Otwórz menu główne

I Liceum Ogólnokształcące im. Jana Smolenia w Bytomiu

I Liceum Ogólnokształcące im. Jana Smolenia w Bytomiu – publiczna szkoła średnia.

I Liceum Ogólnokształcące im. Jana Smolenia w Bytomiu
średnia
Ilustracja
Budynek szkoły (2019)
Państwo  Polska
Województwo  śląskie
Miejscowość Bytom
Adres ul. Strzelców Bytomskich 11,
41-902 Bytom
Data założenia 8 listopada 1932
Patron Jan Smoleń
Liczba uczniów około 511
Dyrektor mgr Katarzyna Łoza
Wicedyrektorzy mgr Jacek Błasiak
Położenie na mapie Bytomia
Mapa lokalizacyjna Bytomia
I Liceum Ogólnokształcące im. Jana Smolenia w Bytomiu
I Liceum Ogólnokształcące im. Jana Smolenia w Bytomiu
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
I Liceum Ogólnokształcące im. Jana Smolenia w Bytomiu
I Liceum Ogólnokształcące im. Jana Smolenia w Bytomiu
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
I Liceum Ogólnokształcące im. Jana Smolenia w Bytomiu
I Liceum Ogólnokształcące im. Jana Smolenia w Bytomiu
Ziemia50°21′03,6″N 18°54′46,8″E/50,351000 18,913000
Strona internetowa
Grupa uczniów Gimnazjum Polskiego w Bytomiu
Budynek Gimnazjum Polskiego
Tablica pamiątkowa na budynku Gimnazjum
Gmach bursy Gimnazjum

HistoriaEdytuj

Utworzenie Gimnazjum PolskiegoEdytuj

W wyniku podziału Górnego Śląska w 1921 roku, cała niemal inteligencja polska opuściła przyznane Rzeszy Niemieckiej tereny w obawie przed represjami ze strony władz. Przed pozostałą w Niemczech częścią społeczeństwa stanęło zadanie zorganizowania własnego szkolnictwa średniego. Dnia 2 listopada 1932 Janowi Baczewskiemu – prezesowi Związku Polskich Towarzystw Szkolnych w Niemczech został wręczony akt powołania Polskiego Gimnazjum w Bytomiu. Uroczystość otwarcia pierwszego od 160 lat Polskiego Gimnazjum na ziemiach niemieckich odbyła się 8 listopada 1932. O godz. 9.30, w Kościele Świętej Trójcy zgromadzili się uczniowie, ich rodzice, liczni członkowie polskich organizacji, dziennikarze oraz grono profesorskie z pierwszym dyrektorem szkoły Wiktorem Pawłem Nechay de Felseis – wybitnym geografem i geologiem. Po mszy świętej uczestnicy przeszli pochodem ulicą Tarnogórską do budynku szkoły. W auli zgromadziło się 500 osób. O godz. 11.00 rozpoczął się historyczny akt duchowej odnowy Polaków w Niemczech. Po uroczystości oficjalnej chór "Halka" odśpiewał pieśń "Uroczysty w szkolnym życiu dzień". Następnego dnia – 9 listopada szkoła rozpoczęła pracę, która kontynuowana jest przez Liceum Ogólnokształcące im. Jana Smolenia po dziś dzień.

Szkoła w latach 1932-1939Edytuj

Liczba uczniów systematycznie wzrastała, w listopadzie 1932 wynosiła ona jeszcze 98 uczniów, zaś 16 maja 1933 prezydent policji z Gliwic donosił nadprezydentowi o przyjęciu kilkudziesięciu nowych uczniów, z których niemal połowa pochodziła z Pomorza.

