Huta Stalowa Wola

Huta Stalowa Wola – polski zakład przemysłu maszynowego i zbrojeniowego powstały w ramach Centralnego Okręgu Przemysłowego na północny zachód od miasta Nisko, w okolicach wsi Pławo – obecnie Stalowa Wola.

Huta Stalowa Wola SA
ilustracja
Państwo  Polska
Adres 37-450 Stalowa Wola
ul. Kasprzyckiego 8
Data założenia 1938
Forma prawna spółka akcyjna
Prezes Bartłomiej Zając
Przewodniczący Rady Nadzorczej Paweł Zając
Udziałowcy Polska Grupa Zbrojeniowa SA (88,77%)
Nr KRS 0000004324
Dane finansowe
Kapitał zakładowy 267 077 390,25 zł[1]
Położenie na mapie Stalowej Woli
Mapa konturowa Stalowej Woli, po prawej znajduje się punkt z opisem „Huta Stalowa Wola”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole po prawej znajduje się punkt z opisem „Huta Stalowa Wola”
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa konturowa województwa podkarpackiego, u góry nieco na lewo znajduje się punkt z opisem „Huta Stalowa Wola”
Położenie na mapie powiatu stalowowolskiego
Mapa konturowa powiatu stalowowolskiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Huta Stalowa Wola”
Ziemia50°33′21″N 22°03′03″E/50,555833 22,050833
Strona internetowa

HistoriaEdytuj

Lata 30 i 40 XX w.Edytuj

 
Przekazanie wojsku haubic wz. 1914/19 kal. 100mm, wykonanych bezpłatnie jako dar Zakładów Południowych w Stalowej Woli

Budowę zakładów, których głównym przeznaczeniem miała być produkcja artyleryjska, rozpoczęto od podstaw, na terenie wykarczowanej puszczy w marcu 1937 roku, w ramach Centralnego Okręgu Przemysłowego, pod nazwą Zakłady Południowe[2]. Uroczystego otwarcia dokonał Prezydent RP prof. inż. Ignacy Mościcki w czerwcu 1939 roku. Zakład produkował wtedy stal szlachetną, sprzęt zbrojeniowy oraz rolniczy. Poczyniono także starania w celu uzyskania szwedzkiej licencji na produkcję nowoczesnych turbin parowych. Umowa ze stroną szwedzką została podpisana, jednakże Szwedzi ociągali się z przekazaniem dokumentacji do wybuchu II wojny światowej, przez co próba produkcji turbin w HSW została zaniechana. W ekspresowym tempie powstawała elektrownia oraz osiedle pracownicze Stalowa Wola. Inwestycje nie zostały całkowicie zakończone przed wybuchem drugiej wojny światowej.

Podczas okupacji niemieckiej zakłady zostały przejęte przez Niemcy i włączone do koncernu Reichswerke Hermann Göring jako Werk Stalowa Wola[2]. Produkowano tam m.in. działa przeciwlotnicze 88 mm[3]. Kiedy w lipcu 1944 roku region wyzwoliła Armia Czerwona, HSW była największym zakładem przemysłu ciężkiego w zdobytej części Polski. Zakłady i ich wyposażenie zostały jednak w dużym stopniu zniszczone lub ewakuowane przez odchodzących okupantów[3].

Po II wojnie światowej zakłady, przemianowane 20 marca 1948 roku na przedsiębiorstwo państwowe Huta Stalowa Wola, dalej zajmowały się produkcją zbrojeniową, poszerzając stopniowo asortyment[3]. Produkowano głównie armaty i haubice na licencji radzieckiej, kalibru do 122 mm, dla Wojska Polskiego i na eksport[2]. Jednym z głównych produktów stała się armata czołgowa 100 mm D-10T czołgów rodziny T-54/T-55[3]. Oprócz dział, produkowano też wyrzutnie rakietowe kalibru 140 mm WP-8z i morskie WM-18[3].

Lata 60. i 70. XX w.Edytuj

Na przełomie lat 60. i 70. XX wieku HSW nawiązała współpracę z firmami zachodnimi i uruchomiła również produkcję cywilną w postaci maszyn budowlanych, zupełnie nową gałąź polskiego przemysłu. Dzięki współpracy kooperacyjnej z firmami brytyjskimi, amerykańskimi i niemieckimi uzyskano najnowsze technologie, w tym technologie produkcji spycharek gąsienicowych i ładowarek kołowych. W sierpniu 1967 weszła w skład Zjednoczenia Przemysłu Maszyn Budowlanych „Bumar[4].

W grudniu 1974 sztandar Huty Stalowa Wola został odznaczony Orderem Sztandaru Pracy I klasy[5].

Lata 80. XX w.Edytuj

W latach osiemdziesiątych Huta Stalowa Wola, oprócz produkcji sprzętu artyleryjskiego, stała się znaczącym producentem opancerzonych pojazdów bojowych, a także stali jakościowych dla potrzeb prawie całego krajowego przemysłu obronnego. Wdrożono do produkcji m.in. transporter gąsienicowy MT-LB i haubicę samobieżną 2S1 Goździk, na licencji radzieckiej[3].

