Ignacy Robb-Narbutt

polski działacz komunistyczny

Ignacy Robb-Narbutt właśc. Ignacy Robb (Rosenfarb) ps. Narbutt (ur. 12 października 1912 w Warszawie, zm. 25/26 lipca 1958 tamże) - działacz komunistyczny, oficer Gwardii Ludowej (GL), Armii Ludowej (AL) i WP, dowódca Okręgu GL Radom, Okręgu GL Warszawa-Lewa Podmiejska i Okręgu Częstochowsko-Piotrkowskiego AL, dziennikarz, literat, pełnomocnik Rządu Tymczasowego na miasto stołeczne Warszawę, komendant główny SOK.

Ignacy Robb-Narbutt
Ignacy Robb (Rosenfarb)
Narbutt
Ilustracja
Komendant Główny SOK Komendant Główny SOK
Data i miejsce urodzenia 12 października [1912
Warszawa
Data i miejsce śmierci 25/16 lipca 1958
Warszawa
Przebieg służby
Siły zbrojne Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie II RP
Orzełek II RP.svg Obrona Narodowa
Orl.jpg Gwardia Ludowa
Orl.jpg Armia Ludowa
Orzeł LWP.jpg Ludowe Wojsko Polskie
Stanowiska dowódca oddziału partyzanckiego
Główne wojny i bitwy II wojna światowa
Późniejsza praca Służba Ochrony Kolei
Odznaczenia
Order Krzyża Grunwaldu III klasy Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Partyzancki Medal za Warszawę 1939–1945 Medal Zwycięstwa i Wolności 1945
Grób Ignacego Robb-Narbutta na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach

