Otwórz menu główne

Inwazja turecka na Cypr – Operacja "Atilla", kolejne desanty tureckich sił zbrojnych na terytorium Cypru w lipcu, następnie w sierpniu 1974, przedstawiane jako reakcja na zamach stanu, inspirowany i współorganizowany na wyspie przez grecką juntę czarnych pułkowników[8]. Zamach stanu, rozpoczęty 15 lipca, zakończył się niepowodzeniem 22 lipca 1974. Nie powstrzymało to trwania rozpoczętej 20 lipca inwazji, z kulminacją w dniach 14-16 sierpnia, gdy to zajęto 37% powierzchni wyspy[9]. Niezwłocznie prowadzono czystki etniczne, następnie rozległą akcję kolonizacyjną, głęboko zmieniającą strukturę demograficzną wyspy[10].

Inwazja turecka na Cypr
Ilustracja
Mapa etnograficzna Cypru w 1960
Czas 20 lipca – sierpień 1974
Miejsce  Cypr
Przyczyna roszczenia Turcji do utworzenia wolnego państwa Turków cypryjskich
Wynik ustanowienie Tureckiej Republiki Cypru Północnego
podział Cypru przez zieloną linię
Strony konfliktu
 Turcja
Turcy cypryjscy
 Cypr
 Grecja
Dowódcy
Turcja Fahri Korutürk
Turcja Bülent Ecevit
Turcja Necmettin Erbakan
Turcja Rauf Denktaş
Cypr Mihail Georgitsis
Cypr Efthymios Karayannis
Cypr Konstantinos Kombokis
Grecja Nikolaos Nikolaides
Siły
40 tys. żołnierzy[1]
20 tys. bojowników Turków cypryjskich[2]
Cypr 12 tys. żołnierzy[3]
Grecja 2 tys. żołnierzy
Straty
568-838 zabitych
1 200-2 200 rannych[4][5]
397 zabitych
1269 rannych
992 zaginionych
937 pojmanych[6][7]
brak współrzędnych

HistoriaEdytuj

Do lat 60. XX wieku wyspa znajdowała się pod brytyjskim panowaniem i była zamieszkiwana przez Greków oraz Turków[11]. W połowie lipca 1974 miał miejsce zamach stanu na Cyprze, którego celem była natychmiastowa unia Cypru z Grecją (enosis).

Podczas inwazji więcej niż jedna czwarta ludności Cypru została usunięta z zajętej północnej części wyspy, gdzie Grecy cypryjscy stanowili 80% ludności. Oprócz tego około 60.tys. Turków cypryjskich wyemigrowało z południa na północ po zakończeniu konfliktu[12]. Siły tureckie stanowiły 40 tys. żołnierzy[1] i 20 tys. bojowników Turków cypryjskich[2], a po drugiej stronie stanęło 12 tys. żołnierzy cypryjskich i 2 tys. greckich[3]. Najazd turecki zakończył się proklamowaniem uznawanej jedynie przez Turcję Tureckiej Republiki Cypru Północnego i podziałem wyspy wzdłuż monitorowanej przez ONZ zielonej linii o długości 180 km. Na wyspie stacjonuje 35 tys. wojsk tureckich[13].

PrzypisyEdytuj

  1. a b Γεώργιος Σέργης: Η Μάχη της Κύπρου. Ateny: Εκδόσεις Αφοι Βλάσση, 1999, s. 253.
  2. a b Γεώργιος Σέργης: Η Μάχη της Κύπρου. Ateny: Εκδόσεις Αφοι Βλάσση, 1999, s. 254.
  3. a b Γεώργιος Σέργης: Η Μάχη της Κύπρου. Ateny: Εκδόσεις Αφοι Βλάσση, 1999, s. 260.
  4. Ibrahim Artuç: Kıbrıs’ta Savaş ve Barış. Stambuł: Kastaş Yayınları., 1989, s. 317-318.
  5. Roni Alasor: Eκτελέστε τους αιχμαλώτους. Ateny: 2001.
  6. Kostas Hatziantoniou: Cyprus 1954–1974. Ateny: 2007, s. 557.
  7. Na podstawie oficjalnego raportu Wysokiego Dowództwa Gwardii Narodowej do szefa Sił Zbrojnych.[potrzebny przypis]
  8. Matt Barett: The Rise of the Junta in Greece.
  9. Cypr - Podział wyspy
  10. Illegal Demographic Changes - Ministerstwo Srpaw Zagranicznych Republiki Cypru
  11. Cypr znów może być jednym państwem. Dzięki kryzysowi. wyborcza.pl, 16 listopada 2013.
  12. 1974: Turkey Invades Cyprus (ang.). BBC, 2010. [dostęp 2011-05-16].
  13. Komplikacja na Cyprze