Otwórz menu główne

InSight

amerykański lądownik marsjański

InSight – bezzałogowy lądownik, który został wysłany na Marsa w ramach programu Discovery. Sonda InSight ma przeprowadzić badania geofizyczne Marsa, w szczególności sejsmologiczne. Nazwa lądownika jest akronimem, pochodzi od Interior Exploration using Seismic Investigations, Geodesy and Heat Transport („Eksploracja wnętrza przy użyciu badań sejsmicznych, geodezji i transportu ciepła”). Misja ma trwać dwa lata ziemskie, jej start odbył się 5 maja 2018 roku[1][2][3][4]. Lądownik osiadł na powierzchni Marsa 26 listopada 2018[4][2]. Koszt projektu wyniósł 993 miliony dolarów[4].

InSight
InsSight spacecraft appendix gallery Image 55-full.jpg
Zaangażowani NASA
Rakieta nośna Atlas V 401
Miejsce startu Vandenberg Air Force Base, Stany Zjednoczone
Cel misji Mars
Orbita (docelowa, początkowa)
Czas trwania
Początek misji 5 maja[1] 2018
Data lądowania 26 listopada 2018
Wymiary
Masa całkowita ok. 350 kg
Lądownik InSight podczas testów
Schemat budowy wewnętrznej Ziemi (z lewej), Marsa (u góry z prawej) i Księżyca

Lądownik został wyniesiony przez rakietę United Launch Alliance Atlas V[3]. Rakieta zawierała również dwa mini satelity CubeSat, które miały na celu śledzenie InSight[2]. MarCO-A i MarCO-B są pierwszymi ładunkami tego typu wysłanymi poza orbitę okołoziemską[5]. Lądownik ma masę 358 kg[5].

Jest to pierwsza taka misja mająca na celu zbadanie warstw podpowierzchniowych Marsa[3]. Jest to także pierwszy stacjonarny lądownik NASA od czasów Phoenix (2008)[3]. InSight jest także pierwszą misją międzyplanetarną NASA, która wystartowała z Zachodniego Wybrzeża (ze Space Launch Complex 3E w Vandenberg Air Force Base)[3][2].

Spis treści

Cel badańEdytuj

Celem misji InSight jest przeprowadzenie badań geofizycznych na Marsie, które dostarczą informacji o budowie wewnętrznej planety i jej współczesnej aktywności geologicznej[3]. Misja ta pozwoli lepiej zrozumieć ewolucję i powstanie Marsa, a także w ogólności planet typu ziemskiego[3]. Sejsmometr na pokładzie lądownika pozwoli zarejestrować zdarzenia związane z aktywnością wnętrza Marsa, a także upadki meteorytów na powierzchnię planety[3]. Urządzenie do pomiarów sejsmicznych znajdzie się na powierzchni Czerwonej Planety po raz pierwszy od czasu misji sond Viking w latach 70. XX wieku, których badania w tej dziedzinie nie były uwieńczone sukcesem[6].

InSight pozwoli na głębsze przewiercenie się przez skorupę marsjańską – na blisko 16 stóp (prawie 5 metrów)[2].

Lądownik osiadł na wulkanicznej równinie Elysium Planitia, w pobliżu równika Marsa. Wybrany został obszar, w którym możliwy będzie zarówno pomiar fal sejsmicznych o niewielkim stopniu zakłócenia, jak również wbicie urządzenia do pomiaru strumienia ciepła[7].

KonstrukcjaEdytuj

Lądownik został przygotowany przez Jet Propulsion Laboratory, przy współpracy uczonych z francuskiej agencji CNES i niemieckiej DLR. Mechanizm udarowy penetratora HP³ (nieoficjalnie „Kret”) został wykonany przez inżynierów z Centrum Badań Kosmicznych PAN i firmy Astronika z Polski[8].

Instrumenty naukoweEdytuj

  • Seismic Experiment for Interior Structure (SEIS) – sejsmometr do pomiaru trzęsień ziemi na Marsie i innych form wewnętrznej aktywności[9].
  • Heat Flow and Physical Properties Package (HP³) – próbnik do pomiaru strumienia ciepła z wnętrza planety, który zostanie wprowadzony na głębokość 5 m w grunt marsjański[5].
  • Rotation and Interior Structure Experiment (RISE) – przyrząd służący do pomiaru przesunięcia dopplerowskiego sygnałów między lądownikiem a Ziemią; dokładny pomiar ruchów planety pozwoli lepiej określić rozkład mas i stan skupienia materii w jej wnętrzu[10].
  • Temperature and Winds for InSight (TWINS) - stacja pogodowa mierząca prędkość wiatru i temperaturę powietrza.

