Otwórz menu główne

Ił-114 (ros. Ил-114) - turbośmigłowy rosyjski samolot pasażerski, zaprojektowany w biurze konstrukcyjnym Iljuszyna. Samolot został oblatany w 1990 roku. W 1993 roku wszedł do produkcji seryjnej[1]. Do 2009 roku wybudowano jedynie 14 sztuk samolotów tego typu.

Ił-114
Ił-114-100 linii Uzbekistan Airways w 2008r.
Ił-114-100 linii Uzbekistan Airways w 2008r.
Dane podstawowe
Państwo  ZSRR/ Rosja
Producent Iljuszyn
Typ samolot pasażerski
Załoga 2
Historia
Data oblotu 29 marca 1990
Lata produkcji 1993-2012
Egzemplarze 14
Liczba wypadków 2
Dane techniczne
Napęd 2 x silnik turbośmigłowy Teatr, TV7-117SM
Moc 2 x 1980 kW
Wymiary
Rozpiętość 30 m
Średnica wirnika 3,6 m
Długość 26,877 m
Długość kadłuba 2,86 m
Wysokość 9,32 m
Powierzchnia nośna 81,9
Masa
Własna 18,3 ton
Startowa 23,5 ton
Zapas paliwa 8360
Osiągi
Prędkość przelotowa do 500 km/h
Zasięg 2100 km
Rozbieg 750 m
Dobieg 550 m
Dane operacyjne
Liczba miejsc
52
Przestrzeń ładunkowa
6,5 tony
Użytkownicy
 Rosja,  Uzbekistan

Obecnie poza Biurem Konstrukcyjnym Iliuszyna, jedynym użytkownikiem tego samolotu są linie Uzbekistan Airways, użytkujące 6 tego typu maszyn. Linie Vyborg Airlines wycofały dwa Iły-114 w 2010 roku. W 2007 roku podpisano kontrakt na dostawę 98 samolotów do Wenezueli, ale do 2010 roku kontraktu nie zrealizowano.

HistoriaEdytuj

Zespół Iljuszyna przystąpił do projektowania Ił-114 w 1986 roku świadomie nawiązując oznaczeniem do jednego z popularniejszych radzieckich samolotów pasażerskich, Ił-14 z 1950 roku wyprodukowanego w liczbie 1065 egzemplarzy w ZSRR oraz 203 w Czechosłowacji i 80 w NRD. Pierwszy lot Ił-114 (rejestracja CCCP-54000) wykonał 29 marca 1990 roku pilotowany przez Wieczesława Biełosusowa. Planowano szybkie uzyskanie certyfikatu zachodniego i rozpoczęcia produkcji seryjnej od raz w dwóch zakładach produkcyjnych w Taszkencie w Uzbekistanie i w Moskwie. Jednakże kryzys gospodarki rosyjskiej lat dziewięćdziesiątych spowodował, że próby przeciągały się, a zakład moskiewski wycofał się z planów produkcyjnych. Warsztaty Iljuszyna w Moskwie na Chodynce zbudowały trzy lotne prototypy Ił-114 oraz dwa płatowce do statycznych prób wytrzymałościowych i zmęczeniowych. Później zakład imienia Czkałowa w Taszkencie w Uzbekistanie zbudował jeszcze 15 samolotów seryjnych (pierwszy - 7 sierpnia 1992 roku), w tym siedem w wersji Ił-114-100 z silnikami Pratt & Whitney i awioniką Collins (pierwszy - 26 stycznia 1999 roku) i dwa w wersji transportowej Ił-114T (pierwszy - 14 września 1996 roku). Produkcja była rozciągnięta na lata, z dużymi przerwami. Ostatni Ił-114-100, będący także ostatnim samolotem zbudowanym w Taszkencie przed zamknięciem zakładu wystartował 11 lipca 2012 roku. Zakład był przygotowany do wytwarzania 60-80 sztuk Ił-114 rocznie, ale nie było ani finansów ani zamówień. Obecnie w użyciu jest zaledwie 7 maszyn.