Fakt ten dowodzi, że stopniowo rozszerzał się również zasięg terytorialny gimnazjum. W czasach niemieckich Gimnazjum Polskie było nękane kontrolami, Niemcy szukali pretekstów by je zamknąć. Więc uczniowie musieli być najlepsi. Nie tylko w wiedzy. Byli eleganccy, wysportowani, świetnie tańczyli. Chodziło o to, by wygrywać na każdym polu z konkurującymi szkołami niemieckimi. I rzeczywiście Gimnazjum Polskie wygrywało i poziomem wiedzy i na boisku, grali w piłkę i w szachy, boksowali, mieli także zespoły muzyczne i szkolny teatr.

Władze niemieckie, nie chcąc dopuścić do przekształcenia się szkoły w ośrodek skupiający młodzież polską z terenu całych Niemiec, zaostrzyły rozmaite represje administracyjne i ekonomiczne wobec rodziców bytomskich uczniów. Akcja ta rozwinęła się na szeroką skalę, kiedy 29 listopada 1933 gestapo w Opolu doniosło nadprezydentowi, że z rozpoczęciem roku szkolnego 1934/35 do gimnazjum bytomskiego ma przybyć kolejnych 140 uczniów. Przeciwdziałanie władz niemieckich musiało być bardzo energiczne, skoro 9 marca 1934 gestapo donosi: "Niemal połowa podań zgłoszonych uczniów została wycofana przez rodziców, względnie przedstawicieli prawnych."

Liczba uczniów Gimnazjum Polskiego w Bytomiu w latach 1932-1939:

 

uwaga: Spadek liczby uczniów w latach 1937-1939 związany jest z utworzeniem 10.11.1937 Gimnazjum Polskiego w Kwidzynie, do którego przeszło kilkudziesięciu uczniów z Pomorza

Okres II wojny światowejEdytuj

Szkoła działała do sierpnia 1939 roku, gdy nadeszło ostrzeżenie i polecenie odesłania dzieci do domów. Nauczyciele wyjechali z Bytomia ostatnimi pociągami do Polski. Potem nastąpiły masowe aresztowania polskich działaczy, w tym wielu nauczycieli Gimnazjum. W Buchenwaldzie zginęli Stanisław Olejniczak – jeden z niewielu nauczycieli, którzy pracowali tu od początku istnienia gimnazjum, oraz zarządca internatu – Antoni Józefczak. W Dachau zginął nauczyciel religii – ks. Franciszek Nawrot. Rodziny uczniów wysiedlono.

Powstanie Liceum OgólnokształcącegoEdytuj

 
Grupa uczniów Gimnazjum Polskiego w Bytomiu

W 1945 roku szkoła „odrodziła się z popiołów wojennych”, kilku nauczycieli, którzy niemal nazajutrz po wojnie zgłosili się do pracy byli dawnymi nauczycielami Gimnazjum Polskiego, to oni przynieśli legendę tej szkoły i narzucili poziom. W 1946 szkoła przyjęła imię Jana Smolenia.

Funkcję dyrektorów zawsze pełnili wybitni pedagodzy, jednak w pamięci uczniów szczególnie utkwiła postać pełniącego tę funkcję w latach 1950-1966 Stanisława Huka. To za jego czasów poziom nauczania w szkole rozsławił jej imię na cały region, a nawet kraj. Obok jednak osiągnięć naukowych, szkoła wykształciła wielu wybitnych literatów i artystów – tu powstała idea Klubu Artystów Anarchistów, tu rodziła się Konfederacja Nowego Romantyzmu Bohdana Urbankowskiego – wybitnego polonisty, naukowca, poety i dramatopisarza, absolwenta szkoły z roku 1961. To tu pod koniec lat 80., gdy dyrektorem był Jan Mieszko, powstała Grupa Poetycka „Reflektor” dziennikarza i poety Marcina Hałasia. To tu organizowany był Ogólnopolski Konkurs Poetycki Młodych „Nadchodzące pokolenie”, w ostatnich latach reaktywowany jako impreza o zasięgu regionalnym.

