Interrex (Polska)

tytuł regenta w Rzeczypospolitej Obojga Narodów

Interrex, osoba zastępująca króla w okresie bezkrólewia (łac. inter – między, rex – król) – określenie stosowane w Rzeczypospolitej Obojga Narodów w odniesieniu do regenta państwa. Stanowisko to wzorowane było na urzędzie interrexa, wyłanianego przez senat rzymski w czasie bezkrólewia.

Interrex (Polska)
Stanowisko
Państwo

 Polska

Data utworzenia

1572

Interrex był najwyższym dostojnikiem państwowym sprawującym niektóre funkcje monarsze w czasie bezkrólewia. W Rzeczypospolitej Obojga Narodów w latach 15721764 był nim każdorazowo prymas Polski, którego z ważnych przyczyn mógł zastąpić tylko wyznaczony przez niego inny dostojnik kościelny (zwyczajowo biskup kujawski, który sporadycznie używał tytułu wiceprymasa).

Interrex reprezentował kraj w sprawach międzynarodowych i kierował administracją państwową. W wyjątkowych okolicznościach mógł decydować o wojnie. Przewodniczył i zwoływał zgromadzenia szlacheckie: konwokację i elekcję. Prymas zwoływał sejmiki ale tylko przedkonwokacyjne. Kierował wyborem króla, dokonywał jego nominacji i koronacji ale dokonywał tego jako głowa Kościoła katolickiego w Polsce[1].

Od 1451 mocą przywileju Kazimierza IV Jagiellończyka prymas Polski miał prawo koronowania każdorazowego króla i królowej Polski.

Rok objęcia urzędu Rok złożenia urzędu Interrex (prymas Polski)
1572 1573 Jakub Uchański
1575 1576 Jakub Uchański (ponownie)
1586 1587 Stanisław Karnkowski
1632 1633 Jan Wężyk
1648 1648 Maciej Łubieński
1668 1669 Mikołaj Jan Prażmowski
1673 1674 Kazimierz Florian Czartoryski
1674 1674 choroba, a następnie śmierć interrexa Kazimierza Floriana Czartoryskiego w czasie trwania elekcji spowodowały, że zastępowali go biskup krakowski Andrzej Trzebicki i biskup poznański Stefan Wierzbowski
1696 1697 Michał Radziejowski
1704 1705 Michał Radziejowski (ponownie)
1704 1705 pozbawionego przez papieża jurysdykcji kościelnych i ukrywającego się interrexa Michała Radziejowskiego zastępował biskup poznański Mikołaj Święcicki
1733 1734 Teodor Potocki
1763 1764 Władysław Aleksander Łubieński

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Tomasz Kucharski, Sejmy elekcyjne w Rzeczypospolitej Obojga Narodów w latach 1632–1733, Warszawa 2021, s. 65, 66.

LiteraturaEdytuj