Otwórz menu główne

Irackie Siły Powietrzne (IQAF) są częścią irackich sił zbrojnych odpowiedzialnych za powietrzne operacje wspomagające wojska lądowe. Przed drugą wojną w Zatoce Perskiej lotnictwo irackie bazowało na sprzęcie produkcji radzieckiej i rosyjskiej, np.: w momencie rozpoczęcia wojny lotnictwo irackie dysponowało 10 sztukami samolotów MiG-29. Zostały zniszczone całkowicie podczas drugiej wojny w Zatoce Perskiej.

Irackie Siły Powietrzne
Irackie Siły Powietrzne
Państwo  Irak
Siły zbrojne Siły Zbrojne Iraku
Nazwa skrócona IQAF
Data utworzenia 22 kwietnia 1931
Najwyższe dowództwa
Wojskowe gen. Anwar Hamad Amin

Spis treści

HistoriaEdytuj

 
Symbol irackich sił powietrznych używany w latach 1931-2003.

IQAF został założony 22 kwietnia 1931 roku. Główną bazą irackiego lotnictwa było Washash w pobliżu stolicy kraju Bagdadu. Irak dysponował wówczas tylko pięcioma pilotami wojskowymi. Byli to Natiq Mahomet Khalil al – Tay, Mahometem Ali Jawad, Hafdhi Aziz, Akrem Talib Mushtaq i Musa Ali. Podczas II wojny światowej IQAF nie został użyty do walki z wojskami brytyjskimi. W 1948 roku Irak użył lotnictwa przeciw powstającemu państwu Izrael.

W 1967 roku podczas wojny sześciodniowej Irak stracił większość swojego lotnictwa po nalotach izraelskich na jego bazy lotnicze. 6 Czerwca IQAF strącił jedynie 2 izraelskie samoloty. 6 Lat później podczas Wojny Jon Kippur w październiku 1973, iraccy piloci przeprowadzili jako pierwsi atak na Izraelskie siły niszcząc 12 samolotów.

W wojnie z Iranem IQAF nie odegrał znaczącej roli, głównie ze względu na słabe wyszkolenie i częste egzekucje. Irakijczycy chociaż przez większość wojny dysponowali liczebną przewagą około 5:1 nie byli w stanie wywalczyć przewagi w powietrzu, a w walce ze szkolonymi w USA pilotami IRIAF ponosili cięższe straty. Pod koniec wojny Irak dysponował najliczniejszym na bliskim wschodzie lotnictwem wojskowym, co nie przekładało się jednak ich jakość. W połączeniu z ogromnym zadłużeniem państwa i zerwaniem dostaw przez Francję i ZSRR skutkowało to niską sprawnością posiadanych samolotów.

Wojna w Zatoce Perskiej 1991Edytuj

Podczas wielonarodowej operacji Desert Storm irackie lotnictwo zostało zniszczone przez wojska koalicji antyirackiej. W tych walkach amerykanie strącili 23 irackie maszyny, przy stratach 1 Panavia Tornado GR1A (RAF) na rzecz MiGa-29 i 3 inne maszyny USA (prawdopodobnie 2 F/A-18C) na rzecz MiG-25PDS. Na ziemi zniszczono 227 maszyn, drugie tyle uszkodzonych na zawsze pozostało uziemionych.

W ramach porozumienia Iran-Irak w lutym 1991 roku część samolotów uciekła do Iranu na czas wojny. Wśród nich było ponad 100 samolotów, w tym głównie Su-22, Su-24, Mirage F1 i Ił-76. Po zakończeniu wojny Iran zarekwirował samoloty bojowe Iraku jako rekompensatę za wojnę Iracko-Irańską, a część z nich wcielił do swoich sił zbrojnych.

Po zakończeniu wojny w zatoce perskiej na usługach Iraku zostało jedynie kilka Tu-22 i kilka szwadronów samolotów radzieckich MiG-25 nabytych w 1979 roku i pojedyncze maszyny, które ocalały po bombardowaniach. Próby nabycia nowego sprzętu zostały storpedowane przez amerykańskie embargo oraz sankcje ONZ na uzbrojenie i części zapasowe. Utworzono wówczas także strefę zakazu lotów. Ponadto większość irackich samolotów była uszkodzona.

Okres po 2003Edytuj

Podczas inwazji na Irak w 2003 roku irackie siły powietrzne zostały ukryte by uniknąć zniszczenia. Zostały one odnalezione po zajęciu Iraku przez wojska amerykańskie.

