Otwórz menu główne

Ion Călugăru (ur. 14 lutego 1902 w Dorohoi w Rumunii, zm. 22 maja 1956 w Bukareszcie) – przybrane nazwisko Ștrul Leiba Croitoru – rumuńskiego prozaika, dramaturga, publicysty i tłumacza pochodzenia żydowskiego. Swoje artykuły i książki wydawał do 1924 roku pod pseudonimem Ion Popescu.

Ion Călugăru
ilustracja
Imię i nazwisko Ștrul Leiba Croitoru
Data i miejsce urodzenia 14 lutego 1902
Dorohoi, Rumunia
Data i miejsce śmierci 22 maja 1956
Bukareszt, Rumunia
Narodowość rumuńska
Dziedzina sztuki proza, poezja
Epoka Socrealizm

Spis treści

ŻyciorysEdytuj

Pochodził z biednej rodziny mołdawskich Żydów. Szkołę podstawową ukończył w rodzimym Dorohoi. Do szkoły średniej uczęszczał w Bukareszcie, ale nauk nie dokończył[1]. Twórczość Iona Călugăra była bardzo zbliżona do ówczesnej awangardy literackiej. Călugăru współpracował z wieloma awangardowymi czasopismami, m.in. z Contimporanul, Unu i Integral. Aby móc się utrzymać pisał również artykuły na łamach skrajnie prawicowego pisma Cuvântul. W latach 30. XX w. rozpoczął współpracę z partią komunistyczną. Po II wojnie światowej został redaktorem komunistycznej gazety Scânteia. Był i nadal jest uważany za przedstawiciela rumuńskiej kultury oficjalnej pierwszej połowy lat 50.

TwórczośćEdytuj

Wyjątkowy talent literacki Călugăru wykazał pisząc m.in. powieść autobiograficzną pdt. Dzieciństwo jednej kanali (rum. Copilăria unui netrebnic, 1936). Powieść ta jest swego rodzaju kroniką życia ubogiego chłopca żydowskiego z małego miasteczka w północnej Rumunii. Dzieło to zawiera wiele cennych pod względem etnograficznym opisów kultury materialnej i duchowej miejscowej ludności. Kolejne powieści pdt. Trustul (1937) i Światło wiosny (rum. Lumina primăverii, 1948) według wielu krytyków literackich nie dorównywały już poziomem artystycznym tej pierwszej[2]. Do najbardziej awnagardowych dzieł Călugăra jest zaliczany zbiór opowiadań pdt. Statystyczny raj (rum. Paradisul statistic, 1926). Swojemu ulubionemu komikowi Charliemu Chaplinowi Călugăru oddał cześć w eseju pdt. Charlot (1933) oraz w utworze teatralnym Bystry klaun (rum. Clownul care gândește, 1949).

Călugăru przekładał na język rumuński dzieła z literatury rosyjskiej, m.in. Fiodora Dostojewskiego[3].

DziełaEdytuj

  • 1923Caii lui Cibicioc. Schițe fără umor (pod pseudonimem Ion Popescu; Bukareszt).
  • 1923Haiducul Codau, moartera poterelor, bucuria vădanelor. Culegere frumoasă cu cântece (pod pseudonimem Ion Popescu, Bukareszt).
  • 1923Haiducul Hărčaluță-Prostul din Ceata neagră (pod pseudonimem Moș Ion Popescu, Bukareszt).
  • 1924Moara dracilor sau haiducul călugăr. Poveste găsită într-un schit (pod pseudonimem Ion Popescu, Bukareszt).
  • 1926Paradisul statistic (Bukareszt).
  • 1926/1930Abecedar de povestiri populare (Bukareszt).
  • 1931Omul de după ușă (Bukareszt).
  • 1933Charlot (Bukareszt).
  • 1934Erdora (Bukareszt).
  • 1934Don Juan Cocoșatul. Oameni cari se pregătesc de moarte din cea dintâi zi a vieții (Bukareszt).
  • 1936De la cinci până la cinci (Bukareszt).
  • 1936Copilăria unui netrebnic. Roman (Bukareszt: Editura „Naționala Ciornei” S. A.); wydanie II poprawione – 1954; wydanie III ze wstępem autorstwa D. Cesereanu – 1962.
  • 1937Trustul (Bukareszt); wydanie II poprawione – 1956.
  • 1938Am dat ordin să tragă (Bukareszt).
  • 1945Scriitorii libertății. A. Tolstoi, Vl. Maiakovski, I. Ehrenburg, L. Aragon, R. Rolland, M. Gorki, N. Ostrovski (Bukareszt).
  • 1949Măseaua stricată (Bukareszt).
  • 1949Clownul care gândește. Scenariu de comedie dramatică în douăsprezece tablouri și o postfață (Bukareszt).
  • 1949Oțel și pâine (Bukareszt); wydanie II – 1956; wydanie III – 1960.
  • 1958Casa șoarecilor. Schițe fără umor și nuvele din periodice, 1921-1947 (red. Sașa Pană, Bukareszt).
  • 1971Paradisul statistic (red. i wstęp – Cornelia Ștefănescu, Bukareszt).

Przekłady z literatury rosyjskiejEdytuj

  • Dostojewski, Fiodor: Visul unoi om ridicul. Jurnalul unui scriitor (Bukareszt).

PrzypisyEdytuj

  1. Našinec, Jiří: Ion Călugăru, w: Slovník rumunských spisovatelů (Praga: Wydawnictwo Libri, 2001; strona 67).
  2. Našinec, Jiří: Ion Călugăru, w: Slovník rumunských spisovatelů (Praga: Wydawnictwo Libri, 2001; strona 68)
  3. Sasu, Aurel i Robu, Cornel: Călugăru Ion, w: Dicționarul Biografic al Literaturii Române (Piteşti: PARARELA 45, 2006, tom I (A-L), strona 300).

BibliografiaEdytuj

  • Călinescu, George: Istoria Literaturii Române dela Origini până în Prezent (Bukareszt: Fundaţia Regală pentru Literatură şi Artă, 1941, str. 711-712, 805, 806, 919).
  • Našinec, Jiří: Ion Călugăru, w: Slovník rumunských spisovatelů (Praga: Wydawnictwo Libri, 2001; str. 67-68).
  • Sasu, Aurel i Robu, Cornel: Călugăru Ion, w: Dicţionarul Biografic al Literaturii Române (Piteşti: PARARELA 45, 2006, tom I (A-L), str. 299-300).