Ponadto sonda jest wyposażona w dwie kamery – jedną zamontowano na wysięgniku, a drugą na korpusie lądownika. Lądownik jest zasilany przez panele słoneczne, podobne do wykorzystywanych w misji Phoenix. Dla zmaksymalizowania czasu działania sonda osiadła w pobliżu marsjańskiego równika[11].

Przygotowania i przebieg misjiEdytuj

 
Jedno z pierwszych zdjęć Marsa wysłane z sondy (Sol 0)[12]

Misja InSight została wybrana przez NASA 20 sierpnia 2012 roku spośród trzech kandydatur[13]. Następujące konkurencyjne projekty zostały odłożone na dalszą przyszłość:

Start sondy był zaplanowany na marzec 2016 roku, a lądowanie na wrzesień tego samego roku, jednak w grudniu 2015 roku, z powodów technicznych, start został odwołany. Następne okno startowe na Marsa wypadło po 26 miesiącach, w 2018 roku (5 maja – 8 czerwca)[15]. Ostatecznie sonda wystartowała 5 maja 2018[1].

Sonda pomyślnie wylądowała na powierzchni Marsa 26 listopada 2018 o godzinie 20:54 CET[16]. Następnie rozłożyła panele słoneczne, rozpoczęła ładowanie akumulatorów i przesłała pierwsze fotografie przedstawiające miejsce lądowania[17].

PrzypisyEdytuj

  1. a b c NASA Sets Sights on May 5 Launch of InSight Mars Mission (ang.). W: Press Release [on-line]. NASA, 2018-04-27. [dostęp 2018-04-30].
  2. a b c d e Associated Press, Nasa launches InSight spacecraft to explore the insides of Mars, the Guardian, 5 maja 2018 [dostęp 2018-05-05] (ang.).
  3. a b c d e f g h NASA's InSight lander is on its way to Mars, „Engadget” [dostęp 2018-05-05] (ang.).
  4. a b c NASA wystrzeliła sondę do badania Marsa. W misji InSight wzięli udział polscy naukowcy, „gazetapl” [dostęp 2018-05-05].
  5. a b c Wystartowała misja InSight, która zbada wnętrze Marsa, urania.edu.pl [dostęp 2018-05-05].
  6. Happy Anniversary, Viking Lander | Science Mission Directorate, science.nasa.gov [dostęp 2018-05-05] (ang.).
  7. Single Site on Mars Advanced for 2016 NASA Lander. W: Mars Exploration [on-line]. NASA / Jet Propulsion Laboratory, 2015-03-04. [dostęp 2015-03-19].
  8. Aleksandra Stanisławska: Polski „Kret” wwierci się 5 metrów pod powierzchnię Marsa (pol.). CrazyNauka, 2017-04-24. [dostęp 2018-04-30].
  9. SEIS, www.mps.mpg.de [dostęp 2018-05-05].
  10. https://www.lpi.usra.edu/meetings/lpsc2012/pdf/1721.pdf
  11. v, Landing Site | InSight, mars.nasa.gov [dostęp 2018-05-05] (ang.).
  12. v, InSight Is Catching Rays on Mars – NASA's InSight Mars Lander, „NASA's InSight Mars Lander” [dostęp 2018-11-27] (ang.).
  13. New Insight on Mars Expected From new NASA Mission. NASA, 2012-08-20. [dostęp 2012-11-09].
  14. Krzysztof Kanawka, Daniel Kłosiński: NASA wybrała misję InSight. Kosmonauta.net, 2012-08-23. [dostęp 2015-08-04].
  15. NASA: NASA Suspends 2016 Launch of InSight Mission to Mars (ang.). 2015-12-22. [dostęp 2015-12-23].
  16. Rafał Grabiański: Sonda InSight wylądowała na Marsie!. Urania – Postępy Astronomii, 2018-11-26. [dostęp 2018-11-26].
  17. Radek Kosarzycki: InSight łapie promienie słoneczne na Marsie. Puls Kosmosu, 2018-11-27. [dostęp 2018-11-27].

Linki zewnętrzneEdytuj