Wojskowe projekty Ił-114Edytuj

Jedyny Ił-114 latający obecnie w Rosji to eksperymentalna platforma Ił-114LL. Samolot ten wystartował po raz pierwszy w kwietniu 2005 roku i od tego czasu służy w firmie Radar MMS z St.Petersburga do prób elementów systemu zadaniowego Kasatka dla morskich samolotów i śmigłowców patrolowych, alternatywnego dla systemu Nowełła firmy Leniniec, także z St.Petersburga znanego jako Ił-38. Kasatka w różnych zestawach ma być założona na możliwych przyszłych wersjach patrolowych Ił-114. Prostszy samolot Ił-114P jest przeznaczony do patrolowania wybrzeża, granicy morskiej i 200-milowej morskiej strefy ekonomicznej, a także do monitoringu ekologicznego. Zestaw wyposażenia nawigacyjnego i pilotażowego pozwoli automatycznie wyprowadzać samolot w zadany punkt, wykrywać oraz rejestrować obiekty nawodne, a także przekazywać te dane na ziemię i do innych samolotów oraz przyrządowo naprowadzać na wykryty obiekt okręty ochrony pogranicza. System Kastaka na Ił-114P ma tylko dwa sensory: stację radiolokacyjną umieszczoną w przodzie kadłuba oraz głowicę optoelektroniczną z termowizorem i kamerą telewizyjną umieszczoną pod średniopłatem. Na wysięgnikach pod kadłubem podwieszane są zasobniki: SPPU-687 z działkiem 30 mm oraz 150 nabojami oraz reflektorem poszukującym i głośnikami; pod skrzydłem zaś podwieszane są zasobniki z wyposażeniem ratowniczym. Kabina pasażerska została podzielona na dwie sekcje. Przednia mieści rozbitków lub rannych (w tym na noszach), ratowników lub 3 tony ładunku. W tylnej - umieszczono aparaturę systemu Kasatka, stanowiska dwóch operatorów systemu oraz pomieszczenie dla załogi rezerwowej.

Kolejna wersja, Ił-114MP to wielozadaniowy morski samolot patrolowy o znacznie szerszym zakresie zastosowania niż Ił-114P. Samolot jest przeznaczony do patrolowania bliskiej i średniej strefy morskiej, wykrywania i rozpoznawania i śledzenia w niej celów nawodnych i podwodnych, a także do ich niszczenia; może także stawiać miny. W związku z tym Ił-114MP zabiera znacznie bardziej rozbudowany wariant systemu Kasatka. Oprócz radaru i głowicy optoelektronicznej jest tam także system radiohydroakustyczny z pławami, magnetometr oraz stacja rozpoznania radiotechnicznego. Według oficjalnych informacji samolot może zwalczać: Okręty nawodne przeciwnika nie wchodząc w zasięg działania okrętowych środków przeciwlotniczych dzięki uzbrojeniu w samonaprowadzające się pociski przeciw okrętowe dalekiego zasięgu Ch-35 Uran. Waga samolotu wynosi około 30 ton, czyli jest znacznie cięższy od bazowej wersji (23,5 tony) oraz od Ił-114P (26 ton). Wymaga to zmiany napędu. Ma otrzymać dwa silniki turbośmigłowe Al-20D serii 5 o mocy startowej po 5180 KM. Co prawda są to silniki ukraińskie, co obecnie jest sporym ograniczeniem z powodu braku odpowiedników na rosyjskim rynku. Iljuszyn ma na papierze całą plejadę wojskowych i cywilnych wersji Ił-114. Inne projekty wojskowe to Ił-114PR do prowadzenia rozpoznania radiotechnicznego oraz Ił-114PRP , mogący dodatkowo stawiać zakłócenia elektroniczne. W ofercie jest też samolot wsparcia ogniowego Ił-114T-OP. Ma powstać też wersja przerobionego Ił-114T z mocnym uzbrojeniem artyleryjskim: armatą 2S23 Nona kalibru 120 mm w wieżyczce pod kadłubem i armatą 2A42 kalibru 30 mm w wieżyczce pod tylną częścią kadłuba. Armaty poruszają się po 90° na boki oraz do dołu; obsługiwane przez 4 operatorów. Samolot ma działać na wysokości 3500–4000 m, powyżej praktycznego pułapu rażenia przenośnych przeciwlotniczych zestawów rakietowych, i razić umocnione punkty, technikę bojową i siłę żywą przeciwnika.

W planach jest cywilny samolot Ił-114ORR do kontrolowania dużych skupisk ryb na oceanie, głównie łososia w rejonie Kamczatki i Wysp Kurylskich. Samolotem fotogrametrycznym ma być Ił-114FK, który miałby zastąpić obecnie używane do tego celu An-30

