Ilińce

Miasto na Ukrainie w obwodzie winnickim

Ilińce lub Lińce (ukr. Іллінці, trb. Illinci; łac. Elins) – miasto na Ukrainie w obwodzie winnickim, w nowym rejonie winnickim (do 2020 r. siedziba władz rejonu ilinieckiego), centrum administracyjne hromady miejskiej, siedziba władz hromady wiejskiej.

Ilińce
Іллінці
Ilustracja
Panorama miasta
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo

 Ukraina

Obwód

 winnicki

Rejon

winnicki

Data założenia

październik 1391

Prawa miejskie

1757

Zarządzający

Włodzimierz Jaszczuk

Powierzchnia

10.87 km²

Wysokość

212 m n.p.m.

Populacja (2019)
• liczba ludności


11 284[1]

Nr kierunkowy

+380 4345

Kod pocztowy

22700-22707

Tablice rejestracyjne

АВ

Położenie na mapie obwodu winnickiego
Mapa konturowa obwodu winnickiego, po prawej znajduje się punkt z opisem „Ilińce”
Położenie na mapie Ukrainy
Mapa konturowa Ukrainy, w centrum znajduje się punkt z opisem „Ilińce”
Ziemia49°06′20″N 29°12′32″E/49,105556 29,208889
Strona internetowa

Geografia

edytuj

Ośrodek przemysłu spożywczego położony nad rzeką Sob i wpadającymi do niej dopływami: Wiazowicą(inne języki) i Sobkiem(inne języki). Na zachód od miast znajduje się krater uderzeniowy Iljinec.

Historia

edytuj
 
Ilińce jako Elins na mapie Wilhelma Beauplana z roku 1648
 
Miejscowość na mapie województwa bracławskiego z 1648 r.
 
Herb Ilińców z 1757 r.

Terytorium obecnych Ilińców było zamieszkane przez osiadłą ludność około dwóch tysięcy lat temu. W pobliżu miasta zachowały się dobrze widoczne pozostałości kurhanów scytyjskich (IV-III w. p.n.e.). Zbadano pozostałości jednej z najstarszych osad słowiańskich z V w. n.e.[2], gdzie odnaleziono pozostałości pieców do wytapiania żelaza.

Pierwsza pisemna wzmianka o miejscowości pochodzi z 1391 r., gdy tereny te należały do Wielkiego Księstwa Litewskiego. Król polski Kazimierz Jagiellończyk w 1448 r. podarował ją możnemu rycerzowi Mienkowi (Mence) za jego czyny wojenne[3]. W tamtym czasie osada nazywała się Lińce.

W XVI w. miejscowość leżąca w powiecie winnickim województwa bracławskiego[4] była własnością Obodeńskich[5]. W tym i w następnym stuleciu Ilińce były wielokrotnie pustoszone przez Tatarów. Kolejnymi właścicielami 620-dymowych dóbr ilinieckich stali się Koreccy w 1630 r.[6]. W 1647 r. książę Samuel Karol Korecki przekazał miasto ówczesnemu cześnikowi chełmskiemu Stefanowi Czarneckiemu[6] za sumę zastawu w wysokości 40 tys. złotych.

W okresie powstania Chmielnickiego miasto było siedzibą sotni pułku kalnickiego(inne języki). W 1672 r. zostało przejściowo włączone do Turcji (1672–1699).

Przywilejem z 22 października 1757 roku król August III oficjalnie nadał Ilińcom prawo magdeburskie oraz herb z wizerunkiem złotego łabędzia z sześcioma łabędziami na srebrnym tle. Herb charakteryzował miasto jako „gniazdo rodowe” ówczesnej właścicielki Ilińców, księżnej Barbary Sanguszkowej z domu Dunin, której przodkowie mieli w herbie wizerunek łabędzia. Prywatne miasto szlacheckie położone w województwie bracławskim było w 1789 roku własnością Hieronima Janusza Sanguszki[7].

W 1793 r. miasto znalazło się na terenach objętych II rozbiorem. W zaborze rosyjskim było siedzibą gminy Ilińce(inne języki) w powiecie lipowieckim guberni kijowskiej.

