Otwórz menu główne

Imperium, nad którym nigdy nie zachodzi słońce

Imperium hiszpańskie
Imperium brytyjskie w 1921 roku

Imperium, nad którym nigdy nie zachodzi słońce (ang. the empire on which the sun never sets, hiszp. el imperio en el que nunca se pone el sol) – określenie używane w odniesieniu do imperium o terytorium tak rozległym, że w dowolnym momencie jest takie miejsce na jego powierzchni, gdzie trwa dzień. W zasadzie dotyczyło ono dwóch światowych mocarstw dominujących w skali globalnej: hiszpańskiego imperium kolonialnego i imperium brytyjskiego.

HistoriaEdytuj

HiszpaniaEdytuj

Słowa te zostały po raz pierwszy użyte w odniesieniu do XVI-wiecznej Hiszpanii przez Karola V Habsburga. Imperium, którym zarządzał, obejmowało obok Półwyspu Iberyjskiego, południowej części Półwyspu Apenińskiego, Austrii i Niderlandów liczne kolonie hiszpańskie w Ameryce.

Określenie to używane było również względem państwa należącego do syna Karola – Filipa II Hiszpańskiego. W 1556 odziedziczył on wszystkie posiadłości swojego ojca (z wyjątkiem Świętego Cesarstwa Rzymskiego), a w 1581, po bezpotomnej śmierci króla Portugalii, Henryka I, Filip został jej królem, co zapoczątkowało trwającą do 1640 unię personalną między oboma krajami (tzw. unię iberyjską). Wcześniej, w 1565, Hiszpanie rozpoczęli kolonizację Filipin, więc imperium Filipa Hiszpańskiego rozciągało się na wszystkie kontynenty poza Australią i Antarktydą (ówcześnie nieznane).

Wielka BrytaniaEdytuj

W XIX wieku określenie ponownie odżyło, tym razem jako określenie imperium brytyjskiego (zwłaszcza w czasie epoki wiktoriańskiej), które u szczytu swojej potęgi osiągnęło rozmiar ponad 33 mln km², co stanowi około 1/4 całkowitej powierzchni lądów[1], będąc największym imperium w historii świata.

Stany ZjednoczoneEdytuj

Podobnych słów używano również w odniesieniu do strefy wpływów Stanów Zjednoczonych, m.in. w artykule z 1897, w którym napisano, że „słońce nigdy nie zachodzi nad Wujem Samem” (The sun never sets on Uncle Sam)[2].

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Niall Ferguson: Empire: The Rise and Demise of the British World Order. Basic Books, 2004, s. 15. ISBN 0-465-02328-2.
  2. Kaitlyn Kayer: Symbols of Nationalism in the Ladies Home Journal, 1890-1900 (ang.). [dostęp 6 kwietnia 2009].