Współcześnie życie szkoły obraca się wokół przygotowań do nowej matury. W ostatnich latach „Smoleń” wykształcił laureatów wielu olimpiad przedmiotowych, szkołę ukończył także autor hejnału Katowic, który codziennie słyszą mieszkańcy tego miasta. Szkoła nadal kontynuuje tradycję Polaków w Niemczech, czego świadectwem jest odsłonięcie w kwietniu 2011 roku tablicy przedstawiającej 5 prawd Polaków spod znaku Rodła.

Dyrektorzy Gimnazjum PolskiegoEdytuj

 
Miłosz Sołtys
 
Wiktor Nechay de Felseis
 
Florian Kozanecki
 
Piotr Miętkiewicz
 
Pracownicy Polskiego Gimnazjum w 1932 roku

Dyrektorzy Liceum OgólnokształcącegoEdytuj

BudynekEdytuj

W latach 1932-1939 szkoła mieściła się przy Alei Legionów 49. W tym samym budynku w latach 1869-1932 mieściło się wydawnictwo Drukarnia Polska oraz liczne polskie organizacje społeczne i kulturalno-oświatowe. Obecnie znajduje się tu oddział zakaźny Szpitala Specjalistycznego nr 1 w Bytomiu. Po wojnie szkoły nie można było ulokować w dawnym budynku, gdyż Armia Czerwona, wkraczając do Bytomia zrobiła tam koszary; budynek został tak zdewastowany, że przez kilka lat trzeba było go remontować i dezynfekować. Szkoła rozpoczęła więc nauczanie w budynku dawnego Staatliches Realgymnasium zbudowanym w latach 1929-1930 przez A. Stütza i M. Wolffa w stylu ekspresjonistycznym. Budynek ten znajdował się przy ulicy Strzelców Bytomskich, która potem zmieniła się w Poznańską, kilkanaście lat temu powrócono do pierwotnej nazwy.

Patron szkołyEdytuj

We wrześniu 1946 roku przyjęła imię zmarłego kuratora oświaty, dawnego nauczyciela w Polskim Gimnazjum – Jana Smolenia. W szkole zatrudniony był od sierpnia 1935, pracował tu do 26 sierpnia 1939 roku jako nauczyciel matematyki, chemii i fizyki. Na kilka dni przed rozpoczęciem II wojny światowej w dramatycznych okolicznościach wyprowadził uczniów z internatu na dworzec kolejowy i odesłał ich do domów rodzinnych, ratując im wówczas życie. Sam opuścił Bytom jednym z ostatnich odjeżdżających do Polski pociągów. W okresie okupacji pełnił funkcję kierownika tajnego nauczania w okręgu krakowskim. Został uwięziony we wrześniu 1942.

Po wojnie prof. Jan Smoleń wybrany został pierwszym kuratorem śląskiego okręgu szkolnego, podejmując się pracy nad odbudową zniszczonego szkolnictwa. Zginął tragicznie w dniu 28 czerwca 1945 roku w wypadku samochodowym podczas podróży służbowej w BytomiuKarbiu. Został pochowany w Katowicach na cmentarzu przy ul. Francuskiej.

Symbole szkołyEdytuj

  • Rodło – znak, widniejący w tarczy i na sztandarze szkoły.
  • Hymn Smoleniaków – słowa do niego napisała Zofia Lambert, muzykę zaś skomponował Józef Szwed:
W sidłach niewoli, w walce omdlały
Wygnany z własnych, ojczystych stron,
Gniazdo założył raz Orzeł Biały
Wśród czarnych kruków, sępów i wron.
I tu, wśród obcych, polskie orlęta
W złą noc niewoli znalazły schron,
A dziwna siła była zaklęta
W słowie, co brzmiało im niby dzwon
Słowo – Znak niby sztandar ich wiodło
A było mocne i brzmiało: "RODŁO"!
Chcemy serca swe i dłonie
Polsce nowej dać:
Sięgać, gdzie nie sięga oko
Kroczyć śmiało, czuć głęboko
Na Jej straży stać
Niech Ojczyzny dom nam rośnie
Niechaj zawsze brzmi donośnie
W słońcu czy wśród burz
Polsce zawsze służ!

