Ignacy Boerner

polski polityk

Ignacy August Boerner (ur. 11 sierpnia 1875 w Zduńskiej Woli, zm. 12 kwietnia 1933 w Warszawie)[1]inżynier mechanik, pułkownik dyplomowany Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, członek PPS, bliski współpracownik Józefa Piłsudskiego, minister poczt i telegrafów w kilku rządach II RP.

Ignacy August Boerner
Ilustracja
1929
pułkownik pułkownik
Data i miejsce urodzenia 11 sierpnia 1875
Zduńska Wola, Królestwo Polskie
Data i miejsce śmierci 12 kwietnia 1933
Warszawa, Polska
Przebieg służby
Siły zbrojne Orzełek legionowy.svg Legiony Polskie
Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie
Jednostki Oddział II Sztabu Generalnego
5 Pułk Saperów
Stanowiska attaché wojskowy
dowódca pułku saperów
Główne wojny i bitwy I wojna światowa
wojna polsko-bolszewicka
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Wstęga Wielka Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Niepodległości z Mieczami Krzyż Walecznych (1920-1941, trzykrotnie) Złoty Krzyż Zasługi Krzyż Zasługi Wojsk Litwy Środkowej
Odznaka 1 Kompanii Kadrowej
Ignacy Boerner
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 11 sierpnia 1875
Zduńska Wola
Data i miejsce śmierci 12 kwietnia 1933
Warszawa
Minister Poczt i Telegrafów
Okres od 14 kwietnia 1929
do 12 kwietnia 1933
Poprzednik Bogusław Miedziński
Następca Emil Kaliński
Pomnik Ignacego Boernera na warszawskim Boernerowie

ŻyciorysEdytuj

Był synem Edwarda Ignacego, proboszcza ewangelickiego w Zduńskiej Woli i Kaliszu oraz Marii z Rauhów. Po ukończeniu szkoły w Zduńskiej Woli uczył się w Męskim Gimnazjum Klasycznym w Kaliszu, następnie w prywatnej szkole, a później w kaliskiej szkole realnej[2]. Tam brał udział w działalności tajnych młodzieżowych kółek samokształceniowych. Następnie podjął studia na Politechnice w Darmstadt, które ukończył w 1902. W czasie studiów wstąpił do PPS.

W 1903 podjął pracę na stanowisku inżyniera i szefa oddziału mechanicznego w Zakładach Ostrowieckich. Tam objął kierownictwo lokalnego komitetu PPS, przekształconego następnie w Ostrowiecki Komitet Robotniczy (OKR). Boerner działał pod pseudonimem Emil. W 1905 organizował wystąpienia robotnicze w Ostrowcu Świętokrzyskim, których kulminacją było proklamowanie 27 grudnia 1905 Republiki Ostrowieckiej. Władzę w Republice sprawował Komitet Rewolucyjny z Boernerem na czele. W późniejszym okresie nazywano go „prezydentem Republiki Ostrowieckiej”. W połowie stycznia 1906, po wkroczeniu do miasta wojsk rosyjskich, przedostał się do Galicji, osiadł we Lwowie i włączył się w działalność Związku Walki Czynnej (ZWC).

W 1914 wstąpił do Legionów Polskich. 6 sierpnia wymaszerował z Krakowa w składzie 2 plutonu 1 Kompanii Kadrowej. Był komisarzem Polskiej Organizacji Narodowej w 1914 roku[3]. Po kryzysie przysięgowym internowany w Beniaminowie[4]. Był członkiem Polskiej Organizacji Wojskowej (komendantem Okręgu Radomskiego POW).

Od 11 kwietnia do października 1919[5] pełnił obowiązki Komendanta Głównego Milicji Ludowej, a następnie przeniesiony do Inspektoratu Inżynierii i Saperów.

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości służył w Wojsku Polskim. Był między innymi oficerem Oddziału II Sztabu Generalnego[6] i attaché wojskowym w Moskwie 1923–1924[7] po powrocie z Moskwy został przydzielony do 6 pułku saperów[8]. Od 1 listopada 1924 był słuchaczem Kursu Doszkolenia w Wyższej Szkole Wojennej w Warszawie. Z dniem 15 października 1925, po ukończeniu kursu i otrzymaniu dyplomu naukowego oficera Sztabu Generalnego, został przydzielony do Inspektoratu Armii Nr II w Warszawie na stanowisko 2 referenta[9]. Następnie objął dowództwo 5 pułku saperów w Krakowie[10] i sprawował je do 1928, kiedy to został przeniesiony do Rezerwy Kadrowej Saperów z jednoczesnym wykonywaniem obowiązków w Ministerstwie Przemysłu i Handlu[11]. Z dniem 31 marca 1929 został przeniesiony w stan spoczynku[12].

W 1929 został ministrem poczt i telegrafów w rządzie Kazimierza Świtalskiego. Pozostawał nim do grudnia 1930 w kolejnych rządach: Kazimierza Bartla, Walerego Sławka i Józefa Piłsudskiego. Od 4 grudnia 1931 do 13 kwietnia 1932 był ponownie ministrem poczt i telegrafów w drugim rządzie Sławka i w rządzie Prystora, pozostawał nim do końca życia. W III kadencji był posłem na Sejm i należał do klubu Bezpartyjnego Bloku Współpracy z Rządem.

Był inicjatorem, założycielem i pierwszym prezesem Stowarzyszenia „Bratnia Pomoc Byłym Uczestnikom Walk o Niepodległość”[13].

