Otwórz menu główne

Irena Opdyke, z domu Gut (ur. 15 maja 1922 w Kozienicach, zm. 17 maja 2003 w Kalifornii w USA) – Polka, odznaczona w 1982 medalem "Sprawiedliwy wśród Narodów Świata".

Irena Opdyke
z domu Gut
Data i miejsce urodzenia 15 maja 1922
Kozienice
Data i miejsce śmierci 17 maja 2003
Kalifornia
Zawód, zajęcie pomoc domowa, dekoratorka wnętrz
Miejsce zamieszkania Tarnopol, Nowy Jork, Kalifornia
Narodowość polska
Odznaczenia
Sprawiedliwy wśród Narodów Świata

ŻyciorysEdytuj

W czasie II wojny światowej schwytana przez żołnierzy Armii Czerwonej, uwięziona, pobita i zgwałcona. Potem zmuszona do pracy jako pomoc medyczna w szpitalu polowym. W 1940 uciekła do rodziny przebywającej w Radomiu, ale wkrótce zatrzymana w łapance przez Niemców, którzy skierowali ją do pracy w fabryce amunicji; stamtąd trafiła do lżejszej pracy jako pomoc kuchenna w niemieckim hotelu garnizonowym w Radomiu. W 1942 oficer SS, major Edward Rugemer zabrał ją ze sobą do Tarnopola (gdzie polecono mu kierowanie fabryką zbrojeniową) jako pomoc domowa w willi, którą mu tam przydzielono. Podczas likwidacji getta w Tarnopolu latem 1942 pomogła uciec dwunaściorgu Żydom, ratując ich przed wywózką i śmiercią: szóstce urządziła kryjówkę w lesie i regularnie dostarczała im żywność, a drugą szóstkę ukryła w piwnicy domu, w którym stacjonował Rugemer. Jedna z ukrywanych kobiet urodziła syna, który przeżył i wraz z pozostałą dwunastką dotrwał do końca wojny w ukryciu.

Major Rugemer odkrył po pewnym czasie fakt, że Irena Gut ukrywa w jego domu Żydów, ale zgodził się na dalsze ich pozostawanie pod warunkiem, że Gut oprócz pomocy domowej zostanie jego kochanką. Skądinąd ewentualne zgłoszenie przez Rugemera faktu łamania nazistowskiego prawa w jego domu groziłby również bardzo poważnymi konsekwencjami nie tylko trzynastce ukrywanych i Irenie Gut, ale również jemu samemu.

Krótko przed wejściem Armii Czerwonej do Tarnopola uciekła wraz ze swoimi podopiecznymi do lasu. Posądzana po wojnie o kolaborację z Niemcami, dzięki pomocy pełnomocnika ONZ w Polsce, Williama Opdyke'a, wyjechała w 1949 do USA. Tam po siedmiu miesiącach pobytu w w Nowym Jorku spotkała raz jeszcze poznanego w Polsce delegata ONZ, Opdyke'a; wyszła za niego za mąż, po czym razem osiedli w Kalifornii, gdzie w Yorba Linda nieopodal Santa Ana Irena Gut-Opdyke pracowała jako dekoratorka wnętrz.

W 1999 spisała swoje wspomnienia w książce "In My Hands" ("W moich rękach"), wydaną w 2001. W roku 2008 na deskach Baruch Performing Arts Center w Nowym Jorku wystawiono sztukę "Irena's Vow" ("Przysięga Ireny"; reżyseria Michael Parva) opartą na kanwie historii Ireny Opdyke. Główną rolę w tej sztuce gra jedna z czołowych żydowskich aktorek teatralnych, Tovah Feldshuh.

UpamiętnienieEdytuj

  • Irenie Opdyke swoją piosenkę pt. "Mała little Flower" z płyty "Paszport" zadedykowała angielska piosenkarka polskiego pochodzenia Katy Carr. Utwór znalazł się w styczniu 2013 roku na 17. miejscu Listy Przebojów Programu Trzeciego[1].

Linki zewnętrzneEdytuj

PrzypisyEdytuj