Irena Dubiska

polska skrzypaczka, pedagog

Irena Angelika Dubiska (ur. 26 września 1899 w Inowrocławiu[1][2], zm. 1 czerwca 1989 w Warszawie) – polska skrzypaczka i pedagog.

Irena Dubiska
Data i miejsce urodzenia 26 września 1899
Inowrocław
Data i miejsce śmierci 1 czerwca 1989
Warszawa
Instrumenty skrzypce
Gatunki muzyka poważna
Zawód skrzypaczka, pedagog muzyczny
Grób skrzypaczki Ireny Dubiskiej na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie

ŻyciorysEdytuj

Córka Edwarda i Władysławy z Jewasińskich[3]. Naukę gry na skrzypcach rozpoczęła mając 5 lat, studiowała w Berlinie uzyskując dyplom ze złotym medalem. Studia uzupełniała u K. Flescha i B. Hubermana. Zadebiutowała w 1908 w Wittenberdze, natomiast w 1919 debiutowała w Warszawie w koncercie pod dyrekcją E. Młynarskiego. W latach 1919–1939 grała za granicą, głównie w Europie, m.in. w czasie plebiscytu na Górnym Śląsku dla robotników.

W 1930 utworzyła Kwartet Polski (działał do 1939), w którym grała z W. Wiłkomirską, K. Wiłkomirskim i M. Szaleskim. W okresie okupacji występowała w Warszawie w kawiarniach muzycznych Woytowicza i Lardellego oraz na tajnych koncertach.

Była pierwszą wykonawczynią utworów skrzypcowych K. Szymanowskiego, z którym koncertowała w kraju i za granicą.

Od 1913 prowadziła działalność pedagogiczną, od 1919 była profesorem konserwatorium, a następnie PWSM w Warszawie. Od 1946 wykładała w PWSM w Łodzi. Wykształciła wielu wybitnych uczniów, m.in. Piotra Janowskiego, Wandę Wiłkomirską i Stefana Rachonia. Była jurorem konkursów skrzypcowych, m.in. Międzynarodowego Konkursu Skrzypcowego im. Henryka Wieniawskiego w Poznaniu, Międzynarodowego Konkursu Młodych Skrzypków w Lublinie, a także konkursów m.in. w Genewie, Lipsku i Bukareszcie.

W styczniu 1976 roku podpisała list protestacyjny do Komisji Nadzwyczajnej Sejmu PRL przeciwko zmianom w Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej[4].

W 2003 dla uczczenia pamięci prof. Dubiskiej powstał Ogólnopolski Konkurs Skrzypcowy im. Ireny Dubiskiej w Łodzi.

W 1949 Prezydent RP Bolesław Bierut nadał jej Order Sztandaru Pracy II klasy[5]. W 1969 roku otrzymała Nagrodę Ministra Kultury i Sztuki I stopnia[6]. Pochowana na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie (kwatera B17-7-2)[7].

PrzypisyEdytuj

  1. Zofia Nałkowska: Dzienniki. 5, 1939-1944 / Zofia Nałkowska ; oprac., wstęp i koment. Hanna Kirchner. Czytelnik, 1975, s. 463. ISBN 978-83-07-02378-6.
  2. W „Czy wiesz kto to jest?”, praca zbiorowa pod redakcją Stanisława Łozy, Wydawnictwo Głównej Księgarni Wojskowej Warszawa 1938, s. 153 podana jest data urodzenia 26 września 1902.
  3. Stanisław Łoza (red.), Czy wiesz kto to jest?, (Przedr. fotooffs., oryg.: Warszawa : Wydaw. Głównej Księgarni Wojskowej, 1938.), Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe : na zam. Zrzeszenia Księgarstwa, 1983, s. 153.
  4. Kultura 1976/03/342 Paryż 1976, s. 31.
  5. Zarządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 lipca 1949 r. w sprawie nadania Orderu „Sztandar Pracy”, M.P. z 1950 r. nr 6, poz. 58
  6. Dziennik Polski, r. XXV, nr 169 (7905), s. 3.
  7. Wyszukiwarka cmentarna --- Warszawskie cmentarze [dostęp 2019-11-14] (pol.).