Hito Çako

albański generał, dowódca Lotnictwa Wojskowego Albanii w latach 1961-1974

Hito Shaqo Çako (ur. 2 marca 1923 we wsi Progonat, zm. 5 listopada 1975[1]) – generał armii albańskiej, dowódca Lotnictwa Wojskowego Albanii w latach 1961-1974, wiceminister obrony w 1974.

Hito Çako
generał
Data i miejsce urodzenia 2 marca 1923
Progonat
Data i miejsce śmierci 5 listopada 1975
Tirana
Przebieg służby
Lata służby 1942-1975
Siły zbrojne Albańska Armia Narodowowyzwoleńcza
Armia Ludowej Republiki Albanii
Stanowiska dowódca Morskiego Lotnictwa Wojskowego Albanii

ŻyciorysEdytuj

Urodził się we wsi Progonat, w okręgu Kurvelesh. W 1933 ukończył naukę w szkole, w rodzinnej miejscowości[2]. Naukę kontynuował w Sarandzie. W 1942 związał się z Komunistyczną Partią Albanii i komunistycznym ruchem oporu. W 1944 awansował na stanowisko komisarza politycznego V Brygady Uderzeniowej. Brał udział w wyzwalaniu Prizrenu. Od maja do sierpnia 1945 pełnił funkcję dowódcy 1 Dywizji Piechoty[1].

7 marca 1946 otrzymał stanowisko szefa struktur Sigurimi we Wlorze, a trzy miesiące później w Peshkopii[2]. Jako jedyny spośród albańskich generałów studiował w trzech radzieckich akademiach wojskowych: Akademii Wojskowej im. K.J. Woroszyłowa, Akademii Wojskowej im. Michaiła Frunzego, a także w Akademii Marynarki Wojennej w Leningradzie[1].

W styczniu 1952 awansował na pierwszy stopień generalski, a za swoją działalność w ruchu oporu otrzymał tytuł Bohatera Ludu (Hero i Popullit)[1]. W marcu 1961, w czasie narastającego konfliktu Albanii z ZSRR, po aresztowaniu kontradmirała Teme Sejko objął stanowisko dowódcy albańskiego lotnictwa morskiego w bazie Pashalimani[2]. 20 lipca 1974 objął stanowisko wiceministra obrony. 25 listopada został zdymisjonowany z tego stanowiska i oddany do dyspozycji szefa resortu. W czasie obrad VI Plenum Komitetu Centralnego Albańskiej Partii Pracy (grudzień 1974) został usunięty z armii, wspólnie z Petritem Dume i Rrahmanem Përlaku i aresztowany przez funkcjonariuszy Sigurimi[2]. Po krótkim procesie uznany za winnego prowadzenia wrogiej działalności w armii i skazany na karę śmierci[1]. Rozstrzelany wraz z Beqirem Balluku i grupą jego współpracowników 5 listopada 1975 w okolicy wsi Linzë. Ciała rozstrzelanych zostały przewiezione do wsi Vranisht k. Wlory i pochowane we wspólnej mogile. Odnaleziono je w lipcu 2000[1].

W 1992 Sąd Najwyższy Albanii anulował wyrok z 1975 uniewinniając Hito Çako od stawianych mu zarzutów[3].

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e f Afrim Imaj, EKSKLUZIVE/Ç'me tha vellai im Hito Çako para pushkatimit, mjer ke ze lapsi, panorama.com.al, 26 sierpnia 2017 [dostęp 2018-02-25] (alb.).
  2. a b c d Azem Qazimi: Fjalor enciklopedik i viktimave te terrorit komunist, tom.2. Tirana: 2012, s. 238.
  3. Kujtim Halili: Fjalor biografik ushtarak. Tirana: 2006, s. 36. ISBN 99943-849-2-9.

BibliografiaEdytuj