Ján Budaj

Ján Budaj (ur. 10 lutego 1952 w Bratysławie[1]) – słowacki polityk i samorządowiec, działacz opozycyjny w okresie komunistycznym, przewodniczący Społeczeństwa przeciw Przemocy (VPN), poseł do Rady Narodowej, od 2020 minister środowiska.

Ján Budaj
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia

10 lutego 1952
Bratysława

Zawód, zajęcie

polityk

Stanowisko

minister środowiska (od 2020)

ŻyciorysEdytuj

Po ukończeniu szkoły średniej podjął nieudaną próbę opuszczenia Czechosłowacji. Studiował matematykę i fizykę na wydziale pedagogicznym w Trnawie, jednak na czwartym roku studiów z przyczyn politycznych został relegowany z uczelni[1]. W latach 1971–1989 wielokrotnie represjonowany, był przesłuchiwany przez funkcjonariuszy komunistycznej bezpieki i pozbawiany wolności, a także objęty zakazem opuszczania kraju. Współpracował ze środowiskami opozycyjnymi, w tym z Kartą 77. W 1980 założył drugoobiegowe czasopismo „Kontakt”. Pracował początkowo jako fotograf i operator kamery w Československá televize, od 1976 był zmuszony utrzymywać się z prac fizycznych[2][3][4]. Działał na rzecz niezależnej kultury, był założycielem grupy artystycznej[3], podejmował też niezależne inicjatywy ekologiczne[2]. Jeden z autorów wydanej w 1987 publikacji Bratislava/nahlas, krytykującej jakość życia w słowackiej stolicy i uznawanej za istotną publikację w walce z komunistycznym reżimem[1][4].

W 1989 podczas aksamitnej rewolucji był moderatorem w trakcie wieców. Wziął udział w powołaniu Społeczeństwa przeciw Przemocy. Pełnił funkcję jego koordynatora, a od stycznia 1990 przewodniczącego tego ruchu. W listopadzie 1989 został dokooptowany do Słowackiej Rady Narodowej[1]. W 1990 zrezygnował z ubiegania się o mandat w wolnych wyborach, gdy ujawniono, że jego nazwisko znalazło się na liście tajnych współpracowników policji politycznej StB[2]. Nie odnaleziono żadnych dokumentów potwierdzających współpracę; upublicznione później dokumenty jednoznacznie zaś wskazywały, że Ján Budaj również w okresie rejestracji był traktowany jako przeciwnik systemu komunistycznego[3][2].

W latach 1991–1993 zajmował się dziennikarstwem. Od połowy lat 90. działał w Unii Demokratycznej. Od 1998 do 2002 zasiadał w Radzie Narodowej z ramienia Słowackiej Koalicji Demokratycznej. W 2000 stanął na czele nowej partii[2], która przyjęła później nazwę „Zmena zdola, Demokratická únia Slovenska”[3]. W 2006 został wybrany na radnego Bratysławy[2].

Wraz ze swoją formacją nawiązał współpracę z ugrupowaniem Zwyczajni Ludzie. W wyniku wyborów w 2016 powrócił do słowackiego parlamentu[5]. W 2020 z powodzeniem ubiegał się o poselską reelekcję[6].

W marcu 2020 został ministrem środowiska w nowo powołanym rządzie Igora Matoviča[7]. Utrzymał tę funkcję również w utworzonym w kwietniu 2021 gabinecie Eduarda Hegera[8].

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d Ján Budaj (1952). upn.gov.sk. [dostęp 2020-03-18]. (słow.).
  2. a b c d e f Ján Budaj. osobnosti.sk. [dostęp 2020-03-18]. (słow.).
  3. a b c d Príbeh pamätníka Ján Budaj (1952). upn.gov.sk. [dostęp 2020-03-18]. (słow.).
  4. a b Ján Budaj. enrs.eu. [dostęp 2020-03-18].
  5. Voľby 2016: Pozrite si zoznam zvolených poslancov. sme.sk, 6 marca 2016. [dostęp 2020-03-17]. (słow.).
  6. Toto je zoznam 150 poslancov, ktorých Slováci zvolili do parlamentu. hnonline.sk, 1 marca 2020. [dostęp 2020-03-17]. (słow.).
  7. Prezidentka Čaputová vymenovala novú vládu premiéra Matoviča. webnoviny.sk, 21 marca 2020. [dostęp 2020-03-21]. (słow.).
  8. Prezidentka SR Z. Čaputová vymenovala vládu E. Hegera. vlada.gov.sk, 1 kwietnia 2021. [dostęp 2021-04-01]. (słow.).