelenia Góra
Leszno-Legnica-Zielona Góra
Śląski Bielsko-Biała-Częstochowa-Opole
Katowice
Małopolski Kraków-Nowy Sącz-Tarnów
Rzeszów-Krosno-Przemyśl
Kielecko-Lubelski Radom-Kielce-Tarnobrzeg
Biała Podlaska-Lublin-Siedlce-Chełm-Zamość
Centralny Łódź-Piotrków Trybunalski-Kalisz-Sieradz
Włocławek-Konin-Płock-Skierniewice


1990/91 - 1995/96

edytuj

W 1990 roku rozgrywki III ligi zostały przekazane makroregionom. Powstały również Rady Makroregionów, które ustalały zasady awansu do III ligi - liczbę zespołów awansujących bezpośrednio do danej grupy III ligi oraz pary barażowe.

Makroregion Okręgi Sezony
Warszawsko-Mazurski Białystok-Łomża 1990/91-1995/96
Warszawa-Ostrołęka-Ciechanów 1990/91-1995/96
Wielkopolski Koszalin-Szczecin 1992/93-1994/95
Poznań zachód-Gorzów Wielkopolski 1992/93-1994/95
Poznań wschód-Piła 1992/93-1994/95
Dolnośląski Wrocław-Wałbrzych-Jelenia Góra 1990/91-1995/96
Leszno-Legnica-Zielona Góra 1990/91-1995/96
Śląski Bielsko-Biała-Częstochowa-Opole 1990/91-1995/96
Małopolski Kraków-Nowy Sącz-Tarnów 1990/91-1995/96
Rzeszów-Krosno-Przemyśl 1990/91-1995/96
Kielecko-Lubelski
Lublin-Chełm 1990/91
Lublin-Radom 1994/95-1995/96
Chełm-Zamość 1992/93-1995/96
Biała Podlaska-Siedlce 1990/91-1995/96
Centralny Kalisz-Sieradz 1990/91-1995/96
Włocławek-Konin-Płock-Skierniewice 1990/91-1995/96
Piotrków Trybunalski-Łódź 1990/91-1995/96

1996/97 - 1997/98

edytuj

W 1996 roku powstała IV liga makroregionalna w ostatnim z makroregionów (warszawsko-mazurskim), w związku z czym w całej Polsce czwarty poziom ligowy nazywał się IV ligą. W sumie było 25 grup IV ligi, rok później 22 grupy.

Makroregion Ilość grup Grupy
Wielkopolski 5 Poznań Gorzów Koszalin Piła Szczecin
Pomorski 5 Elbląg Gdańsk Słupsk Toruń Bydgoszcz
Kielecko-Lubelski 4 Radom-Lublin Tarnobrzeg-Kielce Zamość-Chełm Biała Podlaska-Siedlce
Centralny 3 Piotrków Trybunalski-Łódź Sieradz-Kalisz Włocławek-Płock-Konin-Skierniewice
Śląski 2 Katowice Częstochowa-Opole-Bielsko
Warszawsko-Mazurski 2 Białystok-Ciechanów-Łomża-Ostrołęka-Olsztyn-Suwałki-Warszawa Białystok-Olsztyn-Łomża-Suwałki
Małopolski 2 Kraków-Nowy Sącz-Tarnów Rzeszów-Krosno-Przemyśl
Dolnośląski 2 Wrocław-Jelenia Góra-Wałbrzych Legnica-Leszno-Zielona Góra
Razem 25


Makroregion Ilość grup Grupy
Pomorski 5 Elbląg Gdańsk Słupsk Toruń Bydgoszcz
Kielecko-Lubelski 4 Radom-Lublin Tarnobrzeg-Kielce Zamość-Chełm Biała Podlaska-Siedlce
Centralny 3 Piotrków Trybunalski-Łódź Sieradz-Kalisz Włocławek-Płock-Konin-Skierniewice
Śląski 2 Katowice-Bielsko Częstochowa-Opole-Katowice
Warszawsko-Mazurski 2 Białystok-Ciechanów-Łomża-Ostrołęka-Olsztyn-Suwałki-Warszawa Białystok-Olsztyn-Łomża-Suwałki
Małopolski 2 Kraków-Nowy Sącz-Tarnów Rzeszów-Krosno-Przemyśl
Dolnośląski 2 Wrocław-Jelenia Góra-Wałbrzych Legnica-Leszno-Zielona Góra
Północno-zachodni 2 Szczecin-Koszalin Gorzów-Poznań-Piła
Razem 22

1998/1999 - 1999/2000

edytuj

W 1998 roku powstały po dwie grupy IV ligi w każdym z 8 makroregionów.

Makroregion Grupy
Wielkopolski Koszalin-Szczecin
Poznań, Gorzów Wielkopolski-Piła
Pomorski Gdańsk-Słupsk
Elbląg-Bydgoszcz-Toruń
Warszawsko-Mazurski Warszawa-Białystok-Olsztyn-Suwałki-Łomża-Ostrołęka-Ciechanów I
Warszawa-Białystok-Olsztyn-Suwałki-Łomża-Ostrołęka-Ciechanów II
Dolnośląski Legnica-Leszno-Zielona Góra
Wrocław-Wałbrzych-Jelenia Góra
Centralny Łódź-Piotrków Trybunalski-Sieradz-Kalisz
Płock-Skierniewice-Włocławek-Konin
Kielecko-Lubelski Kielce-Tarnobrzeg-Chełm-Zamość
Lublin-Radom-Biała Podlaska-Siedlce
Śląski Bielsko-Biała-Katowice
Opole-Częstochowa-Katowice
Małopolski Rzeszów-Krosno-Przemyśl
Kraków-Nowy Sącz-Tarnów

IV liga (2000/2001 - 2007/2008)

edytuj

Z chwilą utworzenia 16 województw, IV liga istniała jako najwyższy poziom w każdym z województw.

III liga (2008/2009 - 2015/2016)

edytuj

W 2008 roku PZPN wprowadził reformę, na mocy której utworzono 8 grup na czwartym poziomie ligowym (po dwa sąsiednie województwa). Zmieniono również nazwę z IV na III liga.

III liga (od 2016/2017)

edytuj

Kolejna reforma PZPN połączyła po dwie grupy III ligi w jedną - powstało 4 grupy grupujące zespoły z 4 województw.

Linki zewnętrzne

edytuj