Otwórz menu główne

Ivo Andrić

jugosłowiański powieściopisarz, nowelista i poeta

Ivo Andrić (serb.  Иво Андрић) (ur. 10 października 1892[1] we wsi Dolac[1] koło Travnika[1] w Bośni, zm. 13 marca 1975[1] w Belgradzie[1]) – jugosłowiański powieściopisarz[1], nowelista i poeta, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury za rok 1961. Chętnie pisał o życiu w Bośni i bośniackiej historii[1].

Ivo Andrić
Иво Андрић, Ivo Andrić
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 10 października 1892[1]
Dolac[1]
Data i miejsce śmierci 13 marca 1975[1]
Belgrad[1]
Narodowość chorwacko-serbska
Dziedzina sztuki literatura
Ważne dzieła
Nagrody

Nagroda Nobla w dziedzinie literatury

Strona internetowa

ŻycieEdytuj

Andrić urodził się w zubożałej rzemieślniczej rodzinie. Dorastał w Wiszegradzie nad Driną, gimnazjum ukończył w Sarajewie. Przed I wojną światową studiował nauki humanistyczne w Zagrzebiu, Grazu i Krakowie, studia ukończył jednak dopiero w połowie lat dwudziestych w Grazu, gdzie uzyskał także tytuł doktorski (za pracę Rozwój życia duchowego Bośni w czasach panowania tureckiego).

Działał w ruchu niepodległościowym Mlada Bosna (Młoda Bośnia). Po zamachu w Sarajewie został aresztowany przez Austriaków i był więziony (internowany) aż do 1917. Po powstaniu Królestwa Jugosławii w roku 1924 rozpoczął służbę dyplomatyczną[1]. Pracował jako dyplomata na placówkach w Rzymie, Bukareszcie, Marsylii, Paryżu, Madrycie i Genewie oraz w ministerstwie spraw zagranicznych. W chwili wkroczenia wojsk niemieckich do Jugosławii (1941) był ambasadorem w Berlinie[1].

Okres wojny światowej spędził w okupowanym Belgradzie, z dala od życia politycznego (odrzucił ofertę współpracy z władzami kolaboracyjnymi). To wówczas powstały jego najbardziej znane powieści: Most na Drinie, Konsulowie ich cesarskich mości i Panna – wszystkie opublikowane dopiero w 1945. Po wojnie był posłem do parlamentu oraz przewodniczącym związku pisarzy. W roku 1961 otrzymał Nobla za całokształt twórczości[1]. W 1964 uzyskał tytuł doktora honoris causa Uniwersytetu Jagiellońskiego.

TwórczośćEdytuj

Andrić debiutował wierszami na łamach prasy w 1911. Próbował swych sił także w prozie poetyckiej (Ex ponto i Niepokój). Sławę zyskał utworami pisanymi prozą narracyjną. W latach międzywojennych wydał 3 zbiory opowiadań (w 1924, 1931 i 1936), pierwszą powieść opublikował dopiero po wojnie. Od wczesnej młodości zajmował się publicystyką i pisał eseje, najbardziej znany tekst tego rodzaju to Rozmowa z Goyą.

Andrić, urodzony w Bośni w katolickiej chorwackiej rodzinie, uznawany jest za pisarza serbskiego – sam pisarz wielokrotnie deklarował, że jest Serbem. Ukazywał Bośnię jako terytorium graniczne, leżące między Zachodem a Orientem, a powikłane dzieje (choćby wielowiekowa turecka obecność) jego rodzinnego kraju stanowiły podstawę wielu utworów, które charakteryzuje głęboka znajomość realiów tak historycznej, jak i współczesnej Bośni. Dziś wizja Andricia wzbudza (z różnych zresztą względów) opór niemal wszystkich narodów zamieszkujących byłą Jugosławię – Serbów, Chorwatów i Boszniaków.

DziełaEdytuj

  • Ex Ponto (1918)
  • Niepokoje (Немири, 1920)
  • Opowiadania (Приповетке, 1924, 1931, 1936)
  • Czasy Aniki (Аникина времена, 1931; przekł. pol. pt. Anika) (Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1962 oraz (1978 Tłumaczenie: Alicja Dukanović Seria: Biblioteka Jednorożca))
  • Most na Drinie (На Дрини ћуприја, 1945)
  • Kronika trawnicka (Травничка хроника, 1945; przekł. pol. pt. Konsulowie ich cesarskich mości)
  • Panna (Госпођица, 1945)
  • Nowe opowiadania (Нове приповетке, 1948)
  • Twarze (Лица, 1960)
  • Przeklęte podwórze (Проклета авлија, 1954)
  • Omer-pasza Latas (Омерпаша Латас, wyd. pośm. 1976); o tureckim generale Omerze Paszy
  • Dom na odludziu (Кућа на осами, wyd. pośm. 1976)

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

BibliografiaEdytuj

  • Leksykon pisarzy świata XX wiek (autor hasła Danuta Cirlić-Straszyńska), Fundacja „Literatura Światowa” Warszawa 1993 s. 17–18 ​ISBN 83-900273-2-1​.
  • Elke Schwarck: Autoren in Wort und Bild. Gütersloh: Bartelsmann, Reinhardt Mohn. (niem.)

Linki zewnętrzneEdytuj