Otwórz menu główne
Ten artykuł dotyczy polskiego nauczyciela, zoologa, posła do Rady Państwa. Zobacz też: inne osoby o tym nazwisku.

Ignacy Leonard Petelenz (ur. 14 września 1850 w Turce, zm. 20 czerwca 1911 w Krakowie) – polski nauczyciel z tytułem doktora, pedagog, zoolog, poseł do Rady Państwa.

Ignacy Petelenz
Ilustracja
Ignacy Petelenz (przed 1901)
Data i miejsce urodzenia 14 września 1850
Turka, ob. obwód lwowski, Ukraina
Data i miejsce śmierci 20 czerwca 1911
Kraków
Miejsce spoczynku Cmentarz Rakowicki w Krakowie
Zawód, zajęcie nauczyciel
Narodowość  Polska
Tytuł naukowy doktor
Alma Mater Uniwersytet Lwowski
Rodzice Antoni, Pulcheria
Małżeństwo Agrypina (I)
Maria (II)
Krewni i powinowaci Karol, Rudolf, Leonard (bracia), Czesław (bratanek)
Odznaczenia
Kawaler Orderu Franciszka Józefa (Austro-Węgry)

ŻyciorysEdytuj

Urodził się 14 września 1850 w Turce[1][2][3]. Był synem Antoniego (-1855, urzędnik skarbowy[2]) i Pulcherii z domu Rogalskiej. Jego braćmi byli: Karol (1847-1930, nauczyciel), Rudolf (1852-1919), Leonard (1854-1914, pułkownik cesarskiej i królewskiej Armii)[3][4][5].

Ukończył gimnazjum we Lwowie[2][3]. Został absolwentem studiów na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Lwowskiego oraz na Uniwersytecie Wiedeńskim[2][3]. W 1872 uzyskał tytuł doktora filozofii na Uniwersytecie Jagiellońskim[1][2][3]. Został docentem w Szkole Politechnicznej we Lwowie[2]. Podjął pracę nauczyciela od 31 sierpnia 1872 w C. K. Gimnazjum im. Franciszka Józefa we Lwowie[1][2][3]. Egzamin zawodowy złożył 10 stycznia 1874[1]. Został mianowany nauczycielem rzeczywistym 15 lutego 1874[1]. 28 sierpnia 1889 został mianowany na stanowisko dyrektora C. K. Wyższego Gimnazjum w Samborze (późniejsze C. K. Gimnazjum Arcyksiężniczki Elżbiety) i objął urzędowanie 4 października tego roku[6][1][2][3]. Od 1896 sprawował stanowisko dyrektora Wyższej Szkoły Realnej w Krakowie[2][3]. Od 1 września 1908 przebywał na urlopie[1]. Otrzymał VI rangę w zawodzie od 20 września 1901[1]. Był przyrodnikiem, specjalizował się w zoologii[2]. W tej dziedzinie pisał publikacje, także podręczniki szkolne[2]. Łączni stworzył 13 prac i rozpraw naukowych[2]. Jego Podręcznik do nauki zoologii w klasach wyższych szkół średnich został zaakceptowany przez C. K. Radę Szkolną Krajową do nauki szkolnej i uchodził za najlepszy tego typu podręcznik[2].

Był sekretarzem generalnym Polskiego Towarzystwa Przyrodników im. Kopernika w Krakowie od 1883 do 1889[7]. Działał w Towarzystwie Nauczycieli Szkół Wyższych[8][3]. Był jednym z założycieli powołanego 21 lutego 1890 tamtejszego gniazda Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” i został jego pierwszym prezesem do 1891[9]. 6 maja 1909 został wybrany przewodniczącym Towarzystwa Opieki nad Ubogą Młodzieżą Szkolną w Krakowie[10].

W Krakowie zaangażował się w działalność polityczną[2]. Był członkiem zarządu[11] i prezesem wydziału Towarzystwa Demokratycznego w Krakowie. Pełnił mandat krakowskiego posła do austriackiej Rady Państwa w Wiedniu: X kadencji (1901-1907), wybrany w wyborach uzupełniających 10 października 1901 w miejsce zmarłego Ferdynanda Weigla oraz XI kadencji (1907-1911)[12][2][3]. W Kole Polskim wstąpił do frakcji demokratów[3]. Jako poseł działał na rzecz szkolnictwa[2]. Był wybierany radnym miejskim w Krakowie z kręgów inteligencji w 1908[2][3], w 1911[13].