Obecnie nowe siły powietrzne Iraku są budowane w oparciu o sprzęt produkcji zachodniej – głównie amerykańskiej. W grudniu 2004 irackie ministerstwo obrony narodowej podpisało dwa kontrakty o wartości 132 milionów $. Pierwszy kontrakt obejmował dostawy 20 polskich śmigłowców PZL W-3 Sokół, kontrakt anulowano w 2005, a dwa testowe W-3 zwrócono. Drugi kontrakt składał się z dostarczania 24 używanych Mi–17. W pierwszych latach maszyny kupowano ze środków pomocowych USA lub za pośrednictwem Pentagonu, aktualnie IQAF dywersyfikuje dostawców, aby uzyskać lepsze ceny. Wszystkie aktualne statki powietrzne zakupiono po 2003 roku, nadal jednak pozostają cieniem wojsk z czasów Husseina, gdy na wyposażeniu było 600 samolotów bojowych.

Przez kilka lat Irak był zainteresowany zakupem myśliwców F-16, wyrażając zapotrzebowanie na 96 sztuk. Kongres USA był sceptyczny wobec dostarczania nowoczesnego uzbrojenia do niestabilnego kraju. W 2010 roku zaproponowano sprzedaż 18 sztuk w zubożałej wersji oznaczonej F-16IQ za zawyżoną cenę, ponad 4 mld USD, na którą Bagdad nie wyraził zgody. W 2011 roku podpisano kontrakt na 12 F-16C i 6 F-16D w wersji Block 52 za około 3 mld USD, wniesiono także o zgodę na sprzedaż kolejnych 18 samolotów za około 2,3 mld USD. Pentagon potwierdził wcześniej wpłatę 1,5 mld USD na poczet uruchomienia ich produkcji[1][2][3]. W 2012 Irak potwierdził, że wykorzysta opcję na dalszych 18 sztuk.

W 2012 roku Rosja poinformowała o zawarciu z Irakiem kontraktu na 30 śmigłowców szturmowych Mi-28NE oraz 42 zestawy obrony przeciwlotniczej Pancyr-S1 i modernizację czołgów T-72 w umowie wartej 4,2 miliarda USD.[4] 12 grudnia 2013 Irak podpisał kontrakt na 24 samoloty szkolno-bojowe KAI T-50 Golden Eagle[5].

5 listopada 2015 roku w irackiej bazie Balad wylądowały 2 lekkie samoloty bojowe L-159A ALCA (nr 5903 i 5904). W sierpniu 2014 roku Irak wynegocjował zakup 15 czeskich maszyn za kwotę około 30 mln USD. Z tego 10 samolotów będzie w jednomiejscowej wersji L-159A, 2 sztuki w dwumiejscowej wersji szkolno-bojowej L-159B, a dodatkowe 3 płatowce stanowić będę rezerwę części zamiennych. Dostawy mają zakończyć się w 2017 roku. Samoloty te stanowić będą istotne wzmocnienie w walkach przeciwko Państwu Islamskiemu. 4 irackie maszyny to używane samoloty z zasobów czeskich sił powietrznych, pozostałe będę faktycznie nowe, mimo iż wyprodukowane w 2003 roku były hangarowane w fabryce z nadprodukcji. [6]

