Otwórz menu główne

Ian McKellen

aktor brytyjski

Sir Ian Murray McKellen[1] (ur. 25 maja 1939 w Burnley) – brytyjski aktor teatralny i filmowy, scenarzysta. Obsadzany zarówno w rolach szekspirowskich, jak i w filmach akcji. Nominowany do Oskara, kawaler Orderu Imperium Brytyjskiego. Wystąpił w roli Gandalfa w Władcy Pierścieni i Hobbicie, oraz Magneto w serii filmów X-Men[2]. Aktywista na rzecz praw LGBT[3].

Ian McKellen
Ilustracja
Ian McKellen w 2013
Imię i nazwisko Ian Murray McKellen
Data i miejsce urodzenia 25 maja 1939
Burnley, Anglia, Wielka Brytania
Zawód aktor, scenarzysta, producent
Lata aktywności od 1959
Odznaczenia
Member of Order of the Companions of Honour Knight Bachelor Komandor Orderu Imperium Brytyjskiego
Strona internetowa

29 sierpnia 2012 wystąpił w ceremonii otwarcia XIV Letnich Igrzysk Paraolimpijskich w Londynie.

ŻyciorysEdytuj

Wczesne lataEdytuj

Urodził się w miasteczku Burnley[4] w Anglii jako młodsze dziecko Margery Lois (z domu Sutcliffe) i Denisa Murraya McKellena (1905-1964), inżyniera budownictwa[5]. Jego ojciec był protestantem pochodzenia irlandzkiego i szkockiego[5]. Miał starszą o pięć lat siostrę Jean[5]. Po wybuchu II wojny światowej, we wrześniu 1939 wraz z rodziną przeniósł się na północny zachód Anglii, do górniczego miasteczka Wigan[6][7]. Kiedy miał 12 lat, jego matka zmarła na raka piersi[7]. Z ojcem nie miał dobrych relacji[8]. Gdy miał 24 lata jego ojciec podczas jazdy samochodem dostał udaru; wówczas nie było pasów bezpieczeństwa – kierownica wbiła mu się w klatkę piersiową i zmarł dzień po wypadku[7].

Jego zainteresowanie aktorstwem zaczęło się już w Bolton School, gdzie występował w Bolton Little Theatre. Rodzice i starsza siostra popierali pasję młodego Iana. Jego rodzice często zabierali go do teatru, m.in. na sztuki Szekspira takie jak Makbet, Wieczór Trzech Króli i Sen Nocy Letniej[9], i sami występowali w amatorskich przedstawieniach[7]. Studiował w St Catharine’s College na Uniwersytecie Cambridge.

KarieraEdytuj

Pierwszy występ jako zawodowy aktor to rola Wiliama Roper’a w sztuce A Man For All Seasons, reżyserii Roberta Bolta, na deskach Belgrade Theatre w Coventry. Ian wystąpił tam jeszcze w niemal 15 sztukach po czym okazjonalnie odgrywał szekspirowskie role takie, jak Iago czy Makbet w Royal National Theatre i Royal Shakespeare Company. Jego kariera jako aktora filmowego rozpoczęła się na przełomie lat 60 i 70. Jednakże dopiero w latach 90. jego nazwisko stało się znane wśród szerszej rzeszy fanów kina. Najpierw przyszła rola w adaptacji powieści Stephena Kinga Uczeń Szatana, a następnie angaż jako Magneto w serii filmów X-Men i Gandalf we Władcy Pierścieni. Za swoje dokonania jako aktor otrzymał szereg prestiżowych nagród a za swój wkład w kulturę i sztukę został w 1991 uhonorowany tytułem szlacheckim[9].

Obrońca praw mniejszości seksualnychEdytuj

Aktywnie działa w sprawie wyrównania pozycji społecznej mniejszości seksualnych. Jest współtwórcą Stonewall, czołowej organizacji lobbystycznej walczącej o prawa gejów i lesbijek w UK oraz aktywnie wspiera wiele innych organizacji o takim charakterze. McKellen często pojawia się także na brytyjskich paradach wolności np. Europride czy Manchester Pride. Aktor przez ostatnich kilka lat odwiedził niemal 50 liceów, by uświadamiać młodych ludzi w temacie homoseksualizmu, ponieważ jego zdaniem nie powinno to być tematem tabu[9].

Życie prywatneEdytuj

W 1988, w wieku 49 lat, na antenie radia BBC, za namową przyjaciół i bliskich, dokonał coming outu i otwarcie oświadczył, że jest gejem[8], ku wielkiemu zaskoczeniu opinii publicznej i fanów.

W 2012, w jednym z wywiadów ujawnił, iż sześć lat temu zdiagnozowano u niego raka prostaty[10].

FilmografiaEdytuj

scenarzystaEdytuj

obsada aktorskaEdytuj

Aktor gościnnieEdytuj

OdznaczeniaEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Personalidade: Ian McKellen (Reino Unido) (port.). InterFilmes.com. [dostęp 2019-08-01].
  2. Ian McKellen (ang.). Listal. [dostęp 2016-12-24].
  3. BBC – Archive – The Gay Rights Movement (ang.). BBC. [dostęp 2013-01-04].
  4. Ian McKellen – Sztárlexikon (węg.). Starity.hu. [dostęp 2016-12-24].
  5. a b c Family Album Sir Ian McKellen (ang.). TheGenealogist.co.uk. [dostęp 2019-08-01]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-08-01)].
  6. Ian McKellen Biography (1939-) (ang.). Film Reference. [dostęp 2019-08-01].
  7. a b c d Dominik Jedliński (2019-05-24): Ian McKellen: najsłynniejszy czarodziej świata (pol.). Onet.pl. [dostęp 2019-08-01]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-08-01)].
  8. a b Kalina Mróz (2018-11-22): Gandalf, gej, po prostu świetny człowiek. Ian McKellen w nowym dokumencie HBO (pol.). „Gazeta Wyborcza”. [dostęp 2017-02-26]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-08-01)].
  9. a b c Tomasz Piotrowski (2011-08-28): Ian McKellen – 50 lat kariery aktorskiej (pol.). TwojaEuropa.pl. [dostęp 2017-02-26]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-08-01)].
  10. Philip Caulfield (2012-12-11): Ian McKellen reveals he's been fighting prostate cancer for six or seven years – but his agent denies the claim (ang.). „Daily News”. [dostęp 2016-12-24]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-08-01)].

Linki zewnętrzneEdytuj