Spis treści

ŻyciorysEdytuj

Syn Jana Jakuba i Heleny z Lewandowskich. Podczas nauki w Prywatnym Gimnazjum i Liceum Spółki z o.o. "Spójnia" redagował szkole pisemko "Spójniak". W 1929 wstąpił do Organizacji Młodzieży TUR i ZNMS "Życie". 1929-1931 był wolnym słuchaczem w Wyższej Szkole Dziennikarskiej, a 1935 zdał eksternistycznie maturę w Nieświeżu. W 1932 przez krótki czas był reporterem i sprawozdawcą w Polskim Radiu. Prawdopodobnie w tym samym roku wydał poemat sceniczny "Sacco i Vanzetti". W 1933 został jednym z trzech członków-korespondentów tzw. Studium Przedmieścia przy oddziale warszawskim Zespołu Literackiego "Przedmieście". Publikował w "Dzienniku Ludowym" i "Głosie Niezależnych". Autor scenariusza filmu dokumentalnego "Warszawa w nocy". Od 1937 pracownik redakcji "Dziennika Popularnego", na łamach którego publikował reportaże. Służbę wojskową odbył w Szkole Podchorążych Rezerwy Piechoty w Zambrowie, grudziądzkiej Szkole Podchorążych Rezerwy Kawalerii i wileńskim 4 pułku ułanów. W 1935 wstąpił do KPP. Podczas kampanii wrześniowej walczył w batalionie Obrony Narodowej, m. in. pod Gródkiem Jagiellońskim, gdzie został kontuzjowany. Przeniósł się do Stanisławowa, potem do Lwowa, gdzie pracował w redakcji "Czerwonego Sztandaru" i współpracował z sowieckim radiem polskojęzycznym. Za protest przeciwko aresztowaniu Władysława Broniewskiego i innych pisarzy przez NKWD w styczniu 1940 został usunięty z redakcji i z sowieckiego Związku Pisarzy. Podjął wówczas pracę w lwowskiej fabryce wyrobów cukierniczych. Od czerwca 1941 do lipca 1942 był robotnikiem rolnym. W lipcu 1942 wrócił do Warszawy i wstąpił do PPR i GL. Na początku sierpnia 1942 został mianowany dowódcą oddziału GL im. Ziemi Kieleckiej i dowódcą Okręgu Radom GL. Na jesieni 1942 udał się na czele 6 partyzantów w odwiedziny do rodziny Henryka Sienkiewicza. Mimo początkowej niechęci krewnych noblisty do komunistycznych partyzantów ludzie "Narbutta" zostali ciepło przyjęci[1][2]. W kwietniu 1943 został dowódcą Okręgu GL Warszawa-Lewa Podmiejska. Jesienią 1943 jako przedstawiciel PPR i GL prowadził rozmowy z przedstawicielami RPPS i PAL. 25 września 1943 otrzymał pochwałę I stopnia i awans na majora. Wkrótce został oficerem Wydziału I Operacyjnego Sztabu Głównego GL. Za krytykę sposobu kierowania Gwardią Ludową przez Franciszka Jóźwiaka "Witolda" i tendencji sekciarskich w PPR (Jóźwiak, Bierut) 24 listopada 1943 został zdegradowany, zawieszony w czynnościach i przeniesiony na dowódcę batalionu GL im. Józefa Bema. Od likwidacji, którą rozkazał Jóźwiak bezpodstawnie oskarżający "Narbutta" o dezercję, uratowała go interwencja Władysława Gomułki, za którego sprawą 25 lutego 1944 Dowództwo Główne AL mianowało "Narbutta" dowódcą Częstochowsko-Piotrkowskiego Okręgu AL. W sierpniu 1944 został zmobilizowany do Ludowego WP w stopniu podpułkownika i mianowany oficerem do zleceń Naczelnego Dowództwa, potem przez krótki czas pełnił obowiązki w II Armii WP, a 4 września 1944 został zastępcą ds liniowych dowódcy 8 Dywizji Piechoty WP im. Bartosza Głowackiego. W grudniu 1944 przeniesiono go do rezerwy w związku z zarzutem o niewłaściwy stosunek do oficerów sowieckich i uleganie wpływom byłych akowców. W styczniu 1945 został pełnomocnikiem Rządu Tymczasowego na miasto stołeczne Warszawę. We wrześniu 1945 należał do współzałożycieli ZBoWiDu, w którym został przewodniczącym komisji rewizyjnej. Członek komitetu redakcyjnego "Bellony" od 1945. Drukował swoje utwory m.in. na łamach "Odrodzenia", "Polski Niepodległej", "Bellony", "Nowej Kultury", "Nowin Literackich" i "Życia Warszawy". Od 1 grudnia 1945 zastępca do spraw polityczno-wychowawczych II wiceministra obrony narodowej gen. Karola Świerczewskiego. Delegat na I Zjazd PPR w grudniu 1945. Od marca 1946 komendant główny SOK. W 1948 wydał szkice "Ludzie i wydarzenia", w których m.in. oddawał sprawiedliwość żołnierzom AK. 1 lipca 1948 zdemobilizowany ze względu na to, że popierał Gomułkę. Od kwietnia 1951 redaktor działu literackiego Polskiego Radia. Działacz ZLP. Na krótko przed śmiercią krytycznie wypowiadał się o wyhamowaniu liberalizacji po październiku 1956. Żonaty z Franciszką z d. Cytryn, miał dwoje dzieci.

Ignacy Robb-Narbutt był zagorzałym stronnikiem przyjęcia przez Gwardię Ludową jako symbolu orła piastowskiego, min. dzięki jego staraniom Dowództwo Główne w regulaminie z 1 lipca 1943 zatwierdził orła bez korony jako oficjalne godło organizacji[3]

Pochowany na cmentarzu Wojskowym na Powązkach.

OdznaczeniaEdytuj

Awanse[5]Edytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Jednym z powodów tej wizyty był prowadzony przez "Narbutta" eksperyment mający na celu udowodnienie Dowództwu Głównemu sens przyjęcia przez GL polskich symboli narodowych i patriotycznych. Partyzanci ubrani byli w przedwojenne polskie mundury wojskowe, mając na czapkach furażerkach, obok regulaminowego trójkącika z inicjałami GL i czerwonego obszczycia, polskie przedwojenne orzełki wojskowe ale bez korony, a także biało-czerwone wstążki na lewym ramieniu.
  2. Kazimierz satora, Emblematy, godło i symbole GL i AL
  3. Kazimierz Satora, Emblematy, godło i symbole GL i AL
  4. Uchwała Prezydium Krajowej Rady Narodowej z dnia - Monitor Polski, monitorpolski.gov.pl [dostęp 2017-11-15] (pol.).
  5. Kazimierz Satora, Emblematy, godło i symbole GL i AL

BibliografiaEdytuj

  • Polski Słownik Biograficzny t. XXXI, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk-Łódź 1988-1989.
  • Piotr Gontarczyk, Polska Partia Robotnicza. Droga do władzy 1941-1944, Warszawa 2003.