Józef Ćwiąkalski

Józef Ćwiąkalski (ur. 17 marca 1900 w Borkach Małych, zm. 1 lipca 1983 w Oksfordzie) – podpułkownik Wojska Polskiego.

Józef Ćwiąkalski
podpułkownik podpułkownik
Data i miejsce urodzenia 17 marca 1900
Borki Małe
Data i miejsce śmierci 1 lipca 1983
Oksford
Przebieg służby
Siły zbrojne Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie,
Poland badge.jpg Polskie Siły Zbrojne
Jednostki 3 Pułk Strzelców Podhalańskich,
SPPiech.,
SPRez.Piech.,
4 Pułk Strzelców Podhalańskich,
11 Pułku Piechoty / Zgrupowanie „Tarnowskie Góry”,
13 Wileński Batalion Strzelców
Główne wojny i bitwy wojna polsko-ukraińska (obrona Lwowa),
wojna polsko-bolszewicka,
II wojna światowa (kampania wrześniowa: bitwa pod Ksanami)
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Walecznych (1920-1941) Złoty Krzyż Zasługi Medal Niepodległości Srebrny Krzyż Zasługi Medal Wojny 1939–1945 (Wielka Brytania)
Krzyż Obrony Lwowa

ŻyciorysEdytuj

Józef Ćwiąkalski urodził się 17 marca 1900 w Borkach Małych koło Tarnopola[1]. U kresu I wojny światowej w listopadzie 1918 brał udział w obronie Lwowa, a następnie szerzej podczas wojny polsko-ukraińskiej[2][1]. Później uczestniczył w wojnie polsko-bolszewickiej 1920[1]. Został absolwentem Szkoły Podchorążych Piechoty w Ostrowi Mazowieckiej z lokatą 2, po czym został mianowany przez prezydenta RP podporucznikiem piechoty ze starszeństwem z dniem 1 lipca 1923[3][4][5]. Decyzjł ministra spraw wojskowych został wcielony do właściwego pułku piechoty[6]. W 1923, 1924 był oficerem 3 pułku strzelców podhalańskich w Bielsku[7][8]. Został awansowany na stopień porucznika piechoty ze starszeństwem z dniem 1 lipca 1925[9]. W 1928 był przydzielony do macierzystej Szkoły Podchorążych Piechoty w Komorowie (Ostrowi)[10]. Tam pełnił funkcje instruktora i adiutanta[1]. W 1932 był oficerem Szkoły Podchorążych Rezerwy Piechoty w Zambrowie[11]. W połowie lat 30. był w stopniu kapitana[12]. Był autorem artykułu pt. Szkolenie w dowodzeniu plutonem rzeczywistym, opublikowanym w zeszycie 6 „Przeglądu Piechoty” z 1935[13]. W tym czasie kierował kursem podchorążych rezerwy przy 4 pułku strzelców podhalańskich w Cieszynie[14]. W 1939 był dowódcą batalionu KOP[1].

Po wybuchu II wojny światowej brał udział w kampanii wrześniowej[1]. W stopniu majora był dowódcą 6 kompanii specjalnej (fortecznej) ckm z 11 pułku piechoty (w ramach Zgrupowania „Tarnowskie Góry” i Grupy Operacyjnej „Śląsk”) w sile de facto czterokompanijnego batalionu (po przeformowaniu w Krakowie jako III batalion[15])[16][17][18], dowodząc którym 8 września 1939 walczył w bitwie pod Ksanami, odnosząc ciężkie rany[19]. Został wzięty przez Niemców do niewoli[1]. Po uwolnieniu wstąpił do Polskich Sił Zbrojnych i w stopniu majora od 16 kwietnia 1946 do 1947 dowodził 13 Wileńskim batalionem strzelców, będąc ostatnim dowódcą tej jednostki[20][21].

Po wojnie pozostał na emigracji i osiadł w Oksfordzie[1]. Był tam wyróżniającym się działaczem społecznym[1]. Współtworzył Koło Szkół Podchorążych Piechoty w Londynie, którego był wieloletnim prezesem[1]. Do końca życia był w stopniu podpułkownika[1]. Zmarł 1 lipca 1983 w Oksfordzie[1]. Został pochowany na tamtejszym cmentarzu Wolvercote[21][22]. Był żonaty z Zofią (1906–1982), która podczas wojny zesłana przez sowietów do łagrów, po uwolnieniu służyła w Pomocniczej Wojskowej Służby Kobiet (PWSK), a po wojnie na emigracji działała społecznie oraz w organizacjach religijnych i niepodległościowych[2][21].

Ordery i odznaczeniaEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s Z żałobnej karty. „Biuletyn”. Nr 46, s. 97, Grudzień 1983. Koło Lwowian w Londynie. 
  2. a b Z żałobnej karty. „Biuletyn”. Nr 44, s. 100, Grudzień 1982. Koło Lwowian w Londynie. 
  3. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 44 z 3 lipca 1923 roku, s. 438-440.
  4. Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 464.
  5. Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 406.
  6. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 52 z 29 lipca 1923 roku, s. 493-494.
  7. Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 382.
  8. Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 330.
  9. Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 271.
  10. Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 152.
  11. Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 104, 804.
  12. a b M.P. z 1937 r. nr 64, poz. 94.
  13. Józef Ćwiąkalski. Szkolenie w dowodzeniu plutonem rzeczywistym. „Przegląd Piechoty”. Z. 6, s. 705-713, 1035. Szkolenie. 
  14. Janusz Hetmańczyk. Porucznik Andrzej Buchman, ps. „Korsak” (1913-1944) – przyczynek do biografii. „Almanach Sądecki”. Nr 1/2 (82/83), s. 53, 2013. 
  15. Grupa Operacyjna „Śląsk”. muzeum-slask1939.pl. [dostęp 2019-10-27].
  16. Stanisław Obcowski: Wspomnienie o 11. Pułku Piechoty. montes.pl. [dostęp 2019-10-27].
  17. Grupa Operacyjna "Śląsk" ("Jagmin"). goslask1939.pl. [dostęp 2019-10-27].
  18. Władysław Bazarnik: Koryczan Józef 1914–1939. Żołnierz Września 1939 r.. armiakrajowakrzeszowice.eles.pl. [dostęp 2019-10-27].
  19. Tomasz Trepka: 80 lat temu rozegrała się dramatyczna bitwa pod Ksanami. Jaki miała przebieg?. echodnia.eu, 2019-09-14. [dostęp 2019-10-27].
  20. Tadeusz Kryska-Karski, Henryk Barański: Piechota Polska 1939-1945 Zeszyt nr 15 Materiały Uzupełniające do Księgi Chwały Piechoty Polskiej. Londyn: 1974, s. 69.
  21. a b c d Józef Ćwiąkalski. rysie.montecassino.eu. [dostęp 2019-10-27].
  22. Jozef Cwiakalski (ang.). billiongraves.pl. [dostęp 2019-10-27].
  23. Komunikat o nadaniu Orderu Odrodzenia Polski. „Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej”. Nr 4, s. 27, 31 grudnia 1977. 
  24. Komunikat o nadaniu Orderu Odrodzenia Polski. „Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej”. Nr 4, 31 grudnia 1974. 
  25. Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 104.

BibliografiaEdytuj