Nazwy szkołyEdytuj

  • Nazwy oficjalne
    • Niemcom od początku niebezpieczna wydawała się nazwa polskiej szkoły, którą w ciągu 7 lat istnienia zmieniano pięciokrotnie:
    • 1932 Polskie Gimnazjum Prywatne – Bytom Górny Śląsk, a następnie – Wyższa Szkoła Męska z gimnazjalnym programem i polskim językiem nauczania
    • 1933 Wyższa Szkoła Prywatna z gimnazjalnym programem nauczania w Bytomiu
    • 1936 Prywatne Gimnazjum z polskim językiem nauczania w Bytomiu
    • 1938 Prywatna Wyższa Szkoła dla chłopców z polskim językiem nauczania – Beuthen O/S
    • I Państwowe Gimnazjum i Liceum Męskie
    • IV Szkoła Podstawowa i Liceum Męskie
    • 1966 V LO im. Jana Smolenia
    • 1983 I LO im. Jana Smolenia w Bytomiu
  • Nazwy nieoficjalne
    • "Smoleń", "Strzelców", "Pod zegarem", "Liceum Huka"

EdukacjaEdytuj

Profile (od roku szkolnego 2014/2015)Edytuj

Klasa Profil Zajęcia rozszerzone Dodatkowo w programie nauczania
A, B
przyrodniczy biologia

chemia język angielski

C
humanistyczny język polski

historia

wiedza o społeczeństwie

elementy historii sztuki
D
politechniczny matematyka

fizyka informatyka

E
biotechniczny matematyka

biologia

chemia

Programy autorskieEdytuj

  • Wiedza o obyczajach – przedmiot, którego celem jest wykształcenie pozytywnych obyczajów i wzorów zachowań oraz zapoznanie się z zasadami savoir-vivre'u, a także poznanie protokołu dyplomatycznego
  • Historia żywa – program umożliwiający poznanie wielkich kręgów cywilizacyjnych i ducha epoki w niekonwencjonalnej formie – odkrycia i przygody
  • ELM – Emocjonalni Liderzy Młodzieżowi – program profilaktyczny zakładający współpracę przeszkolonych grup młodzieżowych doradców z profesjonalistami
  • Wypożyczalnia różańców – "Pierwsza w Polsce, w Europie, na Świecie, w Historii Wypożyczalnia Różańców", stworzona w celu zachęcenia uczniów do żywej modlitwy

Współpraca z zagranicąEdytuj

Zajęcia pozalekcyjneEdytuj

Młodzieżowe Centrum Edukacji Europejskiej[2], Mały Uniwersytet, chór szkolny, Szkolny Teatr Pantomimy, Teatr Młodego Aktora, Klub Filmowca, Grupa Poetycka Nadchodzące Pokolenia oraz inne kółka zainteresowań i przedmiotowe.

Imprezy szkolneEdytuj

  • imprezy upamiętniające ważne wydarzenia historyczne: Dzień Solidarności, Dzień Stanu Wojennego
  • współorganizowanie Bytomskich Spotkań Europejskich i innych imprez o tematyce proeuropejskiej, wraz z Młodzieżowym Centrum Edukacji Europejskiej
  • Turniej Savoir-vivre-u
  • Dzień Dewota mający zachęcić uczniów do żywej modlitwy
  • uczestniczenie w Dniu Przedsiębiorczości mającym umożliwić uczniom poznanie specyfiki zawodu, który chcą wykonywać w przyszłości
  • Bal Absolwentów i Sympatyków I LO
  • imprezy sportowe na szczeblu miejskim, regionalnym i wojewódzkim

Znaczące osiągnięcia szkoły i jej uczniówEdytuj

  • Medal Miasta Bytomia za szczególne zasługi dla miasta i śląskiej edukacji[3]
  • tytuł Najlepszy Polski Klub Europejski w 2004 dla Młodzieżowego Centrum Edukacji Europejskiej[4]
  • tytuł laureata Konkursu na Najlepszą Inicjatywę Obywatelską Pro Publico Bono dla MCEE w 2002[5]
  • tytuł Najbardziej Przedsiębiorcza Polska Szkoła w roku 2005
  • tytuł Śląski Talent w kategorii Przedsiębiorczość w latach 2006[6], 2007[7] i 2008[8]
  • zwycięzca Ogólnopolskiego Konkursu na Najlepsze Młodzieżowe Miniprzedsiębiorstwo w latach 2004, 2005 i 2006, a w roku 2007 laureaci II i III miejsca
  • laureaci wielu olimpiad przedmiotowych w tym: srebrny medal na Międzynarodowej Olimpiadzie Biologicznej w roku 2005 w Pekinie (Paweł Cupryn)[9]
  • wielokrotny tytuł: "Najbardziej Usportowiona Szkoła w mieście"
  • certyfikat Centrum Edukacji Obywatelskiej "Szkoła z klasą"

PatronatyEdytuj

Znani absolwenci i nauczycieleEdytuj

Absolwenci i uczniowieEdytuj

NauczycieleEdytuj

 
Antoni Józefczak - zarządca internatu (zamordowany w Buchenwaldzie)
  • Aleksander Abłamowicz – profesor, doktor habilitowany nauk humanistycznych (filologii romańskiej), literaturoznawca
  • Halina Bieda – działaczka samorządowa, nauczyciel, od 2006 wiceprezydent Bytomia
  • Jan Drabina – nauczyciel łaciny, mediewista i religioznawca, prezes Towarzystwa Miłośników Bytomia
  • Władysław Gębik – doktor nauk filozoficznych, pedagog, pisarz, literat
  • Józef Kwietniewski – sekretarz Gimnazjum Polskiego, polityk, harcmistrz
  • Leopold Kobierski – doktor biologii, ekolog i botanik, prezes Zarządu Ligi Ochrony Przyrody w Bytomiu
  • Wiktor Nechay – geolog i geograf, pedagog
  • Janusz Olszówka – muzyk, członek zespołu szantowego Ryczące Dwudziestki
  • Jan Smoleń – nauczyciel matematyki, chemii i fizyki, śląski kurator oświaty
  • Władysław Studencki – nauczyciel, historyk literatury, literat, poeta
  • Edward Szwed – współorganizator Gimnazjum Polskiego, nauczyciel polonista w latach 1932-1937
-Czy nie stąd pochwały dla tej szkoły, że zanim pan został pisarzem, zanim wydał „Głosy” kończył Pan tę szkołę?
-Myślę, że było odwrotnie, że dlatego zostałem pisarzem, dlatego wydałem „Głosy”, że kończyłem tę szkołę.
Bohdan Urbankowski[13]
Dzisiejszy dzień rozpocząłem od wizyty w mojej szkole średniej, w I Liceum Ogólnokształcącym im. Jana Smolenia w Bytomiu. To tam 25 lat temu zdałem maturę, to tam przez 4 lata nauki (i wiele kolejnych) prowadziłem drużynę, szczep. To tam poznałem wspaniałych ludzi: profesorów, koleżanki, kolegów. To tam przeżywałem wiele niezapomnianych wydarzeń.
Piotr Koj[14]

PrzypisyEdytuj

BibliografiaEdytuj

  • Alfred Konieczny, Profesorowie i uczniowie Polskiego Gimnazjum Prywatnego w Bytomiu (1932-1939), Studia Śląskie. Seria nowa T. 2, wyd. 1959, s. 144-233
  • Walka o szkołę narodową dla Polaków zagranicą, wyd. Warszawa, 1935, Szkolnictwo Polskie Zagranicą

Linki zewnętrzneEdytuj

Zobacz teżEdytuj