Izydor Edward Chrząszcz

Izydor Edward Chrząszcz (ur. 1 listopada 1898 w Busku, zm. wiosną 1940 w Charkowie) – polski nauczyciel, historyk, badacz dziejów stosunków polsko-kozackich, kapitan piechoty rezerwy Wojska Polskiego.

Izydor Edward Chrząszcz
Data i miejsce urodzenia

1 listopada 1898
Busk

Data i miejsce śmierci

wiosna 1940
Charków

doktor nauk historycznych
Alma Mater

Uniwersytet Lwowski

Doktorat

1932

Odznaczenia
Krzyż Walecznych (1920–1941)

Życiorys

edytuj

Urodził się 1 listopada 1898 w Busku, w ówczesnym powiecie kamioneckim Królestwa Galicji i Lodomerii, w rodzinie Józefa i Joanny z Młotów[1].

W latach 1916–1918 w armii austriackiej, a od 1918 w Armii Polskiej we Francji[1]. Uczestnik wojny polsko-bolszewickiej w szeregach 54 pułku piechoty[1]. Do 27 maja 1920 dowodził 10 kompanią[2]. Został ranny i odznaczony Krzyżem Walecznych[1]. Na początku 1922 został zdemobilizowany i przydzielony w rezerwie do 54 pp w Tarnopolu[3][4]. W 1934, jako oficer rezerwy pozostawał w ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Gródek Jagielloński i posiadał przydział do 6 pułku strzelców podhalańskich w Samborze[5]. Na stopień kapitana rezerwy został mianowany ze starszeństwem z 19 marca 1939 i 175. lokatą w korpusie oficerów piechoty[6].

Studiował historię na Uniwersytecie Lwowskim uzyskując doktorat w 1932 roku pod kierunkiem Stanisława Zakrzewskiego (Stosunki Chmielnickiego z Turcją i Tatarami w latach 1648 aż do poddania się Turcji w II połowie 1650 roku)[7]. Zamordowany przez NKWD wiosną 1940 roku jako jedna z ofiar zbrodni katyńskiej

W nieznanych okolicznościach dostał się do sowieckiej niewoli i został osadzony w Starobielsku[1]. Wiosną 1940 został zamordowany przez funkcjonariuszy NKWD w Charkowie i pogrzebany w Piatichatkach[1]. Od 17 czerwca 2000 spoczywa na Cmentarzu Ofiar Totalitaryzmu w Charkowie[8].

5 października 2007 minister obrony narodowej Aleksander Szczygło mianował go pośmiertnie na stopień kapitana (sic!)[9]. Awans został ogłoszony 9 listopada 2007, w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”[10].

Wybrane publikacje

edytuj
  • Poddanie się Chmielnickiego Turcji w r. 1650, Jaworów 1929.
  • Stosunki kozacko-tatarskie z uwzględnieniem stosunków z Turcją, Mołdawią i Siedmiogrodem w I połowie 1649 roku, Lwów 1929.
  • Pierwszy okres buntu Chmielnickiego w oświetleniu uczestnika wyprawy żółtowodzkiej i naocznego świadka wypadków, Lwów 1936.

Zobacz też

edytuj

Przypisy

edytuj
  1. a b c d e f Księga Cmentarna Charkowa 2003 ↓, s. 65.
  2. Tuliński 2020 ↓, s. 904.
  3. Druga lista 1922 ↓, s. 16.
  4. Spis oficerów rezerwy 1922 ↓, s. 38.
  5. Rocznik Oficerski Rezerw 1934 ↓, s. 26, 582.
  6. Rybka i Stepan 2021 ↓, s. 683.
  7. Joanna Pisulińska, Doktoraty historyczne na Uniwersytecie Jana Kazimierza 1918-1939 [w:] Wielokulturowe środowisko historyczne Lwowa w XIX i XX w., t. 1, red. Jerzy Maternicki, Rzeszów: Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego 2004, s. 233-249.
  8. Księga Cmentarna Charkowa 2003 ↓, s. LXXIV.
  9. Decyzja Nr 439/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 5 października 2007 w sprawie mianowania oficerów Wojska Polskiego zamordowanych w Katyniu, Charkowie i Twerze na kolejne stopnie oficerskie. Decyzja nie została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym MON.
  10. „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”. Portal polskiej Policji. [dostęp 2024-05-05].

Bibliografia

edytuj