Ił-144 próby wznowieniaEdytuj

W marcu 2014 roku z powodu sankcji nałożonych przez Kanadę na Rosję po aneksji Krymu, Bombardier zawiesił plany montowania samolotów w Rosji; szef Bombardiera ogłosił, że jest to na czas nieokreślony. W tym samym miesiącu rosyjski wicepremier Dmitrij Rogozin zaproponował w odpowiedzi próbę wznowienia dwóch projektów firmy Iljuszyn, wcześniej odłożonych: pasażerskiego 64-miejscowego Ił-114 i transportowego Ił-112 na 6 ton ładunku. Projekty te łączy wspólny napęd - dwa silniki trubośmigłowe Klimow TW-7-117S o mocy około 2500KM. Po kolejny kilku miesiącach na naradzie w Samarze 21 lipca 2014 roku Władimir Putin polecił, według agencji TASS:

 
przeanalizować możliwość uruchomienia produkcji seryjnej regionalnego samolotu pasażerskiego Ił-114

zamiast montażu kanadyjskich samolotów Q400. Powołano grupę roboczą Ministerstwa Przemysłu i Handlu Rosji, która jednak dała negatywną opinię temu pomysłowi. 26 sierpnia wiceminister Jurij Sliusar oświadczył, że wznowienie produkcji Ił-114 jest nieopłacalne i nie znaleziono dostatecznej liczby klientów na ten samolot. Według analiz ministerstwa przytaczanych przez prasę rosyjską, do 2020 roku potrzeby dla rosyjskich linii lotniczych wynosiły by 60-70 takich samolotów, a potem między 2021-2032 jeszcze mniej, bo tylko 40-55. Projekt wrócił do Władimira Putina, który polecił "bardziej dokładniej" go przeanalizować. Nowy zespół roboczy kierowany przez wicepremiera Dmitrija Rogozina ocenił, że samolot Ił-114 jest Rosji potrzebny. Po kolejnej naradzie, 14 października Rogozin napisał na Twitterze:

 
W. W. Putin poparł ideę opracowania w Rosji turbośmigłowego regionalnego samolotu pasażerskiego na bazie Ił-114

.

Najpierw zaplanowano, że produkcja Ił-114 będzie wznowiona w zakładzie Awiakor Samarze, ale jesienią pojawiła się też druga kandydatura - zakład Sokolł w Niżnym Nowogrodzie, który ma tę "przewagę" nad Awiakorem, że należy do państwowej Połączonej Korporacji Lotniczej. Rosną też pieniądze, które mają być stawką przetargu. Dyrektor generalny Awiakora Aleksiej Gusiew ocenił wydatki na uwspółcześnienie samolotu i jego dokumentacji oraz przygotowanie w produkcji w Samarze na 10-12 mld rubli czyli 280-330 mln USD ówczesnego kursu). Później podano już nowe liczby: według Gubernatora Samary Nikołaja Mierkuszkina potrzeba będzie 24 mld rubli. W październikowym "Projekcie produkcji i promocji samolotu Ił-144" przygotowanym przez Ministerstwo Przemysłu i Handlu, według prasy rosyjskiej , oceniono łącznie koszty programu na lata 2015-2025 na 55 miliardów rubli. Ta ostatnia liczba najprawdopodobniej zawiera także koszt wyprodukowania pierwszych 24 samolotów po 960 mln rubli każdy. Sam zakład w Samarze jest gotów zainwestować 3 miliardy własnych środków (resztę pokryć by miały dotacje państwowe). Według Aleksieja Gusiewa w Taszkencie są jeszcze części dla zmontowania w Samarze około 10 pierwszych Ił-114, a potem ruszyła by produkcja nowej zmodernizowanej wersji samolotu. Modernizacja jest potrzebna gdyż samolot powstał jeszcze w erze papierowej (jego dokumentacja występuje tylko na papierze); całkowitej wymiany wymaga awionika, a silniki muszą uzyskać większą niezawodność. Na ucyfrowienie dokumentacji i modernizację samolotu potrzebne będzie około pięciu lat. Według wspomnianego wyżej planu z października 2014 roku pierwszy zmodernizowany Ił-114 z Samary miałby wystartować w 2018 roku, a do 2024 miały by powstać 24 samoloty seryjne. Liczono również na wojskowe zamówienie. Rosyjskie siły zbrojne potrzebują niewielkiego samolotu dyspozycyjnego, zamiast obecnie używanych starych An-24 i częściowo Tu-134, a przede wszystkim, potrzebują platformy dla niedużych samolotów specjalnych.

WypadkiEdytuj

 
Ił-114 w malowaniu linii Vyborg Airlines, 2007.

Samoloty Ił-114 miały dwa wypadki, w których zginęło łącznie 10 osób.

W 1993 roku podczas lotu testowego na skutek problemu z jednym silnikiem samolot rozbił się. Zginęło wtedy 5 z 9 osób przebywających na pokładzie[2].

W 1999 roku po problemie ze sterem samolot po wylądowaniu rozbił się o mur okalający lotnisko. Zginęło 5 z 7 osób znajdujących się na pokładzie[3].

PrzypisyEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj