Hyperodapedon

Hyperodapedonrodzaj archozauromorfa z grupy rynchozaurów (Rhynchosauria).

Hyperodapedon
Huxley, 1859
Okres istnienia: karnik
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada zauropsydy
Podgromada diapsydy
Infragromada archozauromorfy
Rząd rynchozaury
Rodzina Rhynchosauridae
Podrodzina Hyperodapedontinae
Rodzaj Hyperodapedon

Hyperodapedon był średniej wielkości lądowym roślinożercą – osiągał 1,3–1,5 m długości, z czego na czaszkę przypadało około 20 cm. Miał pękate ciało, szeroką głowę i haczykowaty dziób. Na każdej stronie szczęki znajdowały się dwie płytki zębowe mające wyżłobienia odpowiadające pojedynczemu zębowi w żuchwie, co zapewniało wysoką efektywność ścinania roślinności[1]. Prawdopodobnie mógł także manipulować pożywieniem za pomocą silnego języka[2]. Głowa była znacznie szersza niż u jego przodków i miała znacznie bardziej zaawansowane uzębienie niż u jakiegokolwiek innego rynchozaura[1]. Budowa czaszki wskazuje również na dobry węch i wzrok hyperodapedona. Kończyny były przystosowane do kopania w ziemi. Możliwe, że występował dymorfizm płciowy[2].

Hyperodapedon był w karniku w późnym triasie zwierzęciem bardzo pospolitym niemal na całym świecie (skamieniałości przedstawicieli tego rodzaju znaleziono w Argentynie, Brazylii, Indiach, Szkocji, Stanach Zjednoczonych i na Madagaskarze[1][3]). Istnieje jeszcze co najmniej kilka nienazwanych gatunków[3]. Hyperodapedon wymarł pod koniec karniku, około 216 mln lat temu, prawdopodobnie z powodu zmian klimatycznych pociągających za sobą wyginięcie źródeł jego pożywienia, takich jak paproć nasienna Dicroidium[1].

Kladogram rodzaju według Mukherjee i Ray (2014)[3]

Hyperodapedon 

 H. huenei




 H. gordoni



 H. huxleyi





 H. tikiensis



 H. stockleyi







 H. mariensis



 H. sanjuanensis





 H. sp. (GSI)




PrzypisyEdytuj

  1. a b c d Triassic: Late Triassic: Carnian – 2 (ang.). Palaeos. [dostęp 23 grudnia 2017].
  2. a b Michael J. Benton. The Triassic reptile Hyperodapedon from Elgin: functional morphology and relationships. „Philosophical Transactions of the Royal Society of London, Series B: Biological Sciences”. 302 (1112), s. 605–718, 1983. DOI: 10.1098/rstb.1983.0079 (ang.). 
  3. a b c Debarati Mukherjee, Sanghamitra Ray. A new Hyperodapedon (Archosauromorpha, Rhynchosauria) from the Upper Triassic of India: implications for rhynchosaur phylogeny. „Palaeontology”. 57 (6), s. 1241–1276, 2014. DOI: 10.1111/pala.12113 (ang.).