Iwaniska (gmina)

gmina miejsko-wiejska w województwie świętokrzyskim

Iwaniskagmina miejsko-wiejska w województwie świętokrzyskim, w powiecie opatowskim. W latach 1975–1998 gmina położona była w województwie tarnobrzeskim.

Iwaniska
gmina miejsko-wiejska
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo

 Polska

Województwo

 świętokrzyskie

Powiat

opatowski

TERC

2606023

Burmistrz

Marek Staniek

Powierzchnia

105,03 km²

Populacja (30.06.2016)
• liczba ludności


6785[1]

• gęstość

64,7 os./km²

Nr kierunkowy

15

Kod pocztowy

27-570

Tablice rejestracyjne

TOP

Adres urzędu:
Rynek 3
27-570 Iwaniska
Szczegółowy podział administracyjny
Liczba sołectw

27[2][3]

Liczba miejscowości

27[3]

Położenie na mapie powiatu
Położenie na mapie powiatu
50°43′54″N 21°16′30″E/50,731667 21,275000
Strona internetowa
Biuletyn Informacji Publicznej

Siedzibą gminy są Iwaniska.

Według danych z 30 czerwca 2004[4] gminę zamieszkiwało 7136 osób.

Struktura powierzchni

edytuj

Gmina Iwaniska położona jest we wschodniej części województwa świętokrzyskiego, w powiecie opatowskim nad rzeką Koprzywianką.

Terytorium gminy obejmuje dwa pasma Gór Świętokrzyskich: Pasmo Wygiełzowskie (południowa część gminy) oraz Pasmo Iwańskie (północno-zachodnia i środkowa część gminy). Wschodnia część znajduje się w obrębie Wyżyny Opatowskiej, stanowiącej północno – zachodnią część Wyżyny Sandomierskiej.

Powierzchnia gminy wynosi 105 kilometrów kwadratowych, zamieszkuje ją ok. 7200 osób. Do gminy należy 27 sołectw. Siedzibą gminy jest miejscowość Iwaniska.

Iwaniska to osada, której początki sięgają 1403 roku, kiedy to położono kamień węgielny pod budowę tutejszego kościoła parafialnego. Przez kilka stuleci osada nosiła nazwę Unieszów.

Miejscowość rozwijała się dzięki dogodnemu położeniu na szlakach handlowych i odbywającym się targom i jarmarkom, ściągających kupców z różnych stron kraju. Na początku XVI wieku Iwaniska występują już jako miasto, a pod koniec wieku liczyły ok. 1600 mieszkańców, w tym również osoby wyznania mojżeszowego. Około 1552 roku ówcześni właściciele Iwanisk, zwolennicy reformacji przekształcili kościół w zbór protestancki. Właścicielami miejscowości w XIX wieku była rodzina Łempickich, zaś na początku XX dobra Planta – Iwaniska przeszły w posiadanie rodu Dzierżykraj – Morawskich, w których rękach pozostawały do 1945 r. W czasie I i II wojny światowej Iwaniska zostały zniszczone w znacznym stopniu. Na przełomie 1944-1945 roku przechodziła przez gminę linia frontu. Ludność wysiedlono, a miejscowość została zniszczona. Po zakończeniu działań wojennych przystąpiono do odbudowy osady. Liczba mieszkańców Iwanisk w 1946 r. wynosiła zaledwie 700 osób. Dzisiaj Iwaniska liczą około 1300 mieszkańców.

  • głównym źródłem dochodów mieszkańców gminy jest rolnictwo, ukierunkowane głównie na produkcję mleka i chów trzody chlewnej
  • według danych z 30 czerwca 2004 roku gminę zamieszkiwało 7136 osób
  • według danych z 2004 roku gmina ma obszar 105,03 km kwadratowego, użytki rolne 76%, użytki leśne 18%, gmina stanowi 11,52% powierzchni powiatu
  • gęstość zaludnienia wynosi 67,9 osób na kilometr kwadratowy
  • tablice rejestracyjne – TOP
  • gmina w latach 1975-–1998 była w województwie tarnobrzeskim – obecnie w świętokrzyskim

Struktura rolna w gminie:

  • liczba gospodarstw i posesji ogółem – 2 937 w tym gospodarstw rolnych 2 643
  • użytki rolne ogółem wynoszą – 8 367 hektara, w tym:
  • grunty orne – 6 117 ha
  • sady – 123 ha
  • łąki – 571 ha
  • pastwiska – 1 556 ha

Historia

edytuj

Gminę zbiorową Iwaniska utworzono 13 stycznia 1867[5] w związku z reformą administracyjną Królestwa Polskiego. Gmina weszła w skład nowego powiatu opatowskiego w guberni radomskiej i liczyła 2847 mieszkańców[6]. Dnia 1 stycznia?/13 stycznia 1870 do gminy przyłączono pozbawione praw miejskich Iwaniska[7].

W okresie międzywojennym gmina należała do powiatu opatowskiego w woj. kieleckim. Po wojnie gmina zachowała przynależność administracyjną.

Jednostka została zniesiona 29 września 1954 roku wraz z reformą wprowadzającą gromady w miejsce gmin[8].

Gminę przywrócono ponownie w związku z reaktywowaniem gmin 1 stycznia 1973[9].

Demografia

edytuj

Dane z 30 czerwca 2004[4]:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
jednostka osób % osób % osób %
populacja 7136 100 3502 49,1 3634 50,9
gęstość zaludnienia
(mieszk./km²)
67,9 33,3 34,6

Miejscowości

edytuj

  • Piramida wieku mieszkańców gminy Iwaniska w 2014 roku[1].


 

Sołectwa

edytuj

Boduszów, Borków, Dziewiątle, Garbowice, Gryzikamień, Iwaniska, Jastrzębska Wola, Kamieniec, Kopiec, Kujawy, Krępa, Łopatno, Marianów, Mydłów, Nowa Łagowica, Przepiórów, Radwan, Skolankowska Wola, Stobiec, Stara Łagowica, Toporów, Tęcza, Ujazd, Wojnowice, Wzory, Wygiełzów, Zaldów[2].

Pozostałe miejscowości

edytuj

Planta, Sobiekurów, Haliszka, Zielonka, Kamienna Góra, Podzaldów

Sąsiednie gminy

edytuj

Baćkowice, Bogoria, Klimontów, Lipnik, Łagów, Opatów, Raków

Przypisy

edytuj
  1. a b Gmina Iwaniska w liczbach [online], Polska w liczbach [dostęp 2016-03-17], liczba ludności w oparciu o dane GUS.
  2. a b BIP gminy, sołectwa
  3. a b Urząd Statystyczny w Kielcach
  4. a b Baza Demograficzna – Tablice predefiniowane – Wyniki badań bieżących; Stan i struktura ludności; Ludność według płci i miast. GUS. [dostęp 2010-09-14]. (pol.).
  5. 1 stycznia 1867 wg kalendarza juliańskiego
  6. Dziennik Urzędowy Gubernii Radomskiej, 1866, nr 54, z 31 grudnia 1866
  7. Postanowienie z 24 października (5 listopada) 1869, ogłoszone 1 (13 stycznia) 1870 (Dziennik Praw, rok 1869, tom 69, nr 239, s. 419)
  8. Dz.U. z 1954 r. nr 43, poz. 191
  9. Dz.U. z 1972 r. nr 49, poz. 312