UzbrojenieEdytuj

ObecneEdytuj

Zdjęcie Samolot Producent Typ Wersja Liczba sztuk[7] Uwagi
Samoloty bojowe
  Lockheed Martin F-16 Fighting Falcon   Stany Zjednoczone myśliwiec wielozadaniowy C-52+
D-52+
10
5
Zamówiono 36 F-16C/D Block 52+ (30 C i 6 D). Częściowo zubożałe i ze starszym uzbrojeniem. Dostawy planowano we wrześniu 2014 roku, ale opóźniły się do lipca 2015. Zamówiono 18 sztuk w 2011 roku, a w 2012 wykorzystano opcję na 18 sztuk. Samoloty dla Iraku są też znane jako F-16IQ[8]. Jeden rozbił się w 2015 roku przed dostarczeniem.
Su-25   ZSRR samolot bliskiego wsparcia 15 Odkupione od Rosji w 2014 i 2016[9][10]. Dalsze 7 sztuk użyczył Iran[11].
Aero L-159 Alca   Czechy lekki samolot szturmowy L-159A
L-159T1
8
1
W 2015 zamówiono 12 jednomiejsowych i 2 dwumiejsowe, w tym 4 używane, 9 zmagazynowanych i 1 nowy[12].
39
Samoloty szkolno-treningowe
KAI T-50 Golden Eagle   Korea Południowa Szkolenie zaawansowane/szturmowy T-50IQ 5 W 2013 roku podpisano kontrakt z Korea Aerospace Industries na 24 egzemplarze samolotów T-50IQ za 1,1 miliarda USD.[13] Dostawy rozpoczęto w 2016[14].
  Beechcraft T-6 Texan II   Stany Zjednoczone Trening podstawowy T-6A 15 Zamówiono 24 uzbrojone AT-4C.
  Cessna 172 Skyhawk   Stany Zjednoczone łącznikowy/treningowy 172S 18
  Cessna 208 Caravan   Stany Zjednoczone łącznikowy/treningowy TC208 5
  Lasta 95   Serbia Trening podstawowy 20
58
Samoloty rozpoznawcze
  Beechcraft King Air   Stany Zjednoczone rozpoznanie/nadzór 350ISR 10
  Cessna 208   Stany Zjednoczone nadzór/atak RC/AC-208B 7 3 uzbrojono w pociski AGM-114 Hellfire, 1 utracono w 2016.
SAMA CH2000   Jordania łącznikowy 16
Seabird SBL-360 Seeker   Jordania obserwacyjny/łącznikowy SB7L-360A 2
36
Samoloty transportowe
  Antonov An-32   Ukraina Średni transportowiec An-32B 6
  Beechcraft King Air   Stany Zjednoczone Lekki transportowiec/VIP 350ER 24
  C-130 Hercules   Stany Zjednoczone Taktyczny transportowiec C-130E
C-130J-30
3
6
39

Śmigłowce wojsk lądowychEdytuj

Zdjęcie Śmigłowiec Producent Typ Wersja Liczba sztuk Uwagi
Śmigłowce
  Bell 206 JetRanger   Stany Zjednoczone szkolny
obserwacyjny
206B
OH-58
10
9
Bell 206 w barwach sił powietrznych.
  Bell UH-1 Iroquois   Stany Zjednoczone SAR
Ewakuacja medyczna
UH-1H Huey II 15
  Bell 407   Stany Zjednoczone uzbrojony rozpoznawczy
szkolny
IA-407
T-407
22
3
2 utracono w 2014 i 2016[15].
  Eurocopter EC635   Niemcy śmigłowiec rozpoznawczy/
wsparcia
EC635T2 23
  Aérospatiale Gazelle   Francja śmigłowiec rozpoznawczy/
wsparcia
SA 342M 6
  Mi-17   Rosja śmigłowiec transportowy Mi-171E
Mi-17-v5
21 3 utracono w 2013, 1 w 2016.
Mi-28[16]   Rosja śmigłowiec szturmowy Mi-28NE 3 Zamówiono 5.
Mi-35   Rosja śmigłowiec szturmowy Mi-35M 14 Dostarczono 16, 2 utracono w 2014 i 2016[17].
126

W przeszłościEdytuj

Samoloty bojoweEdytuj

 
De Havilland Vampire w 1953
 
MiG-23MLA zatrzymany w Belgradzie
 
Zakopany iracki MiG-25 znaleziony w 2004
 
Zniszczony iracki MiG-29 w 1991


Samoloty szturmowe/bomboweEdytuj

  •   Su-7B – (101 sztuk) w latach 1968-1991
  •   Su-20 – (80 sztuk) w latach 1974-2003
  •   MiG-23BN – (120 sztuk) w latach 1977-2003
  •   Su-22 – (111 sztuk) w latach 1976-1991, 48 w Iranie
  •   Su-24MK – (30 sztuk) w latach ~1980-1991, 24 w Iranie
  •   Su-25K – (73 sztuki) w latach 1985-2003
  •   Dassault Super Etendard – (5 sztuk) w latach 1983-85
  •   Ił-28 – (11 sztuki) w latach 1958-~1970
  •    Tu-16/H-6 – (18 sztuk) w latach 1962-1991
  •   Tu-22 (12 sztuk) w latach 1973-1991

Samoloty TreningoweEdytuj

Samoloty transportoweEdytuj

Helikoptery bojoweEdytuj

 
Zdewastowany iracki Mi-25 w 1991

Helikoptery transportoweEdytuj

 
Iracki Bell 214ST w 1991

PrzypisyEdytuj

BibliografiaEdytuj