W 1801 roku w Ilincach urodzili się słynni poeci, przedstawiciele tzw. szkoły ukraińskiej w literaturze polskiej Seweryn Goszczyński i Tomasz Padura.

Od 1818 r. stacjonował tu sztab rosyjskiego Wiackiego Pułku Piechoty(inne języki), którym w latach 1821–1825 dowodził Paweł Pestel, szef Towarzystwa Południowego dekabrystów.

Od połowy XIX wieku populacja Ilińców zaczęła szybko rosnąć, a w 2 poł. XIX wieku mieszkało tu prawie siedem tysięcy osób. Po zniesieniu poddaństwa (1861) w mieście zaczęły działać szkoły parafialne. W 1881 roku założono tu dwuklasową szkołę cerkiewno-parafialną(inne języki), której pierwszym zarządcą była właścicielka majątku, księżna Demidowa-San Donato(inne języki).

W grudniu 1917 r. w mieście rozpoczęła się okupacja sowiecka, w marcu 1918 r. miasto zajęły wojska cesarskich Niemiec, w maju 1919 r. wojska gen. Denikina, a w 1920 r. ponownie Sowieci.

Według nowego podziału administracyjnego, w 1923 r. Illince stały się centrum rejonowym w obwodzie berdyczowskim, od 1925 r. – w obwodzie winnickim, a od 1932 r. centrum rejonowym obwodu winnickiego.

W czasie wielkiego głodu w latach 1932-1933 zginęło co najmniej 204 mieszkańców miasta.

Podczas okupacji hitlerowskiej, w sierpniu 1941 roku Niemcy utworzyli getto dla żydowskich mieszkańców. Przebywało w nim około 2500 osób. 15 grudnia 1942 roku Niemcy zlikwidowali getto, a Żydów zamordowali w getcie i w okolicach miasta. Sprawcami zbrodni było Gestapo z Winnicy, niemiecka żandarmeria oraz ukraińska policja[8].

W 2013 liczyło 11 366 mieszkańców[9].

Zabytki

edytuj

Urodzeni w Ilińcach

edytuj

Miasta partnerskie

edytuj

Przypisy

edytuj
  1. Чисельність наявного населення України на 1 січня 2019 року. Державна служба статистики України. Київ, 2019. стор.13
  2. Kostyantyn Shchigortsov: Про місто Іллінці. discover.ua. [dostęp 2023-08-23]. (ukr.).
  3. Андрій Блануца: Земельні надання та підтвердження Казимира Ягеллончика на українські землі Великого Князівства Литовського. W: Україна в Центрально-Східній Європі (з найдавніших часів до кінця ХVІІІ ст.). Інститут історії України НАН України, 2007, s. 132. [dostęp 2023-08-23]. (ukr.).
  4. Michał Baliński, Tymoteusz Lipiński: Starożytna Polska pod względem historycznym, jeograficznym i staty stycznym opisana. T. 2. Cz. 2. Warszawa: Samuel Orgelbrand, 1845, s. VIII, 1379.
  5. Ilińce 1.), pow. lipowiecki, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XV, cz. 1: Abablewo – Januszowo, Warszawa 1900, s. 608.
  6. a b Zbigniew Anusik. Struktura społeczna szlachty bracławskiej w świetle taryfy podymnego z 1629 roku. „Przegląd Historyczny”. t. 76, nr 2, s. 240, 242, 1985. Warszawa. ISSN 0033-2186. 
  7. Микола Крикун, Воєводства Правобережної України у XVI-XVIII століттях: Статті і матеріали, Lwów 2012, s. 527.
  8. Geoffrey P. Megargee (red.), Encyclopedia of camps and ghettos, 1933-1945, t. II, part B, s. 1531.
  9. Чисельність наявного населення України на 1 січня 2013 року. Державна служба статистики України, 2013. [dostęp 2023-09-02]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-09-21)]. (ukr.).
  10. Roman Aftanazy, Dzieje rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej, wyd. drugie przejrzane i uzupełnione, t. 10: Województwo bracławskie, Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1996, s. 189-191, ISBN 83-04-04314-9, ISBN 83-04-03701-7 (całość).

Linki zewnętrzne

edytuj