Jego bratem był prawnik i działacz niepodległościowy Władysław Boerner, a kuzynem historyk Zygmunt Lorentz. Pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie (kwatera A 5-7-14)[14].

UpamiętnienieEdytuj

  • W Łodzi, niedługo po jego śmierci, Zielonemu Rynkowi położonemu w centrum miasta, nadano jego imię (pl. płk. Boernera), które tenże nosił do 10 maja 1945 (zmieniony i do chwili obecnej na pl. Norberta Barlickiego)[15].
  • W 1936 dla upamiętnienia Ignacego Boernera warszawskie podmiejskie osiedle zbudowane dla pracowników Ministerstwa Poczt i Telegrafów nazwano Boernerowem[16].
  • 17 listopada 2007 na stołecznym osiedlu Boernerowo, na skwerze w zbiegu ulic T. Kutrzeby i gen. S. Kaliskiego odsłonięto jego pomnik; w 2008 skwerowi nadano nazwę płk. Ignacego Boernera[17].
  • Jego imieniem nazwano jedną z ulic w Ostrowcu Świętokrzyskim oraz Gimnazjum Nr 86 w Warszawie przy ul. gen. W. Thomee.
  • W 90-tą rocznicę odzyskania przez Polskę Niepodległości odsłonięto tablicę poświęconą Boernerowi na budynku poczty w Zduńskiej Woli, przy ul. Kilińskiego. 
  • Jednostka Strzelecka 4040 w Zduńskiej Woli przyjęła imię Ignacego Augusta Boernera.

AwanseEdytuj

  • major – ze starszeństwem z dniem 1.4.1920[18]
  • podpułkownik – ze starszeństwem z dniem 1.06.1919[19]
  • pułkownik – ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1928 i 4. lokatą w korpusie inżynierów i saperów[20]

Ordery i odznaczeniaEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 12 z 26.10.1933 r s. 272.
  2. Wiktor Krzysztof Cygan: Oficerowie Legionów Polskich 1914–1917. Słownik biograficzny. T. 1: Tom I. A–F. Warszawa: Barwa i Broń, 2005, s. 95–96. ISBN 83-923074-1-0.
  3. Jerzy Pająk, Z dziejów Polskiej Organizacji Narodowej (wrzesień-grudzień 1914), [w:] Kieleckie Studia Historyczne, t. 14, 1996, s. 106.
  4. Patrz http://jozwa22.republika.pl/24/oleandry24.pdf.
  5. Dziennik Rozkazów Wojskowych Ministra Spraw Wojskowych z 14 października 1919 r., Nr 92 s. 2277.
  6. Dziennik Personalny Ministra Spraw Wojskowych z 11 sierpnia 1920 r., Nr 30.
  7. Dziennik Personalny Ministra Spraw Wojskowych z 31 lipca 1923 r., Nr 53.
  8. Dziennik Personalny Ministra Spraw Wojskowych z 12 sierpnia 1924 r., Nr 78.
  9. Dziennik Personalny Ministra Spraw Wojskowych z 15 października 1925 r., Nr 106, s. 572.
  10. Dziennik Personalny Ministra Spraw Wojskowych z 1 listopada 1925 r., Nr 119, s. 642.
  11. Dziennik Personalny Ministra Spraw Wojskowych z 20 stycznia 1928 r., Nr 2.
  12. Dziennik Personalny Ministra Spraw Wojskowych z 14 lutego 1929 r., Nr 4, s. 70.
  13. Stowarzyszenie „Bratnia Pomoc Byłym Uczestnikom Walk o Niepodległość”. Sprawozdanie na dzień 16 października 1934 r. z prac związanych z budową Osiedla im. Aleksandry Piłsudskiej. Warszawa: 1932, s. 1.
  14. Wyszukiwarka cmentarna - Warszawskie cmentarze
  15. „Łódź w Ilustracji”, 1 I 1938, nr 1, s. 3: gruntowna przebudowa placu w 1937 r.
  16. Kwiryna Handke: Dzieje Warszawy nazwami pisane. Warszawa: Muzeum Historyczne m.st. Warszawy, 2011, s. 297. ISBN 978-83-62189-08-3.
  17. Uchwała Nr XXIX/896/2008 Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 17 kwietnia 2008 r. w sprawie nadania nazwy skwerowi w Dzielnicy Bemowo m. st. Warszawy. „Dziennik Urzędowy Województwa Mazowieckiego nr 74, poz. 2702”, 15 maja 2008. 
  18. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych z 11 sierpnia 1920 r., Nr 30.
  19. Rocznik oficerski 1923 poz. 41, s. 906.
  20. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych z 2 stycznia 1928 r., Nr 1.
  21. Dekret Wodza Naczelnego L. 3423 z 1921 r. (Dziennik Personalny z 1921 r. Nr 43, s. 1722)
  22. M.P. z 1933 r. nr 89, poz. 109 „za wybitne zasługi na polu pracy państwowej”.
  23. M.P. z 1931 r. nr 111, poz. 163 „za pracę w dziele odzyskania Niepodległości”.
  24. Rozporządzenie Kierownika MSWojsk. L. 4597/22 (Dziennik Personalny z 1922 r. Nr 9, s. 314)
  25. Dziennik Personalny Ministra Spraw Wojskowych z 19 marca 1928 r., Nr 6.
  26. Dziennik Personalny Spraw Wojskowych z 3 marca 1926 r., Nr 12.
  27. 6 sierpień: 1914–1934, Warszawa: Zarząd Główny Związku Legjonistów Polskich, 1934, s. 18.

BibliografiaEdytuj