Otrzymał tytuł c. k. radcy rządu[1][2][3][14]. Został odznaczony Orderem Franciszka Józefa[1][3]. Otrzymał tytuł honorowego obywatelstwa Żywca za działania na rzecz powołania w tym mieście szkoły realnej[2].

Zmarł 20 czerwca 1911 w swoim mieszkaniu w gmachu Wyższej Szkoły Realnej przy ulicy Studenckiej w Krakowie (chorował na serce, a kilka dni wcześniej przeszedł operację zapalenia wyrostka robaczkowego, po czym wywiązało się zapalenie płuc)[2][15][3][16]. Jego śmierć wywarła poruszenie zarówno w Krakowie jak i w kraju[17]. Został pochowany na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie 22 czerwca 1911[18][3][16].

Jego pierwszą żoną była Agrypina z domu Ferliewicz. Drugą żoną została Maria Tekla z domu Zawadil, a ich dziećmi byli: Ignacy Kazimierz (1886-1950), Ferdynand (1888-1941), Zofia (1891-1967)[3].

PublikacjeEdytuj

  • Darwin i znaczenie teoryi jego dla biologii (1883)
  • O planie lekcyjnym dla nauki historyi naturalnejw gimnazyach (1884)
  • Podręcznik do nauki zoologii w klasach wyższych szkół średnich (1891)
  • Podręcznik zoologii. Kurs wyższy (1900)
  • Zoologia dla klas wyższych szkół średnich (1902)

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e f g h i j Henryk Kopia: Spis nauczycieli szkół średnich w Galicyi oraz polskiego gimnazyum w Cieszynie. Lwów: Towarzystwo Nauczycieli Szkół Wyższych, 1909, s. 2.
  2. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t † Ignacy Petelenz. „Nowa Reforma”, s. 1, Nr 277 z 20 czerwca 1911. 
  3. a b c d e f g h i j k l m n o p q Kronika. † Ignacy Petelenz. „Gazeta Lwowska”, s. 4, Nr 140 z 22 czerwca 1911. 
  4. Kronika. Z wojskowości. „Tygodnik Ziemi Sanockiej”, s. 3, Nr 30 z 16 lipca 1911. 
  5. Ze świata. Ś. p. Leonard Petelenz. „Nowa Reforma”, s. 1, Nr 8 z 14 stycznia 1914. 
  6. Sprawozdanie C. K. Wyższego Gimnazyum w Samborze za rok szkolny 1890. Sambor: 1890, s. 39.
  7. Władze. ptpk.org. [dostęp 2016-05-21].
  8. Tow. Nauczycieli Szkół Wyższych. „Gazeta Lwowska”, s. 4-5, Nr 127 z 5 czerwca 1895. 
  9. Czterdziestolecie. Sokół w Samborze 1890-1930. Sambor: 1930, s. 7, 8, 39.
  10. Kronika. Opieka nad ubogą młodzieżą szkolną. „Nowa Reforma”, s. 2, Nr 213 z 11 maja 1909. 
  11. O głosowanie powszechne. „Kurier Warszawski”, s. 2, Nr 8 z 8 stycznia 1906. 
  12. Nowowybrani posłowie z miasta Krakowa. „Nowości Illustrowane”. Nr 21, s. 13, 25 maja 1907. 
  13. Nowa Rada m. Krakowa. „Nowa Reforma”, s. 1, Nr 157 z 6 kwietnia 1911. 
  14. Sprawozdanie c. k. Rady szkolnej krajowej o stanie szkół średnich galicyjskich w roku szkolnym 1910/1911. Lwów: 1912, s. 25.
  15. Kronika. † Ignacy Petelenz. „Gazeta Lwowska”, s. 5, Nr 139 z 21 czerwca 1911. 
  16. a b Zarząd Cmentarzy Komunalnych w Krakowie. Internetowy lokalizator grobów. Ignacy Petelenz. rakowice.eu. [dostęp 2017-05-21].
  17. Ś. p. Ignacy Petelenz. „Nowa Reforma”, s. 2, Nr 278 z 21 czerwca 1911. 
  18. Lista osób zasłużonych pochowanych na Cmentarzu Rakowickim (1803–1939). W: Karolina Grodziska–Ożóg: Cmentarz Rakowicki w Krakowie. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1987, s. 132. ISBN 83-08-01428-3.

BibliografiaEdytuj