Otwórz menu główne

Horyzont

linia wyznaczająca granicę między przestrzenią widoczną dla obserwacji a zasłoniętą przez Ziemię
Ten artykuł dotyczy horyzontu w astronomii. Zobacz też: inne znaczenia.
Podstawowe typy horyzontu
Widok ziemskiego horyzontu z wahadłowca Endeavour (2002)
Horyzont widoczny z brzegu morza

Horyzont (stgr. ὁρίζων (κύκλος) horízōn (kýklos), dosł. „(krąg) oddzielający”[1]) – okrąg powstały w wyniku przecięcia sfery niebieskiej na dwie części, wyznaczający granicę między przestrzenią widoczną dla obserwacji a zasłoniętą przez Ziemię.

Płaszczyzna horyzontu jest zawsze prostopadła do lokalnej osi pionu. Ze względu na odchylenie kształtu Ziemi od kuli, oś pionu nie pokrywa się z osią łączącą środek Ziemi z obserwatorem, z wyjątkiem równika i biegunów ziemskich.

Wyróżnia się trzy zasadnicze typy horyzontu:

  • horyzont astronomicznyokrąg wielki na sferze niebieskiej, którego płaszczyzna jest prostopadła do osi pionu
  • horyzont prawdziwy – okrąg będący częścią wspólną podstawy stożka o wierzchołku na wysokości oka obserwatora i powierzchni Ziemi. Horyzont prawdziwy jest obniżony względem horyzontu astronomicznego o kąt:

    gdzie R jest promieniem Ziemi, a h wysokością obserwatora.
    Odległość horyzontu prawdziwego od obserwatora można obliczyć, stosując (ścisłą) zależność:

    gdzie h to wysokość obserwatora, a R to promień Ziemi.
    Dla małych h, podstawiając za R promień Ziemi i przyjmując, że (2R+h) jest w przybliżeniu równe 2R, dostajemy przybliżony wzór:

    gdzie h jest wyrażone w metrach, a d w kilometrach.
  • horyzont topograficzny – uwzględnia elementy topografii miejsca obserwacji. Ten rodzaj horyzontu zwykle nie jest już okręgiem.

Wielkość obniżenia horyzontu prawdziwego dla przeciętnego obserwatora jest niewielka i wynosi od 2 do 3 minut łuku, jest więc trudna do zauważenia. Podczas lotu samolotem na trasie międzykontynentalnej obniżenie to sięga już 3 stopni.

Termin „horyzont” jest często mylony z terminem „widnokrąg”. Mówiąc, że coś widzimy na horyzoncie, w rzeczywistości mamy na myśli widnokrąg.

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Henry George Liddell, Robert Scott: A Greek-English lexicon. Wydanie poprawione i rozszerzone przez Henry’ego Stuarta Jonesa przy współpracy Rodericka McKenziego. Oxford: Clarendon Press, 1940. [dostęp 2018-11-18].

BibliografiaEdytuj

  • Jan Flis: Szkolny słownik geograficzny. Warszawa: WSiP, 1986, s. 17.