W lipcu 1984 Kombinat Przemysłowy „Huta Stalowa Wola” został wyróżniony wpisem do „Księgi zasłużonych dla województwa tarnobrzeskiego”[6].

Lata 90. XX w.Edytuj

29 kwietnia 1988 r. w Hucie Stalowa Wola rozpoczęła się pierwsza tego roku fala strajków zorganizowanych przez zdelegalizowany związek zawodowy „Solidarność”[7]. Po przemianach ustrojowych przystąpiono do restrukturyzacji spółki. 15 lipca 1991 roku zakład stał się jednoosobową spółką akcyjną HSW SA, w której większość udziałów posiada Skarb Państwa. Pod względem organizacyjnym zakład przeorganizowano w grupę kapitałową złożoną ze spółki dominującej i spółek zależnych.

Zakład Hutniczy i walcownia blach Huty Stalowa Wola zostały sprywatyzowane i w 2006 roku utworzyły odrębną spółkę HSW-Huta Stali Jakościowych SA, należącą do grupy Złomrex[8].

 
155 mm Haubica Krab
 
120 mm moździerz RAK na podwoziu Rosomak
 
WR40 Langusta produkcji HSW
 
HSW 9.50
 
Hydros T351, dźwigi samojezdne marki Hydros produkowane były do lat 90. XX wieku w Hucie Stalowa Wola.

XXI wiekEdytuj

W wyniku restrukturyzacji HSW SA stała się największym polskim producentem maszyn budowlanych. Wieloletnie doświadczenie w produkcji sprzętu wojskowego uczyniło także z HSW SA wiodącego producenta dla krajowego przemysłu obronnego. Produkcja i sprzedaż maszyn budowlanych została przekazana w 2004 r. do nowo powstałej spółki HSW – Trading Sp. z o.o. Produkowane maszyny sprzedawane są pod marką HSW. Z dniem 1 kwietnia 2007 r. HSW-Trading Sp. z o.o. został włączony w struktury Huty Stalowa Wola SA

W 2008 roku w wyniku kontraktu z MON rozpoczęto rozwijanie produkcji wyrobów wojskowych, takich jak samobieżna armatohaubica Krab, transporter minowania narzutowego Kroton oraz najnowszego wyrobu Centrum Produkcji Wojskowej (część HSW): wyrzutni rakiet Langusta[9][10].

Zdecydowano następnie pozostawić w HSW jedynie produkcję zbrojeniową i 1 lutego 2012 roku część produkująca maszyny cywilne HSW została sprzedana chińskiemu koncernowi Guangxi LiuGong Machinery Co. Ltd. Dzięki temu, spółka w okresie 2012-2016 przeprowadziła inwestycje w zakresie zwiększenia możliwości produkcji zbrojeniowej i unowocześnienia zakładu[2].

2 kwietnia 2012 Huta Stalowa Wola zakupiła 100% udziałów w fabryce samochodów ciężarowych i specjalizowanych podwozi dla wojska Jelcz-Komponenty. W marcu 2016 HSW przejęła spółkę motoryzacyjną Autosan[2].

Przedsiębiorstwo HSW SA wejdzie w skład spółki akcyjnej Polska Grupa Zbrojeniowa w Radomiu, mającej być największym polskim producentem broni[11][12][13][14].

HSW SA weźmie udział w budowie działa samobieżnego 155 mm na podstawie kołowej Kryl[15].

W 2016 roku ukończono rozbudowę lufowni dla potrzeb programu haubicoarmaty Krab, co umożliwiło produkcję luf kalibru do 155 mm i długości do 11 m, przez co HSW dołączyła do nielicznych producentów w Europie Zachodniej posiadających takie możliwości[2]. W 2021 roku HSW otrzymała licencję na produkcję luf armat czołgowych 120 mm Rh120 L/44 czołgu Leopard 2, z chromowanym przewodem lufy[3].

Produkcja historycznaEdytuj

Produktem finalnym Huty Stalowa Wola SA były maszyny budowlane do prac ziemnych i drogowych (produkcja przejęta w 2012 przez Guangxi LiuGong Machinery Co. Ltd. w Stalowej Woli, który obecnie produkuje maszyny pod marką Dressta – Stalowa Wola):

  • Koparka mechaniczna KM-602A (1967)[4]
  • Hydrauliczna ładowarka kołowa Ł-3 (1969)[4]
  • Hydrauliczna ładowarka kołowa Ł-31 (1971)[4]
  • Żuraw samochodowy Hydros30T (1971)[4]
  • Kołowa ładowarka przegubowa Ł-3P „Mrówka” (1973)[4]
  • Kołowa spycharka M-3 (1972-73)[4]
  • Kołowa wywrotka NW-10 „Mamut” (1972-75)[4]
  • Spycharka gąsienicowa TD-15C (1973)[4]
  • Spycharka gąsienicowa TD-20C[4]
  • Ładowarka gąsienicowa 175C[4]
  • Układacz rur TD-25CS[4]
  • Ciągnik TD-20E (1977)[4]
  • Zgniatarka ZGSH-201
  • Betoniarka BEE 252
  • Skrzynia przeładunkowa U-35

jak również sprzęt wojskowy:

Aktualne produkty przedsiębiorstwaEdytuj

Prace badawcze i rozwojoweEdytuj

Struktura własnościowa HSWEdytuj

Kapitał zakładowy Huty Stalowa Wola SA w styczniu 2021 r. wynosił 267 077 390,25 zł i dzielił się na 56 226 819 akcji o wartości nominalnej 4,75 zł każda[1].

AkcjonariatEdytuj

Udziałowcy (styczeń 2021)[1]:

HSW a regionEdytuj

Wokół Huty Stalowa Wola na przestrzeni ostatnich siedemdziesięciu lat wyrosło zupełnie nowe miasto – Stalowa Wola, będące ważnym centrum regionu oraz węzłem komunikacyjnym Podkarpacia. Z powodu restrukturyzacji i niepewności co do dalszych losów HSW, miasto czyni starania w celu uniezależnienia się od istnienia HSW. Obecnie Huta Stalowa Wola skupiła się na kontynuacji i rozwijaniu produkcji Centrum Produkcji Wojskowej. Zainteresowanie przejęciem sekcji produkującej maszyny budowlane wyraziły m.in. JCB, Hyundai i Hitachi. Ostatecznie, 1 lutego 2012 roku, biznes maszyn cywilnych HSW został zakupiony przez światowy koncern operujący w branży maszyn do robót drogowych i ziemnych – Guangxi LiuGong Machinery Co. Ltd.

PrzypisyEdytuj

  1. a b c O firmie. Struktura własnościowa, Huta Stalowa Wola SA [dostęp 2021-01-08].
  2. a b c d e f Jerzy Reszczyński. Polskie lufy Krabów. „Raport – Wojsko Technika Obronność”. 08/2016. s. 22–30. ISSN 1429-270X. 
  3. a b c d e f g Marcin Deptuła. Po Tygrysach – Leopardy. „Raport – Wojsko Technika Obronność”. Nr 09/2021, s. 46-51. Agencja Lotnicza Altair. ISSN 1429-270x. 
  4. a b c d e f g h i j k l m Stanisław Chudy, 80 lat Huty Stalowa Wola, „Sztafeta” (16), 19 kwietnia 2018.
  5. Edward Wisz. Odznaczenie sztandaru Huty „Stalowa Wola” Orderem Sztandaru Pracy I klasy. „Nowiny”. Nr 334, s. 1-2, 13 grudnia 1974. 
  6. Wpisani do Księgi zasłużonych dla województwa tarnobrzeskiego. „Nowiny”. Nr 170, s. 3, 19 lipca 1984. 
  7. Marek Ziemba, 15 rocznica strajków w Hucie Stalowa Wola [dostęp 2008-08-09] [zarchiwizowane z adresu 2009-05-26] (pol.).
  8. Andrzej Kiński. Polska stal dla polskiego transportera. „Nowa Technika Wojskowa”. 5/2010, s. 38-39, maj 2010. Warszawa: Magnum-X. 
  9. Jerzy Mielniczuk: Groźna „Langusta” obroni hutę przed kryzysem (pol.). Nowiny24, 29 października 2008. [dostęp 2008-11-23].
  10. Zbigniew Lentowicz: Huta Stalowa Wola znów zbrojeniową potęgą (pol.). rp.pl, 5 czerwca 2008. [dostęp 2008-11-23].
  11. Koniec PHO.
  12. Zbigniew Lentowicz, Rząd skonsoliduje państwową zbrojeniówkę, rp.pl, 18 stycznia 2014 [zarchiwizowane z adresu 2014-01-21].
  13. Senatorowie poznali plan konsolidacji.
  14. Zielone światło dla konsolidacji.
  15. a b c PAP: HSW realizuje projekt dla wojska o wartości prawie 100 mln zł (pol.). wnp.pl, 2014-01-17. [dostęp 2014-05-14].
  16. a b Początek prac nad systemem dowodzenia i kierowania ogniem dla Kryla, Dziennik Zbrojny, 17 stycznia 2014 [dostęp 2014-05-14] [zarchiwizowane z adresu 2014-05-15] (pol.).
  17. JG, Bezzałogowa wieża HSW do Rosomaka w 2015 roku, defence24.pl, 12 grudnia 2013 [dostęp 2014-05-14] [zarchiwizowane z adresu 2014-08-03].
  18. MSPO 2018: Pancerny Borsuk nabiera kształtów – Defence24, www.defence24.pl [dostęp 2019-08-26].

Linki zewnętrzneEdytuj